Το παράδειγμα της Πορτογαλίας πρόκειται να ακολουθήσει η Ελλάδα, υποβάλλοντας αίτημα για την πρόωρη αποπληρωμή μέρους του ακριβού χρέους της προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η προεξόφληση αφορά υποχρεώσεις ύψους 3,7 δισ. ευρώ από τα 9,7 δισ. ευρώ των συνολικών οφειλών της χώρας προς τον διεθνή οργανισμό.
Πρόκειται για δόσεις της διετίας 2019-2020, που βαρύνονται με υψηλό επιτόκιο 5,13%, όπου στόχος της ελληνικής πλευράς είναι να εξαφανιστούν από το «καλεντάρι» με τις πληρωμές για τους εξής δύο λόγους:
■ Ο πρώτος είναι για να μειωθεί το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους στον κρατικό προϋπολογισμό. Υπολογίζεται ότι περίπου 150 εκατ. ευρώ από τόκους θα γλιτώσει η Αθήνα με αυτή την κίνηση, εφόσον η προεξόφληση γίνει με χρήματα από τις ομολογιακές εκδόσεις, τα οποία έχουν χαμηλότερο επιτόκιο από αυτό το ΔΝΤ. Επί της ουσίας, θα πρόκειται για αντικατάσταση ακριβού χρέους με φθηνότερο.
■ Ο δεύτερος είναι ότι τα 3,7 δισ. ευρώ ενέχουν σημαντικό επιτοκιακό και συναλλαγματικό κίνδυνο, ο οποίος δεν υπάρχει δυνατότητα να αντισταθμιστεί με τη χρήση χρηματοπιστωτικών εργαλείων (hedging). Η ιδιαιτερότητα αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι το Ταμείο δεν δανείζει σε ευρώ, δολάρια ή κάποιο άλλο νόμισμα, αλλά σε «ειδικά τραβηχτικά δικαιώματα» (SDR). Είναι μια μονάδα που χρησιμοποιεί αποκλειστικά το ΔΝΤ και η αξία των SDR προκύπτει από τη σταθμισμένη αξία ενός «καλαθιού» νομισμάτων, στο οποίο μετέχουν το δολάριο των ΗΠΑ, το ευρώ, το κινεζικό γουάν, το ιαπωνικό γιεν και η στερλίνα.
Τα ελληνικά σχέδια απέναντι στο ΔΝΤ έχουν προετοιμαστεί εδώ και καιρό από την κυβέρνηση, ενώ μέσα σε αυτά περιλαμβάνεται και ένα πιο προχωρημένο σενάριο που προβλέπει προκαταβολή των δόσεων που ωριμάζουν το 2021.
Πρόκειται για ένα ποσό που φθάνει το 1,9 δισ. ευρώ, όμως οι πιθανότητες μηδενισμού αυτής της οφειλής είναι εξαιρετικά περιορισμένες, αφού πρόκειται για χρέος με επιτόκιο οριακά πάνω από το 2%.
Ο υπουργός Οικονομικών, Ευκλείδης Τσακαλώτος, που χειρίζεται αποκλειστικά το όλο θέμα, βρίσκεται ήδη στην Ουάσινγκτον, στο πλαίσιο συνάντησης που θα έχει ξημερώματα Σαββάτου (ώρα Ελλάδος) με την εκτελεστική διευθύντρια του Ταμείου, Κριστίν Λαγκάρντ. Η συνάντηση θα γίνει στο περιθώριο της Εαρινής Συνόδου του Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Για πρώτη φορά σε αυτό το «ραντεβού», εκτός από τον αναπληρωτή διευθυντή του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, Πόουλ Τόμσεν, το «παρών» θα δώσει και ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Κλάους Ρέγκλινγκ.
Θεωρείται πρόσωπο – κλειδί, καθώς, για να μπορέσει η Αθήνα να περιορίσει στο ελάχιστο την «οικονομική σχέση» με το Ταμείο, θα πρέπει προηγουμένως να έχει εξασφαλίσει το «πράσινο φως» από τον ΕSM.
● Η έγκριση του ESM είναι αναγκαία, διότι οι δανειακές συμφωνίες με τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης, τα οποία προσέφυγαν στη δανειακή βοήθειά του, προβλέπουν ότι «σε περίπτωση πρόωρης αποπληρωμής του δανείου τους από το ΔΝΤ, θα πρέπει να πληρώσουν άμεσα στον Μηχανισμό την αντίστοιχη αναλογία του ανεξόφλητου δανείου τους, εκτός εάν ο τελευταίος αποφασίσει την άρση (waiver) της συγκεκριμένης υποχρέωσης». Πρακτικά, αυτό σημαίνει πως εάν η Ελλάδα αποπληρώσει 3,7 δισ. ευρώ (δηλαδή, 38% του συνόλου) από τα 9,7 δισ. ευρώ του ΔΝΤ χωρίς το «πράσινο φως» του ESM, τότε θα πρέπει να καταβάλει στον ESM και στον προκάτοχό του, τον EFSF, 72,5 δισ. ευρώ (το 38% των 190,8 δισ. ευρώ που δάνεισαν στη χώρα), πράγμα αδύνατο.
