«Ευελιξία αλλά με κόφτες στα μέτρα στήριξης» είναι το μήνυμα της κυβέρνησης απέναντι στο σήμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αναστολή των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και για το έτος 2022. Η πρόταση περί συνέχισης της ρήτρας διαφυγής με στόχο την αντιμετώπιση της οικονομικής ζημιάς από την πανδημία εξασφαλίζει τα περιθώρια ελιγμών που θέλει η ελληνική πλευρά, από την άλλη όμως κρύβει και τον διάβολο στις λεπτομέρειες που μπορεί να οδηγήσει σε νέες δημοσιονομικές περιπέτειες τη χώρα.
Σύμφωνα με αρμόδια πηγή, σε καμία περίπτωση η «ταμειακή χαλάρωση» για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης δεν σημαίνει «ελεύθερη» διόγκωση του ελλείμματος και του χρέους, τη στιγμή μάλιστα που ο προϋπολογισμός κινείται στην κόψη του ξυραφιού και υπάρχει ο κίνδυνος μη αναστρέψιμης δημοσιονομικής εκτροπής που, πέραν των άλλων, θα «σπάσει» τις σχέσεις εμπιστοσύνης με τις αγορές και τους θεσμούς. Οι αγορές αποτελούν κεντρικό συνομιλητή πλέον για την Ελλάδα και ένα λάθος μήνυμα που θα εκπορεύεται από ένα μη ρεαλιστικό «πακέτο» μέτρων για την επόμενη μέρα αρκεί για να πυροδοτήσει ένα νέο ράλι στις αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων.
Στη φάση στην οποία βρίσκεται η ελληνική οικονομία, ένα λάθος «στραβοπάτημα» θα γίνει αμέσως αντιληπτό από τα ραντάρ των ξένων funds που παρακολουθούν αδιάκοπα:
- Ολες τις ενέσεις ρευστότητας που δίνονται για την αναπλήρωση των απωλειών σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά και την δημιουργία «τείχους ανοσίας» στην οικονομία.
- Τη στάθμη της δεξαμενής των ταμειακών διαθεσίμων που λειτουργούν ως «ασφάλιστρο κινδύνου» για τους επενδυτές. Ως όριο ασφαλείας τοποθετείται το ύψος των 30 δισ. ευρώ.
- Το πρωτογενές αποτέλεσμα του προϋπολογισμού, με τον Ιανουάριο να ξεκινά με έλλειμμα 1,5 δισ. ευρώ, ενώ οι κραδασμοί στο μέτωπο της οικονομίας από την επέλαση της πανδημικής κρίσης και την παράταση των lockdowns, συνεχίζονται εντείνοντας την αβεβαιότητα στην κυβέρνηση που έχει βάλει στόχο για μικρότερη ζημιά φέτος σε σχέση με πέρυσι στα ταμεία.
- Την εξέλιξη του δημόσιου χρέους που βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και αποτελεί ωρολογιακή βόμβα. Για τον λόγο αυτό, οι αποφάσεις για τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητά του που πέτυχε ο ΣΥΡΙΖΑ τον Ιούνιο του 2018 θα πρέπει να διαφυλαχθούν «ως κόρη οφθαλμού».
Χαρακτηριστική, πάντως, είναι η χθεσινή δήλωση του υπουργού Οικονομικών Χρήστου Σταϊκούρα (φωτογραφία) ότι «η συνέχιση της δημοσιονομικής ευελιξίας –λαμβάνοντας, πάντα, υπόψη τα εκάστοτε διαθέσιμα ταμειακά περιθώρια της χώρας– και το υπόλοιπο πλέγμα προτάσεων δίνουν τη δυνατότητα να επεκταθεί, για όσο χρειαστεί, η στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με αποτελεσματικά, στοχευμένα και κοινωνικά δίκαια μέτρα, χωρίς, όμως, να οδηγηθούμε σε δημοσιονομικό εκτροχιασμό». Με βάση τα παραπάνω, ο σχεδιασμός του οικονομικού επιτελείου προβλέπει την απόσυρση των οριζόντιων και γενικευμένων μέτρων στήριξης και την εφαρμογή ενός νέου μοντέλου ενισχύσεων και κινήτρων σε επιχειρήσεις με κριτήρια την πτώση του τζίρου, το είδος της δραστηριότητας και τη συμμετοχή τους στην παραγωγική και αναπτυξιακή διαδικασία.
Οι χθεσινές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που ανοίγουν παράθυρο για παράταση της αναστολής του Συμφώνου Σταθερότητας και το 2022 θέτουν ως προϋπόθεση τα μέτρα στήριξης αφενός να είναι στοχευμένα και προσωρινά και αφετέρου να μη θέτουν σε κίνδυνο τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα, φωτογραφίζοντας ρήτρες και κόφτες ανάλογα με την οικονομική κατάσταση της κάθε χώρας.
Η Ελλάδα, λόγω του καθεστώτος της ενισχυμένης εποπτείας, αποτελεί ειδική περίπτωση για τους δανειστές, οι οποίοι, λόγω της πανδημικής κρίσης, έχουν παγώσει όλα τα σενάρια περί νέων χαμηλότερων στόχων στα πρωτογενή πλεόνασμα. Η κουβέντα θα ανοίξει όταν θα καθίσει η σκόνη από τον κορονοϊό και τα δημοσιονομικά της Ελλάδας θα μπουν στο κάδρο, στη μεγάλη συζήτηση που θα ξεκινήσει από σήμερα κιόλας στο EuroWorking Group περί γενικότερης αναθεώρησης των «γύψινων» κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας.
