Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τα σουπερμάρκετ που δημοσίευσε η εταιρεία ερευνών IRI, με το τζίρο να κλείνει μεν οριακά ανοδικά κατά 0,6% το 2021, ορατή ωστόσο ήταν η κάμψη το τελευταίο δίμηνο, που σημαδεύτηκε από νέο κύμα ανατιμήσεων. Ψυχρολουσία αποδείχθηκε ο Νοέμβριος, με μείωση πωλήσεων σε αξία κατά 9% σε σύγκριση με το 2020 (περίοδος που τα σουπερμάρκετ καρπώθηκαν τζίρο από το λοκντάουν στη λιανική), ενώ χαμηλά κινήθηκε και η χριστουγεννιάτικη αγορά με μείωση αξίας πωλήσεων κατά 1,9% τον Δεκέμβριο. Αν σε αυτά προσθέσουμε έναν κακό Ιανουάριο, εξαιτίας και του χιονιά, οι πρώτες ενδείξεις για το 2022 δεν είναι ευοίωνες για τον κλάδο του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων, που μέχρι τώρα υπήρξε ο μεγάλος κερδισμένος της πανδημίας, με 1 δισ. ευρώ αύξηση των πωλήσεων το 2020.
Στελέχη της αγοράς των σουπερμάρκετ εκτιμούν ότι το πρώτο τρίμηνο του 2022 θα κλείσει με αρνητικές πωλήσεις σε όγκο, καθώς η μέγκενη του πληθωρισμού σφίγγει κι άλλο τα νοικοκυριά, που βλέπουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό να εξανεμίζεται από τις δυσθεώρητες αυξήσεις σε ενέργεια, καύσιμα και είδη πρώτης ανάγκης. Το αίτημα για μείωση ΦΠΑ σε βασικά προϊόντα διατροφής, στα πρότυπα άλλων χωρών της Ε.Ε, τίθεται πλέον επιτακτικά και από τους εκπροσώπους των σουπερμάρκετ, όπως ζητάνε ήδη επιμελητήρια και παραγωγικοί κλάδοι.
Με τα νέα σημάδια για τον πληθωρισμό να είναι αρκούντως ανησυχητικά, προμηνύοντας άνοδο ύψους 6% τον Ιανουάριο, η κυβέρνηση αναγκάζεται να βάλει ξανά στο τραπέζι το ζήτημα των ελαφρύνσεων σε ΦΠΑ, ως ανάχωμα στις ανατιμήσεις που κλιμακώνονται εκτός ελέγχου. Επειτα από παλινωδίες και αναδιπλώσεις (όπως έγινε με την περίπτωση του Αδωνη Γεωργιάδη που υποσχέθηκε μειώσεις ΦΠΑ, για να τον «αδειάσει» στη συνέχεια ο Σταϊκούρας), αυτή την εβδομάδα αναμένονται νέες συσκέψεις στο μέγαρο Μαξίμου με το επιτελείο του υπουργείου Οικονομικών, για να εξεταστούν μέσα πυρόσβεσης για την πυρκαγιά της ακρίβειας, που φουντώνει πέρα και από το ενεργειακό μέτωπο.
Αύξηση του τζίρου των σουπερμάρκετ κατά 46 εκατομμύρια ευρώ (7,951 δισ. από 7,905 δισ.) καταγράφει η IRI το 2021 σε σύγκριση με το 2020, τα οποία αφορούν την ηπειρωτική Ελλάδα και την Κρήτη, ενώ δεν περιλαμβάνονται οι πωλήσεις της αλυσίδας Lidl. Η αύξηση αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στις πληθωριστικές ανατιμήσεις, χωρίς τις οποίες η χρονιά θα έκλεινε αρνητικά. Η άνοδος των τιμών ανά μονάδα, για τις ετικέτες σταθερού κωδικού διαμορφώθηκε στο 1,9% μεσοσταθμικά, ενώ οι ανατιμήσεις ξεκίνησαν από τον Αύγουστο και εξακολουθούν να κλιμακώνονται.
Οι μεγαλύτερες ανατιμήσεις σημειώθηκαν στα προϊόντα ατομικής περιποίησης με 5%, μολονότι και το 2021 ίσχυσε ο υπερμειωμένος ΦΠΑ του 6% από 23% σε πολλά προϊόντα της κατηγορίας (σαπούνια, μάσκες, αντισηπτικά κ.λπ.). Κατά 2,1% ακρίβυναν μεσοσταθμικά τα συσκευασμένα τρόφιμα το 2021, ενώ και το 2020 είχαν ήδη ακριβύνει κατά 1,4%. Η μεγάλη διαφορά είναι ότι το 2020 αυξήθηκε σημαντικά ο όγκος (μονάδες προϊόντων) και η αξία των πωλήσεων, κατά 7,9% και 9,5% αντίστοιχα. Αντιθέτως το 2021 οι καταναλωτές πλήρωσαν περισσότερα σε αξία (+0,8%) για να αγοράσουν λιγότερα συσκευασμένα είδη (1,1% μείωση στις μονάδες προϊόντων).
Οσον αφορά τις καταναλωτικές συνήθειες των νοικοκυριών, η μόνη κατηγορία που αύξησε τις πωλήσεις της είναι τα τρόφιμα, με 1,6%. Τα είδη διατροφής έχουν τη μερίδα του λέοντος στις πωλήσεις των σουπερμάρκετ, αφού αποτελούν πάνω από το 80% του ετήσιου τζίρου. Η άνοδος προέρχεται αποκλειστικά από τη στροφή των καταναλωτών σε συσκευασμένες τροφές (1%), αφού τα επί ζυγίω προϊόντα (μαναβική, ντελικατέσεν) μειώθηκαν οριακά κατά 0,2%. Αρνητικά κινήθηκαν οι πωλήσεις σε αξία των προϊόντων προσωπικής περιποίησης (-2,3%) και ειδών σπιτιού (-3%), γεγονός αναμενόμενο μετά την έκρηξη που σημειώθηκε το 2020, κυρίως σε είδη καθαρισμού λόγω της πανδημίας. Πολλαπλάσια ήταν ωστόσο η μείωση των πωλήσεων σε μονάδες προϊόντων και για τις δύο κατηγορίες (-6,9% και -3,9% αντίστοιχα), ενώ μειώθηκαν οριακά σε όγκο-μονάδες προϊόντων και οι πωλήσεις των τροφίμων (-0,6%).
Στην κατανομή της αγοραστικής πίτας, κερδισμένα το 2021 ήταν τα υπερ-μάρκετ (από 2.500 τ.μ.), με άνοδο των πωλήσεων σε αξία κατά 7,7%. Αντιθέτως, μειώθηκαν οι πωλήσεις των μεσαίων σουπερμάρκετ (400-1.000 τ.μ.) κατά -0,9%, ενώ οριακά αυξήθηκε ο τζίρος των μινιμάρκετ και των μεγάλων σουπερμάρκετ, κατά 0,2%.
Λοκντάουν με κατεψυγμένα και αλκοόλ
Τα αλκοολούχα ποτά και τα κατεψυγμένα τρόφιμα ήταν οι υποκατηγορίες με τη μεγαλύτερη άνοδο τζίρου και το 2021, με 6,9% και 5,2% αντίστοιχα, ενώ ακολουθούν τα αναψυκτικά με 4,9%. Οι παραπάνω τάσεις, που ξεκίνησαν το 2020 και συνεχίζονται ακάθεκτες, αντικατοπτρίζουν τη στροφή των καταναλωτών τόσο σε κατ’ οίκον μορφές εκτόνωσης-ψυχαγωγίας, μετά το βούλιαγμα στην εστίαση και τη νυχτερινή διασκέδαση, αλλά και στην αποθήκευση κατεψυγμένων τροφίμων, πιθανόν και ως αντίβαρο στις ανατιμήσεις στα φρέσκα. Ωστόσο, η αύξηση των πωλήσεων αλκοολούχων σε μονάδες προϊόντος ήταν συγκριτικά πολύ μικρότερη (μόλις 1,4%), μαρτυρώντας υψηλές ανατιμήσεις στα ποτά.
