Οταν μιλάς για οικονομία δεν μπορείς να αγνοείς την κοινωνία και οι διαφορετικές προσεγγίσεις σε ό,τι αφορά το ασφαλιστικό σύστημα δεν είναι λογιστικό αλλά πολιτικό ζήτημα. Αυτή ήταν η κεντρική ιδέα της τοποθέτησης του υφυπουργού Κοινωνικής Ασφάλισης Τάσου Πετρόπουλου στην ημερίδα που διοργάνωσε η Ενωση Ασφαλιστικών Εταιρειών, στην οποία παρουσιάστηκε η μελέτη του ΙΟΒΕ «Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση και ανάπτυξη».
«Η κοινωνική ασφάλιση, σύμφωνα με το Σύνταγμά μας, είναι δημόσια, αναδιανεμητική, καθολική και πρέπει όλοι να συμμετέχουν σε αυτή. Δεν επιδέχεται εξαιρέσεις», υπογράμμισε ο Τ. Πετρόπουλος και συμπλήρωσε ότι «η αποδυνάμωση της κοινωνικής ασφάλισης βλάπτει την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή».
Η μελέτη του ΙΟΒΕ επιχειρεί να καταδείξει τις αδυναμίες του υφιστάμενου συνταξιοδοτικού συστήματος και προτείνει την αναμόρφωσή του, στην κατεύθυνση δημιουργίας κεφαλαιοποιητικού πυλώνα αποταμίευσης (Β΄ πυλώνας) και διατήρηση του αναδιανεμητικού Α΄ πυλώνα κύριας ασφάλισης, με τους ερευνητές –υπό τον γενικό διευθυντή του ΙΟΒΕ Νίκο Βέττα– να παραδέχονται ότι η μετάβαση από το αναδιανεμητικό στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα έχει κόστος αλλά και οφέλη για την οικονομική ανάπτυξη.
Σε ό,τι αφορά τον τρίτο πυλώνα, δηλαδή την προαιρετική ιδιωτική ασφάλιση, προτείνεται η επαναφορά των φορολογικών κινήτρων.
Το ΙΟΒΕ υποστηρίζει ότι η μείωση των εισφορών ενισχύει τα κίνητρα για απασχόληση αυξάνοντας τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας κατά περίπου 100.000 άτομα. Σε συνδυασμό με την ενίσχυση των επενδύσεων του κεφαλαιοποιητικού πυλώνα, το πραγματικό ετήσιο ΑΕΠ εκτιμάται ότι αυξάνεται έως και 7 δισ. ευρώ κατά μέσο όρο για τα επόμενα 40 χρόνια.
Ωστόσο, στα χρόνια της κρίσης αποδείχθηκε, όπως είπε ο Τ. Πετρόπουλος, ότι η αποδυνάμωση της κοινωνικής ασφάλισης βλάπτει την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή καθώς «μείωσαν εισφορές και ισχυρίζονταν ότι η μείωση μισθών και συντάξεων επιφέρει ανάπτυξη.
Συνέβη, όμως, το αντίθετο. Οι διαδοχικές μειώσεις των συντάξεων και η ακαριαία μείωση των μισθών, από τον Φεβρουάριο του 2012, αλληλεπιδρούσαν σε μια όλο και ταχύτερη κατάρρευση της οικονομίας και μεγέθυνση της ύφεσης, με την ανεργία να εκτοξεύεται στο 28%».
Σύμφωνα με τον Τάσο Πετρόπουλο, το κόστος της μετάβασης στα κεφαλαιοποιητικά συστήματα που προτείνονται, είναι υπέρογκο και φτάνει τα 120 δισ. ευρώ για την κύρια σύνταξη και τα 55 δισ. ευρώ για την επικουρική. Οπως είπε ο υφυπουργός, η κατάργηση της υποχρεωτικής, αναδιανεμητικής κοινωνικής ασφάλισης σημαίνει κατάρρευση και των συντάξεων και της οικονομίας.
