Αναγκαίο το «κούρεμα με την ψιλή»

Διαγραφή χρέους 95 δισ. ευρώ, σχεδόν διπλάσια από αυτήν που εκτιμά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, χρειάζεται η Ελλάδα προκειμένου να καταστήσει το χρέος της βιώσιμο και να ξεφύγει από τη βαθιά ύφεση, υποστηρίζει βρετανικό think tank.

Σε έκθεση-βόμβα («Η Ελλάδα και το ευρώ»), που έδωσε χθες στη δημοσιότητα, το Εθνικό Ινστιτούτο Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (NIESR) της Βρετανίας σμπαραλιάζει κάθε έννοια οικονομικού ορθολογισμού στο υπό διαπραγμάτευση τρίτο πρόγραμμα.

H έκθεση συντάχτηκε από πέντε οικονομολόγους (Angus Armstrong, Oriol Carreras, Simon Kirby, Jack Meaning και Rebecca Piggott) και προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις των αυξήσεων του ΦΠΑ -που ψηφίστηκαν πρόσφατα από την ελληνική Βουλή ως προαπαιτούμενο για να ξεκινήσει ο διάλογος- θα φέρουν καταστροφικά αποτελέσματα την επόμενη τριετία, τόσο στην κατανάλωση όσο και την οικονομική ανάπτυξη.

Η ανάλυση των οικονομολόγων του NIESR προβλέπει συγκεκριμένα ότι οι αλλαγές του ΦΠΑ θα συντελέσουν σε μείωση της κατανάλωσης μεγαλύτερη του 1% ετησίως, τόσο το 2016 όσο και τα 2017-2018, ενώ θα αφαιρέσουν αντίστοιχα από το ελληνικό ΑΕΠ ποσοστό της τάξης του 1%, 1% και 0,8% αντίστοιχα σε αυτά τα τρία έτη. Επιπλέον, η άνοδος των τιμών, που θα τροφοδοτήσει ο υψηλότερος ΦΠΑ, θα υποκρύψει ένα μεγάλο μέρος των αποπληθωριστικών πιέσεων, οι οποίες όμως θα συνεχίσουν να ταλανίζουν την ελληνική οικονομία.

Μη ρεαλιστικοί στόχοι

Η έκθεση χαρακτηρίζει ακόμη τους αυστηρούς δημοσιονομικούς στόχους που έθεσαν οι πιστωτές για το πρωτογενές πλεόνασμα μη ρεαλιστικούς. Προειδοποιεί ότι «αν η τρόικα επιμείνει σε αυτούς τους ανέφικτους δημοσιονομικούς στόχους, η ελληνική οικονομία θα παραμείνει στη βαθιά ύφεση και το χρέος της θα γίνει ακόμη μεγαλύτερο».

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΝIESR, η ελληνική οικονομία θα συρρικνωθεί δραματικά τόσο φέτος (-3%) όσο και το 2016 (-2,3%). Το τέλος της ύφεσης θα έλθει μόνο περί τα μέσα του 2016. Χρονική στιγμή κατά την οποία η ελληνική οικονομία θα είναι 30% μικρότερη σε σχέση με αυτό που ήταν πριν ξεκινήσει η κρίση, το 2007, και μικρότερη ακόμη απ’ ό,τι ήταν το 2001, πριν δηλαδή εισέλθει στη ζώνη του ευρώ.

Η έκθεση σημειώνει ακόμη ότι το σημερινό επίπεδο του ελληνικού χρέους δεν είναι βιώσιμο. Η μετάβαση σε ένα διατηρήσιμο επίπεδο θα απαιτήσει μείωσή του μέσω μιας μορφής δημοσιονομικής μεταβίβασης από την υπόλοιπη ευρωζώνη. Προτείνει «αναδιάρθρωση ή διαγραφή 95 δισ. ευρώ, που θα προσφέρει στην Ελλάδα την ευκαιρία να μειώσει το χρέος της στα επίπεδα στόχους που έθεταν τα δύο πρώτα μνημόνια (περίπου στο 120% του ΑΕΠ το 2020)».

Η αποκατάσταση της βιωσιμότητας του ελληνικού δημόσιου χρέους θα απαιτήσει δηλαδή, σύμφωνα με τη NIESR, διαγραφή ίση τουλάχιστον με το 55% του ελληνικού ΑΕΠ, μέγεθος πολύ μεγαλύτερο -σχεδόν διπλάσιο- από το κούρεμα 30% του ΑΕΠ που εκτιμά το ΔΝΤ.

Το think tank θεωρεί ότι μια διαγραφή χρέους αυτής της τάξης συμφέρει τις χώρες-μέλη, αφού ισοδυναμεί μόλις με το 1% του ετήσιου ΑΕΠ της ευρωζώνης. Καθώς αυτό το ποσό θα επιμεριστεί σε μια σειρά πολλών ετών μεταξύ των χωρών, εκτιμάται ότι η τελική επιβάρυνση για τις χώρες-μέλη της ευρωζώνης θα είναι τελικά ελάχιστη.

Η ανάλυση και οι προβλέψεις του ΝIESR έγιναν βάσει της υπόθεσης ότι θα επιτευχθεί μια συμφωνία με τους πιστωτές για το τρίτο πρόγραμμα και ότι η Ελλάδα θα παραμείνει στην ευρωζώνη. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ενός Grexit. «Καθώς οι προοπτικές για την Ελλάδα επιδεινώνονται ενώ αυτή βρίσκεται στην ευρωζώνη, τα ερωτήματα για το αν αυτή θα παραμείνει μέλος της θα συνεχίσουν να υπάρχουν» τονίζουν οι οικονομολόγοι.

Νέο νόμισμα

«Παρ’ ότι όμως η δημιουργία ενός νέου νομίσματος στην Ελλάδα είναι ξεκάθαρα γεμάτη ρίσκα, μπορεί να έρθει κάποια στιγμή που ο λογισμός απλά δεν θα ευνοεί πλέον την παραμονή στη ζώνη του ευρώ. Και μπορεί να φαίνεται περίεργο ότι αρκετοί εντός της ευρωζώνης δείχνουν προετοιμασμένοι να αποδεχθούν αυτά τα ρίσκα. Κάτι συμβατό με τη συμπεριφορά των πιστωτριών χωρών στις νομισματικές ενώσεις του παρελθόντος: τα έθνη που δάνειζαν και όχι αυτά που χρωστούσαν ήταν ανέκαθεν αυτά που καθόριζαν την τελική έκβαση των νομισματικών ενώσεων. Η ειρωνεία είναι όμως ότι, αν η Ελλάδα αναγκαστεί να εγκαταλείψει το ευρώ, οι απώλειες που θα αντιμετωπίσουν οι πιστωτές θα είναι πολύ μεγαλύτερες απ’ ό,τι η διαγραφή του χρέους που απαιτείται προκειμένου αυτή να μπορέσει να παραμείνει στην ευρωζώνη».