Σήμα επιβράδυνσης της οικονομίας

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (Ελληνική Στατιστική Αρχή) για το εμπορικό ισοζύγιο του Νοεμβρίου. Το έλλειμμα παραμένει στα… γνωστά υψηλά επίπεδα, αλλά για πρώτη φορά παρουσιάζεται σαφής κάμψη των εισαγωγών, μετά την οριακή κάμψη των εισαγωγών σε σχέση με τα αντίστοιχα μεγέθη του Οκτωβρίου. Το γεγονός αυτό είναι ένδειξη εισόδου σε φάση επιβράδυνσης της ελληνικής οικονομίας από τον μήνα Νοέμβριο.Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ:

■ Οι εισαγωγές μειώθηκαν τον Νοέμβριο του 2022 σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα Οκτώβριο κατά 313,5 εκατ. ευρώ (από 8.806,3 σε 8.492,8 εκατ. ευρώ) και οι εξαγωγές κατά 15,5 εκατ. ευρώ.

■ Ετσι, το έλλειμμα του ισοζυγίου τον Νοέμβριο του 2022 μειώθηκε σε σχέση με τον Οκτώβριο κατά 298 εκατ. ευρώ (από 4.050,9 εκατ. ευρώ, σε 3.752,9 εκατ. ευρώ).

■ Οι εισαγωγές αυξήθηκαν τον Νοέμβριο του 2022 σε σχέση με τον Νοέμβριο του 2021 κατά 23,5% ενώ οι εξαγωγές κατά 20,4%.

Διαρθρωτικό

Το υψηλό έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου είναι ο πυρήνας του -συνολικότερου- ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών, που το 2022 αναμένεται να κλείσει σε πολύ υψηλά επίπεδα (άνω του 8% του ΑΕΠ). Εχει επίμονο και συστηματικό χαρακτήρα, αλλά και αυξητική τάση όλα τα τελευταία χρόνια και ο λόγος είναι απλός: υπό «φυσιολογικές» συνθήκες, δηλαδή υπό συνθήκες ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, οι εισαγωγές αυξάνονται ταχύτερα, και μάλιστα προϊόντων των ετών πολύ ταχύτερα, σε σχέση με τις εξαγωγές.

Τα τελευταία χρόνια η αυξητική τάση των εξαγωγών είναι σημαντική, αλλά είναι όλο και πιο αδύναμη να αντισταθμίσει την αυξητική τάση των εισαγωγών. Η εμπειρία του 2020, έτους βαθιάς ύφεσης της ελληνικής -και όχι μόνο- οικονομίας λόγω της επιβολής του λοκντάουν εξαιτίας της πανδημίας, είναι εύγλωττη: μόνο τους δύο πρώτους μήνες της βαθιάς ύφεσης, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2020, είχαμε εμπορικό πλεόνασμα, επειδή σε συνθήκες βαθιάς ύφεσης αντιστρέφεται η σχέση εισαγωγών-εξαγωγών: οι εισαγωγές μειώνονται ταχύτερα απ’ ό,τι οι εξαγωγές.

Ο Νοέμβριος του 2022 είναι ο πρώτος μήνας που παρατηρείται ξανά κάτι τέτοιο, με τη μορφή «προδρομικού» φαινομένου της προβλεπόμενης σημαντικής επιβράδυνσης της ελληνικής οικονομίας κατά το 2023.

Αυτή η σχέση μεταξύ εισαγωγών και εξαγωγών (στην ανάπτυξη να αυξάνονται ταχύτερα οι εισαγωγές σε σχέση με τις εξαγωγές και στην επιβράδυνση-ύφεση να μειώνονται ταχύτερα οι εισαγωγές σε σχέση με τις εξαγωγές) αποκαλύπτει ότι το υψηλό εμπορικό έλλειμμα είναι διαρθρωτικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας.

Τουρισμός και εξαγωγές καυσίμων «σώζουν την κατάσταση»

Η κατάσταση θα ήταν πολύ χειρότερη αν δεν υπήρχε το αξιόλογο αντιστάθμισμα από τις εξαγωγές καυσίμων (προϊόντα επεξεργασίας πετρελαίου και δευτερευόντως… φυσικό αέριο), που αποτελεί με συνέπεια δυναμικό εξαγωγικό κλάδο της ελληνικής οικονομίας. Από το σύνολο των εξαγωγών ύψους 4.739,9 εκατ. ευρώ τον Νοέμβριο, τα 1.548,4 εκατ. ευρώ οφείλονται στις εξαγωγές καυσίμων, που αντιστοιχούν στο 32,7% των συνολικών εξαγωγών!

Στο συνολικότερο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, την «κατάσταση σώζει» το ισοζύγιο υπηρεσιών, κοινώς τα έσοδα από τον τουρισμό. Ετσι, οι εξαγωγές καυσίμων και τα έσοδα από τον τουρισμό είναι τα δύο βασικά αντισταθμίσματα, το πρώτο του εμπορικού ελλείμματος και το δεύτερο του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών.