Υπεράνω ελέγχου τα ψηφιακά «οικοσυστήματα»

Το χατίρι των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας και παρόχων ψηφιακών υπηρεσιών φαίνεται πως έκανε η κυβέρνηση καταθέτοντας στρατηγικά… ψαλιδισμένο το νομοσχέδιο για τον «Εκσυγχρονισμό του Δικαίου του Ανταγωνισμού στην Ψηφιακή Εποχή».

Το νομοσχέδιο κατατέθηκε χθες, με καθυστέρηση αρκετών μηνών, αφού η δημόσια διαβούλευση είχε ολοκληρωθεί από τις 3 Σεπτεμβρίου. Μεσολάβησε έντονο παρασκήνιο, με τις επιχειρήσεις πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών να ζητάνε επιτακτικά την απόσυρση του άρθρου 4 με τίτλο «Κατάχρηση θέσης ισχύος σε οικοσύστημα δομικής σημασίας για τον ανταγωνισμό». Το επίμαχο άρθρο έδινε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού τη δυνατότητα να παρεμβαίνει αυτεπάγγελτα όταν διαπιστώνει στρεβλώσεις σε κομβικούς τομείς της ψηφιακής οικονομίας, που περιλαμβάνουν τις τηλεπικοινωνίες, αλλά και πλατφόρμες-υπηρεσίες διαμεσολάβησης (τύπου airbnb, booking.com κ.λπ.). O Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΣΕΠΕ) και η Ένωση Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ) χαρακτήρισαν τη σχετική ρύθμιση «πρώιμη και άκαιρη», με «αόριστες και ασαφείς διατυπώσεις», που ενέχουν «κίνδυνο υπερ-νομοθέτησης και δυσανάλογου παρεμβατισμού στην οργάνωση των σχετικών με την ψηφιακή οικονομία επιχειρηματικών δραστηριοτήτων».

Οι εταιρείες-μέλη του ΣΕΠΕ, μεταξύ άλλων παραρτήματα πολυεθνικών όπως η Cisco (γνωστή για τις πλατφόρμες τηλε-μάθησης που παραβίαζαν τα προσωπικά δεδομένα μαθητών), η Google, η Microsoft, μεγάλες εταιρείες όπως η Wind, ο ΟΤΕ, οι Intracom και Ιnstrasoft, αλλά και πλήθος μικρότερων επιχειρήσεων, δήλωναν τη διαφωνία τους με τον ορισμό περί «οικοσυστήματος» και «πλατφόρμας», σημειώνοντας ότι «γεννώνται ζητήματα σύγκρουσης αρμοδιοτήτων μεταξύ της Επιτροπής Ανταγωνισμού και της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών & Ταχυδρομείων».

Μπορεί οι εταιρείες να έκαναν ότι δεν καταλαβαίνουν, ωστόσο το νομοσχέδιο ήταν αρκετά σαφές ορίζοντας το «οικοσύστημα» ως «σύμπλεγμα αλληλένδετων και σε σημαντικό βαθμό αλληλοεξαρτώμενων οικονομικών δραστηριοτήτων διαφορετικών επιχειρήσεων με σκοπό την παροχή προϊόντων ή υπηρεσιών που επιδρούν στην ίδια ομάδα χρηστών». Ο ορισμός περιλαμβάνει και τις πλατφόρμες που συνδέουν οικονομικές δραστηριότητες, είτε ως διαμεσολαβητές για συναλλαγές είτε ως υποδομή για παροχή προϊόντων και υπηρεσιών.

Στην αιτιολογική έκθεση ως στόχος του άρθρου αναφερόταν «η καταπολέμηση καταχρηστικών πρακτικών από επιχείρηση με θέση ισχύος σε οικοσύστημα, η οποία προκύπτει μέσω πρότερης κρατικής παρέμβασης, όπως η χορήγηση καθεστώτος ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων, για παράδειγμα, σε δημόσιες συμβάσεις» και η προστασία μικρότερων επιχειρήσεων «οι οποίες βρίσκονται σε οικονομική και τεχνολογική εξάρτηση από μεγάλες, ψηφιακές ή μη, πλατφόρμες».

Στον αντίποδα των διαμαρτυριών των επιχειρήσεων, ενώσεις καταναλωτών, όπως η ΕΚΠΟΙΖΩ, το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών και η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών (BEUC), δήλωσαν δημόσια τη στήριξή τους στο νομοσχέδιο και σε κάθε ρύθμιση που ενισχύει τις αρμοδιότητες της Επιτροπής Ανταγωνισμού να παρέμβει σε στρεβλώσεις της αγοράς, ειδικά στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, τον οποίο χαρακτήρισαν από τους πλέον προβληματικούς στην Ευρώπη.

Το «ψαλίδισμα» του νομοσχεδίου δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία, αλλά είχε προαναγγελθεί τον Νοέμβριο, προκαλώντας την εκφρασμένη δυσαρέσκεια του προέδρου της Ανεξάρτητης Αρχής Ιωάννη Λιανού και δίνοντας τροφή σε δημοσιεύματα που εμφάνιζαν τις σχέσεις του με την κυβέρνηση να ψυχραίνονται επικίνδυνα, παρουσιάζοντάς τον ακόμα και έτοιμο να παραιτηθεί. Σε πείσμα των φημολογιών, η Επιτροπή Ανταγωνισμού προέβη σε ένα μπαράζ εξωστρέφειας, πυκνώνοντας τους αιφνιδιαστικούς ελέγχους σε κλάδους της αγοράς όπως τα καύσιμα, τα σούπερ μάρκετ, τα φάρμακα, ενώ πρόσφατα ξεκίνησε νέα επικοινωνιακή καμπάνια για τον θεσμό των «ανώνυμων μαρτύρων-whistle blowers», με μότο «Ξεσκέπασε τα Καρτέλ – Ρίξε τις τιμές».