Η ελληνική μεταποίηση… βλέπει την Ευρώπη με τα κιάλια

Ουραγός στην Ευρώπη παραμένει η Ελλάδα στον τομέα της μεταποίησης – βιομηχανίας, παρά τα βήματα προόδου των τελευταίων ετών. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από τη μελέτη που συνέταξε το Ιδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) με την υποστήριξη της πρωτοβουλίας «Ελληνική Παραγωγή – Συμβούλιο Βιομηχανιών για την Ανάπτυξη», πρόεδρος της οποίας είναι ο Μιχάλης Στασινόπουλος της Βιοχάλκο.

Η συμβολή της βιομηχανικής παραγωγής στο ΑΕΠ ανήλθε πέρυσι στο 9,1%, κατατάσσοντας τη χώρα μας στην τέταρτη θέση από το τέλος στην Ε.Ε. των 27, έχοντας πίσω της μόνο τρία μικρά κράτη-φορολογικούς παραδείσους, τη Μάλτα, την Κύπρο και το Λουξεμβούργο. Αισθητά κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο βρίσκεται ο εγχώριος βιομηχανικός τομέας ως προς τη συμβολή του στην απασχόληση, με 10% του συνόλου του εργατικού δυναμικού, έναντι 15% στην Ε.Ε. των 27.

Ο αριθμός των απασχολούμενων στη μεταποίηση αγγίζει τους 413.000 εργαζόμενους, επιστρέφοντας στα επίπεδα του 2011. Σε σύγκριση ωστόσο με την περίοδο πριν από την κρίση έχει χαθεί το 24% των θέσεων εργασίας, καθώς το 2008 απασχολούνταν στη μεταποίηση 545.000 εργαζόμενοι.

Μια άλλη μεγάλη αλλαγή που συντελέστηκε την περίοδο της οικονομικής κρίσης αφορά τη συγκέντρωση των επιχειρήσεων σε λιγότερα χέρια. Το 2008 στην Ελλάδα δραστηριοποιούνταν στην εγχώρια μεταποίηση 85.000 επιχειρήσεις, ενώ το 2020 μόλις 36.000, μείωση 57%. Το μεγαλύτερο πλήγμα δέχθηκε ο κλάδος των ειδών ένδυσης, καθώς ο αριθμός των επιχειρήσεων μειώθηκε κατά 7.789 σε βάθος 12ετίας, και ακολουθούν οι βιομηχανίες μεταλλικών προϊόντων (-5.689), τα προϊόντα ξυλείας (-3.647) και τα έπιπλα (-3.645). Αντίστοιχα μεγαλώνει το μέσο μέγεθος των επιχειρήσεων ως προς τον αριθμό εργαζομένων, ωστόσο και πάλι παραμένει πολύ πιο κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε.

Οι μικρές επιχειρήσεις που απασχολούν έως 9 εργαζόμενους εξακολουθούν να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του εγχώριου μεταποιητικού τομέα, με μερίδιο 90,6% στο σύνολο των επιχειρήσεων, αν και έχουν μειωθεί σε σύγκριση με το 2008, όταν αποτελούσαν το 95,6%. Το ενδιαφέρον είναι ότι στην Ε.Ε. αν και το μερίδιο των μικρών επιχειρήσεων στη μεταποίηση είναι σημαντικά χαμηλότερο, στο 84%, αυξήθηκε οριακά σε σύγκριση με το 2011 (82,4%), ενώ αντιθέτως μειώθηκε το μερίδιο των μεγαλύτερων επιχειρήσεων.

Την 7η θέση από το τέλος καταλαμβάνει η ελληνική μεταποίηση στην παραγωγικότητα της εργασίας, με 29.600 ευρώ Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία ανά εργαζόμενο, όταν στην Ιρλανδία, που βρίσκεται στην πρώτη θέση, αντιστοιχούν 522.500 ευρώ ανά εργαζόμενο. Σε όρους παραγωγικότητας, εκτός από τις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, η Ελλάδα βρίσκεται χαμηλότερα από την Κύπρο, τη Μάλτα, την Ουγγαρία, την Τσεχία, την Εσθονία, την Πολωνία και την Πορτογαλία, ενώ πίσω από εμάς είναι οι Λιθουανία, Λετονία, Κροατία, Ρουμανία και Βουλγαρία.

«Η Ελλάδα συνεχίζει να χάνει το τρένο, τη στιγμή που η Ευρώπη και ο κόσμος επαναβιομηχανοποιείται», είπε ο Μιχ. Στασινόπουλος. Οπως είπε, με βάση το δυναμικό της χώρας, οι εξαγωγές αγαθών θα έπρεπε να είναι ετησίως στα 100 δισ. ευρώ ενώ σήμερα περιορίζονται σε 35 δισ. ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, τόνισε, η συνεισφορά της εγχώριας μεταποιητικής δραστηριότητας είναι μεγαλύτερη τόσο από τη ναυτιλία όσο και από τον τουρισμό. Τα μεταποιητικά προϊόντα αφορούν το 28,9% των εισπράξεων του ισοζυγίου αγαθών και υπηρεσιών, έναντι 23,2% από τις μεταφορές (κυρίως ναυτιλία) και τις ταξιδιωτικές εισπράξεις (τουρισμός) με 17,5%.

Ο κ. Στασινόπουλος πρόσθεσε ότι είναι λάθος να συγκρίνεται η βιομηχανία με τη ναυτιλία ή και τον τουρισμό. Τα δύο τελευταία περιλαμβάνουν έναν κλάδο δραστηριότητας, ενώ η μεταποιητική παραγωγή περιλαμβάνει δεκάδες διαφορετικούς κλάδους.