Για όσους αναρωτιούνται πώς εξηγείται ο πληθωρισμός να «πέφτει» μεν στα χαρτιά, αλλά να εξακολουθεί να «δαγκώνει» την τσέπη μας, μια δεύτερη ανάγνωση στον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ ξεδιαλύνει τη μαγική εικόνα.
Η επιβράδυνση του ετήσιου πληθωρισμού στο 1,6% τον Σεπτέμβριο (από 2,7% τον Αύγουστο) οφείλεται κατά κύριο λόγο στο φαινόμενο της «επίπτωσης βάσης» (basis effect), αφού η σύγκριση γίνεται με τον πληθωρισμό του 2022, όταν είχε σκαρφαλώσει στο δυσθεώρητο 12% – το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό της χρονιάς. Η υποχώρηση προκύπτει από το «ξεφούσκωμα» των τιμών της ενέργειας, οι οποίες τον αντίστοιχο περσινό μήνα είχαν εκτοξευτεί κατά 332% για το φυσικό αέριο, 65,1% για το πετρέλαιο θέρμανσης και 30,5% για τον ηλεκτρισμό.
Το γεγονός ότι σε σύγκριση με το 2022 οι τιμές λιανικής στο φυσικό αέριο υποχώρησαν κατά 82%, στο πετρέλαιο κατά 20,7% και στο ηλεκτρικό ρεύμα κατά μόλις 1,2%, μόνο αιτία πανηγυρισμού δεν συνιστά, εφόσον οι αυξήσεις παραμένουν τσουχτερές σε σύγκριση με το 2021. Αντίστοιχα ο πληθωρισμός διετίας κινείται σταθερά με διψήφια ποσοστά όλο το 2023, από 13,3% ώς 14,4%, ενώ τον Σεπτέμβριο κινήθηκε με 13,8%, εμφανίζοντας σημάδια «παγίωσης».
Ανησυχίες προκαλεί η ακρίβεια στα τρόφιμα, που επιμένει με ετήσιο ρυθμό ανατιμήσεων 9,4%, από 10,7% τον Αύγουστο. Οι υψηλότερες ετήσιες αυξήσεις σημειώνονται στα λαχανικά με 17,7%, στα έλαια και λίπη με 16,1%, στα νωπά φρούτα και στην κατηγορία μεταλλικό νερό-αναψυκτικά-χυμοί με 13,9%. Μεταξύ Αυγούστου και Σεπτεμβρίου τα λαχανικά ακρίβυναν κατά 10%, γεγονός που αποδίδεται εν μέρει στη μειωμένη παραγωγή, λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών και φυσικών καταστροφών.
Η περίπτωση της κερδοσκοπίας δεν μπορεί να αποκλειστεί, καθώς αμέσως μετά τις πλημμύρες στη Θεσσαλία υπήρξε εκτίναξη των τιμών χονδρικής ώς και 75% σε οπωρολαχανικά, μολονότι δεν προέρχονταν από τις πληγείσες περιοχές. Μεγάλες ανατιμήσεις εμφανίζονται και στα ζωικά προϊόντα, με 8,4% στο κρέας και 6,7% σε γαλακτοκομικά και αυγά, δίνοντας μια πρόγευση του τι θα ακολουθήσει όταν αποτυπωθούν σε όλη τους την έκταση οι τεράστιες καταστροφές που άφησε ο «Ντάνιελ» στην κτηνοτροφία. Πολύ υψηλές ετήσιες αυξήσεις κατά 19,2% παρουσιάζουν και τα στερεά καύσιμα (π.χ. καυσόξυλα, πέλετ) εν όψει του χειμώνα, ενώ τα ανατιμητικά φαινόμενα είχαν ξεκινήσει από το καλοκαίρι, εγείροντας επίσης υπόνοιες για κερδοσκοπία.
Μεγάλες αυξήσεις καταγράφονται επίσης στα φαρμακευτικά προϊόντα κατά 11,8%, στα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα 9%, (στα καινούργια αυτοκίνητα 3%), στις μεταφορές με αεροπλάνο κατά 7,9%. Ακριβότερα κατά 9,1% ήταν τα πακέτα διακοπών, τα εισιτήρια θεάτρου και κινηματογράφου κατά 10,6%, οι τιμές σε εστιατόρια-ζαχαροπλαστεία-καφενεία-κυλικεία κατά 5,6%. Οι οικιακές υπηρεσίες ακρίβυναν κατά 7,2%, οι ιατρικές και παραϊατρικές υπηρεσίες κατά 5,5% και τα ασφάλιστρα υγείας κατά 5,7%. Στον αντίποδα, οι τιμές των τηλεφωνικών υπηρεσιών υποχώρησαν κατά 3,5%.