«Διότι, όταν διατίθενται 28 δισ. ευρώ τον χρόνο σε συντάξεις στον πληθυσμό που συνταξιοδοτείται, αυτό το ποσό θα μειωθεί ως δυνατότητα κατανάλωσης» και επιπρόσθετα, παρατήρησε ότι «κανείς δεν λέει πώς θα πληρώνονται, αν λείψουν τα αναγκαία έσοδα από εισφορές, οι καταβαλλόμενες συντάξεις στα 2,6 εκατ. συνταξιούχους. Πώς θα πληρώνονται οι σημερινές συντάξεις και παροχές, εάν οι εισφορές για επικούρηση των ασφαλισμένων κατευθυνθούν προς την ιδιωτική ασφάλιση. Κανείς δεν λέει τι θα συμβεί στους άνεργους, στους φτωχότερους, σε εκείνους που δεν θα μπορούν να ανταποκριθούν με δικούς τους πόρους».
Ο Τάσος Πετρόπουλος υποστήριξε ότι τα σχέδια κατάργησης του νόμου 4387/16 και τεμαχισμού της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης που προβάλλουν «οι εκπρόσωποι του παλιού πολιτικού συστήματος και διάφοροι φορείς, οδηγούν είτε σε παραγωγή νέων ελλειμμάτων του Δημοσίου, εάν το κόστος μετάβασης καλυφθεί από το Δημόσιο υπέρ των ασφαλιστικών εταιρειών, είτε σε νέες περικοπές συντάξεων».
«Εγγυάται η Ν.Δ.»
Ωστόσο, ο Αδωνις Γεωργιάδης εμφανίστηκε… καθησυχαστικός καθώς, όπως είπε, η Ν.Δ. εγγυάται τον πρώτο πυλώνα «που θα είναι δημόσιος, θα έχει αναδιανεμητικό χαρακτήρα και δεν θα μειωθεί καμία σύνταξη» και τάχθηκε υπέρ του δεύτερου επαγγελματικού πυλώνα, αλλά και της δυνατότητας του ασφαλισμένου να επιλέξει τον πάροχο (αν θα είναι δημόσιος ή ιδιωτικός).
Δεσμεύτηκε ότι η Ν.Δ. θα μειώσει τις ασφαλιστικές εισφορές, διευκρινίζοντας πως «δεν είπαμε ποτέ ότι θα καταργήσουμε τον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ)».
Στόχος, όπως είπε, είναι να εμπλακούν οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες στον δεύτερο πυλώνα (συμπληρωματικός), όχι στον πρώτο, «για να βρούμε έναν τρόπο τα χρήματα που πληρώνουν οι ασφαλισμένοι να πιάνουν τόπο, να επενδύονται καλύτερα, να έχουν υψηλότερες αποδόσεις και να δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας. Το έχουν κάνει σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες».
Την ανάγκη να εντοπιστούν τα πεδία συναίνεσης και συνεννόησης, καθώς το ασφαλιστικό είναι ένα ζήτημα που αφορά το σύνολο της κοινωνίας, υπογράμμισε ο γραμματέας του τομέα Οικονομικών του ΚΙΝ.ΑΛΛ. Φίλιππος Σαχινίδης και διευκρίνισε ότι δεν επιδιώκεται η διολίσθηση ούτε σε προνοιακό ούτε σε καθαρά κεφαλαιoποιητικό σύστημα.
«Επιδιώκουμε τη διαμόρφωση ενός ασφαλιστικού συστήματος το οποίο πρωτίστως να δημιουργεί κίνητρα ασφάλισης και, ταυτόχρονα, να έχει τέτοια χαρακτηριστικά που να υποβοηθούν και να επιταχύνουν την οικονομική ανάπτυξη της χώρας», δήλωσε ο Φ. Σαχινίδης.
Για τον πρόεδρο του ΣΕΒ, Θεόδωρο Φέσσα, χωρίς κεφαλαιοποιητικούς πυλώνες το ασφαλιστικό σύστημα δεν είναι βιώσιμο. «Ο 2ος και 3ος πυλώνας πρέπει να έχουν κεφαλαιοποιητική βάση και να ενισχύονται με φορολογικά κίνητρα. Ετσι λειτουργεί όλος ο κόσμος», ανέφερε.
Τέλος, ο πρόεδρος της Ενωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών ανέφερε ότι η λύση την οποία ακολουθούν με επιτυχία πολλές χώρες είναι η δημιουργία κεφαλαιοποιητικών πυλώνων, της επαγγελματικής και της ιδιωτικής ασφάλισης.
«Η ασφαλιστική αγορά έχει όλες τις προϋποθέσεις για να συνεισφέρει ουσιαστικά σε μία τέτοια λύση: τεχνογνωσία και εμπειρία, κεφάλαια, ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, αυστηρή εποπτεία και διαφάνεια», σημείωσε.
