Μπλόκο και υποκρισία

Συμβολικό βήμα στον αγώνα κατά της φορολογικής ασυλίας που απολαμβάνουν εκατοντάδες πολυεθνικές και άλλες επιχειρήσεις στην Ευρωπαϊκή Ενωση αποτελεί η άρνηση 4 χωρών-μελών να παράσχουν σωσίβια διάσωσης σε εταιρείες που σχετίζονται με φορολογικούς παραδείσους.

Γαλλία, Πολωνία, Δανία και Βέλγιο ψήφισαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας μέτρα που μπλοκάρουν την παροχή κρατικής ενίσχυσης σε εταιρείες που έχουν την έδρα τους ή θυγατρικές σε υπεράκτιους φορολογικούς παραδείσους.

Συγκεκριμένα, στις 8 Απριλίου η κυβέρνηση της Πολωνίας αποφάσισε ότι οι μεγάλες εταιρείες που θα ήθελαν να επιδοτηθούν από το ύψους 6 δισ. δολαρίων πακέτο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας του κορονοϊού οφείλουν να καταβάλλουν τους εγχώριους φόρους που τους αναλογούν.

Η Δανία ακολούθησε λίγο αργότερα αποφασίζοντας ότι επιχειρήσεις που έχουν έδρα φορολογικούς παραδείσους, οι οποίοι περιλαμβάνονται στη μαύρη λίστα της Ε.Ε. δεν μπορούν να λάβουν αποζημιώσεις. Η δανέζικη κυβέρνηση ξεκαθάρισε ότι τα χρήματα των φορολογουμένων που δαπανώνται για τη διάσωση των επιχειρήσεων από τις επιπτώσεις της καραντίνας και της πανδημίας δεν μπορούν να καταλήγουν σε φορολογικούς παραδείσους ή άλλα μέρη του κόσμου.

Μερίσματα στους μετόχους

Απαγόρευσε μάλιστα σε όσες επιχειρήσεις έλαβαν κρατική βοήθεια στη διάρκεια της πανδημίας να διανείμουν μερίσματα στους μετόχους τους έως ότου αποπληρώσουν. Τη σκυτάλη πήρε στη συνέχεια η Γαλλία, η οποία μέσω του υπουργού Οικονομικών, Μπρουνό Λε Μερ, διεμήνυσε ότι εταιρείες που είναι εγγεγραμμένες σε φορολογικούς παραδείσους ή ελέγχουν θυγατρικές σε αυτούς δεν δικαιούνται σωσίβιο από το ύψους 119 δισ. ευρώ πακέτο διάσωσης.

Τελευταίο το Βέλγιο πέρασε νόμο στις 7 Μαΐου, ο οποίος δεν επιτρέπει σε οποιαδήποτε επιχείρηση συνδέεται με φορολογικούς παραδείσους μέσω των μετόχων της ή των θυγατρικών της να αξιοποιήσει τα κεφάλαια του πακέτου διάσωσης. Τις κινήσεις αυτές επικύρωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα τέλη Απριλίου, τονίζοντας ότι η παρούσα κοινοτική νομοθεσία επιτρέπει στις χώρες της Ε.Ε. να μπλοκάρουν κρατικές ενισχύσεις που αφορούν τον κορονοϊό προς εταιρείες οι οποίες έχουν την έδρα τους σε φορολογικούς παραδείσους.

Η Επιτροπή όμως ταυτοποιεί ως φορολογικούς παραδείσους αυτήν τη στιγμή μόνο 12 χώρες του κόσμου. Από τη μαύρη λίστα της απουσιάζουν καραμπινάτοι φορολογικοί παράδεισοι της Ευρώπης, όπως το Λουξεμβούργο, η Ιρλανδία, η Ολλανδία, η Βρετανία και η Ελβετία. Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι οι εν λόγω χώρες έχουν συμμορφωθεί πλήρως με τα κριτήρια διαφάνειας που αυτή έχει υιοθετήσει.

