Τα ενοίκια που έχουν απογειωθεί και οι υψηλές τιμές των ακινήτων –σε συνδυασμό με τα υψηλά επιτόκια– περιορίζουν ολοένα και περισσότερο την προσπάθεια των νοικοκυριών να εξασφαλίσουν το δικαίωμα σε αξιοπρεπή στέγαση.
Η δραματική αύξηση του κόστους στέγασης ήρθε να αναδείξει δύο σημαντικά δομικά προβλήματα: πρώτον, την παντελή έλλειψη στεγαστικής πολιτικής βάσει ενός συνεκτικού και ολιστικού σχεδίου και δεύτερον, όλες τις κακοδαιμονίες γύρω από το κεφάλαιο «ακίνητα» που ξεκινάνε από την κατασκευή, αγορά και μεταβίβαση και φτάνουν μέχρι τη φορολόγηση και τον ΕΝΦΙΑ, με τελευταίο επεισόδιο τα… παρατράγουδα που αφορούσαν την έκπτωση του 10% για ασφαλισμένα, καθώς έμειναν εκτός χιλιάδες ιδιοκτήτες διαμερισμάτων σε ορόφους που δεν είχαν ασφαλιστεί για… πλημμύρες που προκαλούνται από φυσική καταστροφή, έναντι δηλαδή ενός σχεδόν ανύπαρκτου κινδύνου.
Αύριο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να απαντήσει σε επίκαιρη ερώτηση που έχει καταθέσει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝ.ΑΛΛ. Νίκος Ανδρουλάκης για το στεγαστικό ζήτημα. Το κεντρικό ερώτημα το οποίο αυτή τη φορά διατυπώνεται από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ είναι πώς σκοπεύει η κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τη διαρκώς εντεινόμενη κρίση, με τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ να συστήνουν «κρατήστε μικρό καλάθι» σε ό,τι αφορά την απάντηση του πρωθυπουργού, καθώς εκτιμούν ότι τα όποια δημοσιονομικά περιθώρια θα αξιοποιηθούν, στην παρούσα φάση, προς τους αγρότες που ετοιμάζουν την κάθοδό τους στην Αθήνα.
Με την προοπτική συνέχισης του προγράμματος «Σπίτι μου» να έχει κλείσει ελλείψει πόρων –εκτός αν υπό τη γενικότερη πίεση στην οποία βρίσκεται η κυβέρνηση βρεθούν χρήματα– ο πρωθυπουργός αναμένεται να υπερθεματίσει για την… επιτυχία της α’ φάσης του εν λόγω προγράμματος (Σπίτι μου 1), το «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω» που αναμένεται να βγει στον αέρα εντός των επόμενων εβδομάδων και το οποίο εκτιμάται, σχεδόν μετά βεβαιότητος, ότι δεν επαρκεί για να μπει στην αγορά ικανός αριθμός ακινήτων που μέχρι σήμερα είναι κλειστά (βλ. «Εφ.Συν.» 27/1), εκτός αν υπάρξει επιπλέον κινητροδότηση με φοροαπαλλαγές, όπως έχει εισηγηθεί η ΠΟΜΙΔΑ.
Ενδεχομένως να γίνει πιο συγκεκριμένος σε ό,τι αφορά τα μέτρα περιορισμού για την Golden Visa (αύξηση ορίων), να θυμίσει τα μέτρα που έχει ήδη λάβει η κυβέρνηση για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, τα οποία δεν είναι αρκούντως γενναία, και να τονίσει αυτά που έχουν… δρομολογηθεί, όπως για παράδειγμα το πρόγραμμα «Κοινωνικής Αντιπαροχής». Στελέχη της αγοράς που εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα με το real estate υπογραμμίζουν ότι η βασική προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η χαρτογράφηση των κλειστών/κενών και ημιτελών ακινήτων ώστε να υπάρχει σαφής εικόνα για το πόσα από αυτά και με ποιον τρόπο μπορούν να «πέσουν» γρήγορα στην αγορά.
Πέραν των μεμονωμένων ακινήτων-διαμερισμάτων έχει σημασία, όπως αναφέρεται, να δούμε πόσα είναι τα ακίνητα που ανήκουν σε ιδρύματα, οργανισμούς, σωματεία και θα μπορούσαν δυνητικά να αξιοποιηθούν. Στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσε να θεσμοθετηθεί η υπό συγκεκριμένους όρους πώληση τέτοιων ακινήτων σε τιμή χαμηλότερη της εμπορικής αξίας.
Σε πολύ πρόσφατη μελέτη η Τράπεζα Πειραιώς διαπιστώνει ότι η ελληνική αγορά ακινήτων χαρακτηρίζεται από βαθιές και δομικές ανισορροπίες μεταξύ προσφοράς και ζήτησης και εντοπίζει έλλειμμα περισσότερων από 212.000 ακινήτων στην αγορά που έχει δημιουργήσει μια συσσωρευτική αποτίμηση των τιμών κατοικιών 14% πέρα και πάνω από την αύξηση που δικαιολογεί το επίπεδο ανάπτυξης των εισοδημάτων. Δεδομένου δε του μεγέθους του χάσματος μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, οι ρυθμοί αύξησης των τιμών των κατοικιών αναμένεται να μετριασθούν αλλά όχι να περάσουν σε αρνητικό πρόσημο.
Η ανισορροπία, όπως αναφέρεται στη μελέτη, «δεν είναι παρά προϊόν της απόστασης ανάμεσα στις 155 χιλιάδες νέες κατοικίες που υπολογίζουμε ότι κατασκευάστηκαν τα τελευταία 10 χρόνια από τη μια και τη συνολική ζήτηση για 367 χιλιάδες νέες κατοικίες (197 χιλιάδες νέα νοικοκυριά συν 170 χιλιάδες βραχυχρόνιες μισθώσεις)».
