Η πολιτικά ορθή απόφαση της κυβέρνησης να αναλάβει πρωτοβουλίες για την επίσπευση του East Med σκοντάφτει σε πολλά ανοιχτά θέματα που συνδέονται με τη χρηματοδότηση, την κατασκευή, την τροφοδοσία και κυρίως τις προοπτικές βιωσιμότητας του νέου αγωγού.
Η σπουδαιότερη γεωπολιτική παράμετρος του εγχειρήματος αφορά την παράκαμψη της Τουρκίας στην ενεργειακή σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου, η οποία επιχειρεί να ανατρέψει τα δεδομένα και να μπει στο πρόγραμμα μέσω της παράτυπης οριοθέτησης ΑΟΖ με τη Λιβύη.
Το μεγαλύτερο ερωτηματικό πάντως σχετίζεται με τη στάση της Ιταλίας, που είναι ο απαραίτητος κρίκος για να συνδεθεί ο νέος αγωγός με το δίκτυο της Κεντρικής Ευρώπης.
Πριν από ακριβώς έναν χρόνο, εκπρόσωπός της παραβρέθηκε στην ισραηλινή πόλη Μπερ Σεβά και συνυπέγραψε τη διακυβερνητική συμφωνία για την προώθηση του έργου μαζί με τους αντιπροσώπους της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ.
Με βάση την έως τώρα πληροφόρηση, η ιταλική κυβέρνηση θα απουσιάσει από την τελετή υπογραφής που θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη στο Ζάππειο Μέγαρο, για πρώτη φορά σε επίπεδο πρωθυπουργών, αλλά δεν αποκλείεται να έχει κάποιου είδους εκπροσώπηση.
Φόρουμ
Το επόμενο, ιδιαίτερα σημαντικό βήμα είναι το East Med Gas Forum που θα πραγματοποιηθεί στο Κάιρο της Αιγύπτου στις 15 και 16 Ιανουαρίου. Η Ελλάδα θα συμμετάσχει σε αυτή την πρωτοβουλία μαζί με τις κυβερνήσεις της Αιγύπτου, της Κύπρου, του Ισραήλ, της Ιορδανίας καθώς και της Παλαιστινιακής Αρχής.
Την ελληνική πλευρά θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος σε πρόσφατες δηλώσεις του ανέφερε με νόημα ότι «οι πρωτοβουλίες της Ελλάδας δεν στρέφονται εναντίον οιουδήποτε, αλλά δημιουργούν έναν συνασπισμό νομιμότητας και συνεργασίας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο».
Πρόσθεσε μάλιστα ότι «η ενέργεια σε πολλές και διαφορετικές περιοχές του πλανήτη είναι γέφυρα συνεργασίας και όχι εντάσεων, όπως έχει γίνει στην Κύπρο και την Ελλάδα», ενώ εξέφρασε τη λύπη του γιατί «η Τουρκία δεν το καταλαβαίνει. Εάν το αντιληφθεί δεν θα είναι μόνο προς το δικό μας όφελος αλλά και προς το δικό της».
Η Ελλάδα, μέσω τεχνοκρατικής ομάδας της Δημόσιας Επιχείρησης Αερίου (ΔΕΠΑ), μετέχει από το 2011 στους σχεδιασμούς του αγωγού East Med, ο οποίος είχε ενταχθεί από τότε στον κατάλογο των Εργων Κοινού Ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest) της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που διασφαλίζει την κάλυψη του 50% της επένδυσης από κοινοτικούς πόρους.
Με αυτό το «παράθυρο», εξασφαλίστηκαν το 2015 περίπου 35 εκατ. ευρώ για τις προκαταρκτικές μελέτες του έργου. Δεν έχει ακόμα ξεκινήσει η μελέτη κόστους-οφέλους, που είναι ο πιο καθοριστικός παράγοντας του εγχειρήματος.
Ο αρχικός προϋπολογισμός των έργων υπολογίζεται να αγγίξει τα 9 δισ. δολάρια και η σχεδιαζόμενη παροχή του αγωγού μπορεί να φτάσει τα 20 δισ. κυβικά σε ετήσια βάση, ποσότητα που καλύπτει το 10% των σημερινών καταναλώσεων στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη. Η κατασκευή του νέου αγωγού υπολογίζεται ότι μπορεί να ολοκληρωθεί σε μια τριετία και θα χρειαστούν άλλα 2-3 χρόνια για τις δοκιμές.
Το μήκος του σχεδιαζόμενου αγωγού θα φτάνει τα 1.900 χλμ., από τα οποία τα 1.300 θα είναι υποθαλάσσια και μάλιστα σε ορισμένα σημεία θα εδράζεται σε μεγάλα βάθη που θα φτάνουν τα 3.000 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Θα μεταφέρει φυσικό αέριο από το κοίτασμα Λεβιάθαν, που βρίσκεται στα χωρικά ύδατα του Ισραήλ, περίπου 200 χλμ. νότια της Κύπρου, στις ακτές της οποίας θα κάνει την πρώτη στάση. Θα συνεχίσει κατά μήκος των νότιων ακτών της Κρήτης και με υποβρύχια διαδρομή θα φτάσει στην Πελοπόννησο, διατρέχοντας την ακτογραμμή της Δυτικής Ελλάδας ώς τη Θεσπρωτία.
Από τη Θεσπρωτία
Το επόμενο και πιο καθοριστικό βήμα θα εξαρτηθεί από τη στάση της Ιταλίας. Να σημειωθεί πάντως ότι στο Φλωροβούνι της Θεσπρωτίας, ο East Med μπορεί να συνδεθεί με τον αγωγό Ελλάδας-Ιταλίας «Ποσειδών» (IGI-Poseidon). Ξεκινά από τους Κήπους στα ελληνοτουρκικά σύνορα και φτάνει στις ακτές της Ηπείρου, από όπου, μέσω υποθαλάσσιου αγωγού μήκους 210 χλμ., θα φτάνει στο Οτράντο της Ιταλίας και θα συνδεθεί με το ήδη υπάρχον ευρωπαϊκό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου.