Εκπρόσωπός της δήλωσε νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα στο CNBC ότι η απόφαση αν θα χορηγηθεί σε μια επιχείρηση κρατική ενίσχυση από τα πακέτα διάσωσης εναπόκειται στη βούληση των κυβερνήσεων. Υπογράμμισε όμως παράλληλα ότι τα κράτη-μέλη οφείλουν να συμμορφώνονται με τις θεμελιώδεις ελευθερίες της συμφωνίας της Ε.Ε., μεταξύ των οποίων είναι η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων και ανθρώπων.

Αυτό, όπως εξήγησε, σημαίνει ότι δεν μπορεί να υπάρξει εξαίρεση επιχειρήσεων από τα κρατικά σχήματα διάσωσης μιας χώρας όταν αυτές έχουν τα γραφεία τους ή τη φορολογική έδρα σε διαφορετική χώρα της Ε.Ε. Με άλλα λόγια, πολυεθνικές και λοιπές εταιρείες που έχουν έδρα το Λουξεμβούργο, την Ιρλανδία, την Ολλανδία ή κάποιον άλλο φορολογικό παράδεισο της Ευρώπης έχουν δικαίωμα να επιδοτηθούν.

Η δήλωση του Ευρωπαίου αξιωματούχου στάζει υποκρισία και έρχεται σε απόλυτη σύγκρουση με τα ατράνταχτα στοιχεία που βγαίνουν κατά καιρούς και δείχνουν ότι κάποιες χώρες της Ε.Ε. αποτελούν μακράν τους μεγαλύτερους αγωγούς της εταιρικής φοροδιαφυγής στον κόσμο.

Εταιρική φοροαποφυγή

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Tax Justice Network, οι χώρες της Ε.Ε. χάνουν κάθε χρόνο φορολογικά έσοδα 27 δισ. δολαρίων λόγω της μεταφοράς των κερδών των πολυεθνικών σε Ολλανδία, Λουξεμβούργο, Βρετανία και Ελβετία, χώρες δηλαδή όπου φορολογούνται ελάχιστα. Ερευνα των Πανεπιστημίων του Μπέρκλεϊ και της Κοπεγχάγης διαπίστωσε μάλιστα ότι το 84% των φορολογικών εσόδων που χάνει κάθε χρόνο η Ιταλία από τη φοροαποφυγή των πολυεθνικών οφείλεται στο Λουξεμβούργο, την Ιρλανδία, την Ολλανδία και το Βέλγιο.

Ερευνα του Fair Tax Mark αποκάλυψε ακόμη ότι Amazon, Facebook, Google, Netflix, Apple and Microsoft -οι έξι αμερικανικοί κολοσσοί της υψηλής τεχνολογίας- απέφυγαν φόρους 100 δισ. δολαρίων την τελευταία δεκαετία. Το 2018 η Facebook πλήρωσε στη Βρετανία φόρο μόλις 34,58 εκατ. δολάρια, παρ’ ότι οι πωλήσεις της χτύπησαν ρεκόρ, στο 1,98 δισ. δολάρια. Η έρευνα (The Silicon Six and their $100 billion global tax gap) ανέδειξε ακόμη τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει η Ιρλανδία στη φοροαποφυγή των Apple, Facebook, Google και Microsoft.

Το Tax Justice Network θεωρεί, από την πλευρά του, ότι η Βρετανία αποτελεί σήμερα τον μεγαλύτερο αγωγό εταιρικής φοροαποφυγής του κόσμου, μέσω του δικτύου υπεράκτιων επικρατειών και κτήσεων του Στέμματος. Η φοροαποφυγή των πολυεθνικών επιχειρήσεων ανέρχεται παγκοσμίως στα 500 δισ. δολάρια ετησίως, δηλαδή 250 φορές το ποσό που ζητά ο ΟΗΕ για την αντιμετώπιση του κορονοϊού στις φτωχότερες χώρες του κόσμου. Αίτημα που δεν έχει γίνει ακόμη δεκτό από τις κυβερνήσεις-μέλη του.