Την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που διέπει τα Προγράμματα Δημοσίων Επενδύσεων είχε δρομολογήσει ήδη από τον περασμένο Μάρτιο η προηγούμενη πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης (νυν υπουργείο Επενδύσεων και Ανάπτυξης).
Το σχέδιο νόμου, που πέρασε από τη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης και βρισκόταν στη Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης –εκκρεμούσε μόνον η έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους–, είναι ένα από αυτά που ο Γιάννης Δραγασάκης άφησε στον διάδοχό του Αδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος, όπως έχει δεσμευτεί δημόσια, «δεν ήρθε για να γκρεμίσει».
Το προτεινόμενο σχέδιο που έχει στα χέρια της η νέα κυβέρνηση προβλέπει ότι από τα μονοετή Προγράμματα Δημοσίων Επενδύσεων η χώρα θα περάσει σε πολυετή (5ετή με δυνατότητα επέκτασής τους) Εθνικά Προγράμματα Ανάπτυξης, στη βάση της νέας Προγραμματικής Περιόδου (2021-2027).
Την Πέμπτη ο νέος γενικός γραμματέας του υπουργείου Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ του υπουργείου Ανάπτυξης, Δημήτρης Σκάλκος, προανήγγειλε την αλλαγή του νόμου για τις δημόσιες επενδύσεις, καθώς το υφιστάμενο πλαίσιο χρονολογείται από το 1952.
Διαβεβαίωσε ότι το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων όχι μόνο δεν πρόκειται να περικοπεί, αλλά θα εκτελεστεί στο τέλος του έτους και τα επόμενα χρόνια στο σύνολό του.
«Οι προτεραιότητες για μας είναι η εκτέλεση του συνόλου του προγράμματος των δημοσίων επενδύσεων, να μη χαθούν πόροι από τα επιχειρησιακά προγράμματα στο τέλος του έτους· η επόμενη προτεραιότητα, ο σχεδιασμός των νέων επιχειρησιακών προγραμμάτων και, μέσα σε αυτά, η διαπραγμάτευση που θα γίνει με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τους πόρους που θα πάρουμε για την επόμενη περίοδο», ανέφερε ο Δημήτρης Σκάλκος μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό 9.84.
Η βασική πηγή προβλημάτων με τις δημόσιες επενδύσεις είναι ότι τα διάφορα έργα εντάσσονται στο ΠΔΕ αποσπασματικά και όχι σε ολοκληρωμένα Προγράμματα, χωρίς προληπτική και εκ των υστέρων αξιολόγηση. Επιπρόσθετα, ο ετήσιος χρονικός ορίζοντας του ΠΔΕ δυσκολεύει τον σχεδιασμό και την ωρίμανση έργων μέσης και μακράς διάρκειας.
Στόχος του νομοσχεδίου, που παρέλαβε ως προίκα η νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου και μένει να φανεί σε ποιο βαθμό θα το υιοθετήσει, είναι να περάσουμε από μονοετή ΠΔΕ σε πολυετή ολοκληρωμένα Εθνικά Αναπτυξιακά Προγράμματα.
Η άμεση προώθηση των αλλαγών του θεσμικού πλαισίου είναι επιβεβλημένη, ώστε ο σχεδιασμός της νέας Προγραμματικής Περιόδου (2021-2027) να γίνει σε νέες βάσεις.
Με το προτεινόμενο σχέδιο νόμου, υπό τον τίτλο «Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και άλλες διατάξεις» που είχε καταρτιστεί από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, εισάγεται για πρώτη φορά η έννοια του αναπτυξιακού προγραμματισμού, στον σχεδιασμό, την εφαρμογή, την ετήσια παρακολούθηση και τον έλεγχο των αναπτυξιακών παρεμβάσεων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) –το πρώτο ήταν προγραμματισμένο να ξεκινήσει την 1η Ιανουαρίου 2021– εγκαινιάζει για το ΠΔΕ την εφαρμογή ενός αυτόνομου μεσοπρόθεσμου προγραμματικού σχεδιασμού και συνδυάζεται μέσω συνεργειών με τις συγχρηματοδοτούμενες δράσεις.
Βασίζεται στην Εθνική Αναπτυξιακή Στρατηγική και εγκρίνεται από τον υπουργό Οικονομίας και Ανάπτυξης, μετά από διαδικασία διαβούλευσης με τα αρμόδια υπουργεία, τους ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού και τους κοινωνικούς εταίρους.
Ο αναπτυξιακός προγραμματισμός σχεδιάζεται και υλοποιείται σε εθνικό και σε τομεακό – περιφερειακό επίπεδο. Το ΕΠΑ εξάλλου μπορεί να περιλαμβάνει και Ειδικά Αναπτυξιακά Προγράμματα (ΕΑΠ).
Στο σχέδιο νόμου που έχει στα χέρια του ο νέος υπουργός Ανάπτυξης, τέλος, προβλέπεται η εφαρμογή ενός Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου (ΣΔΕ) για το Εθνικό ΠΔΕ, μέσα από το οποίο τα έργα και τα προγράμματα θα παρακολουθούνται και θα ελέγχονται ως προς την πορεία υλοποίησης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου τους.
