Νέο υψηλό δάνειο και «ασπίδα» για το χρέος

Mια συμφωνία «φόρμουλα» που δεν λύνει τον «γόρδιο δεσμό» του ελληνικού χρέους αλλά λειτουργεί ως «ασπίδα» για να μπορέσει η Αθήνα να δανειστεί μελλοντικά από τις αγορές βρισκόταν μέχρι αργά χθες το βράδυ στο τραπέζι του Eurogroup, που συμπλήρωνε 20 χρόνια ζωής.

Τα μέτρα ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους ήταν από το πιο δύσκολα σημεία της συνόδου, σε αντίθεση με την τέταρτη αξιολόγηση και το μεταμνημονιακό πλαίσιο εποπτείας που βγήκαν πολύ γρήγορα από τη μέση. Παρά τις υποχωρήσεις της ελληνικής πλευράς, η οποία δεσμεύτηκε για νέες μεταρρυθμίσεις και εξονυχιστικούς τριμηνιαίους ελέγχους από το «κουαρτέτο» των δανειστών τουλάχιστον έως το 2022, οι τεχνοκράτες της ευρωζώνης (EuroWorking Group) κατέληξαν χθες το πρωί σε μια λύση για το χρέος η οποία ήταν αρκετά γενναιόδωρη σε σχέση με την αρχική που ήταν στο τραπέζι.

Αυτή προέβλεπε μεγαλύτερη περίοδο χάριτος και επιμήκυνση των δανείων που έλαβε η Ελλάδα από το δεύτερο μνημόνιο ύψους 130,9 δισ. ευρώ, «σούπερ» δόση για να εξοφληθούν τα ακριβά δάνεια του ΔΝΤ και επιστροφή των κερδών, συνολικού ύψους 4,5 δισ. ευρώ, από τα προγράμματα SMP’s και ANFA’s που αποκόμισαν η ΕΚΤ και οι υπόλοιπες τράπεζες του ευρωσυστήματος από τα ελληνικά ομόλογα.

Οταν στη συνέχεια η λύση αυτή τέθηκε προς επεξεργασία στο Eurogroup, o Γερμανός υπουργός Οικονομικών Ολαφ Σολτς έκανε ό,τι μπορούσε για να περιορίσει κι άλλο την αποτελεσματικότητά της και μετέτρεψε τη συνεδρίαση σε θρίλερ. Επίσης έθεσε εκτός «κάδρου» το γαλλικό «μοντέλο» ρύθμισης του χρέους, για το οποίο συζητούσε από πέρυσι η Ευρώπη.

Παρά την υποστήριξη της Γαλλίας που είχε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος στο τραπέζι του Eurogroup, το Βερολίνο και ορισμένες πρωτεύουσες του Βορρά συντάχθηκαν με την άποψη ότι η Ελλάδα με το ΑΕΠ των 180 δισ. ευρώ και τα υψηλά πλεονάσματα που παράγει (άνω του 3,5%) δεν έχει ανάγκη από «βαθιές τομές» στο χρέος της, μολονότι αυτό έχει εξακοντιστεί στα 343,7 δισ. ευρώ (κεντρικής διοίκησης) στο τέλος Μαρτίου του 2018.

Αναλυτικότερα όμως, το προσχέδιο απόφασης που συνέταξε το EuroWorkingGroup (EWG) για το χθεσινό Eurogroup έθετε το πλαίσιο ελάφρυνσης του χρέους, προβλέποντας τρεις παρεμβάσεις και δύο μελλοντικές υποσχέσεις, το πλήρες «πακέτο» των οποίων έχει ως εξής:

■ Παράταση της περιόδου χάριτος για την αποπληρωμή των δανείων του EFSF στο πλαίσιο του δεύτερου μνημονίου κατά 10 χρόνια και επιμήκυνση της μέσης διάρκειας λήξης κατά 10-15 χρόνια.

Η Γερμανία έβαλε βέτο σε γενναιόδωρη παράταση και επιμήκυνση κατά την πρώτη συζήτηση για την Ελλάδα στο χθεσινό Eurogroup, με αποτέλεσμα η συνεδρίαση να διακοπεί λίγο πριν από τις 7.00 το απόγευμα και να συνεχιστεί με τα υπόλοιπα θέματα, ενώ για το ελληνικό ζήτημα έγιναν διαβουλεύσεις στο περιθώριο του Eurogroup μεταξύ του κ. Σολτς, του Γάλλου ομολόγου του, Μπρουνό Λεμέρ, και του Ελληνα υπουργού, Ευκλείδη Τσακαλώτου. Σημειώνεται ότι σήμερα η αποπληρωμή των δανείων του EFSF ξεκινά το 2023 και η μέση διάρκεια λήξης είναι 32,45 χρόνια.

■ Κατάργηση του επιτοκιακού πέναλτι στο δάνειο του δεύτερου μνημονίου, το οποίο είχε ετήσιο κόστος 220 εκατ. ευρώ.

■ Επιστροφή των κερδών από ελληνικά ομόλογα (περίπου 4,5 δισ. ευρώ) σε δύο ισόποσες δόσεις κάθε χρόνο (Ιούνιο και Δεκέμβριο), από φέτος έως τον Ιούνιο του 2022. Τα χρήματα θα χρησιμοποιηθούν για να μειωθούν οι χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας.

■ Συμφωνία να διεξαχθεί νέα ανάλυση της βιωσιμότητας του χρέους το 2032, ώστε να αποφασιστεί αν χρειάζονται περαιτέρω μέτρα ελάφρυνσης, υπό την προϋπόθεση ότι η Ελλάδα πετυχαίνει τους δημοσιονομικούς στόχους.

■ Αόριστη αναφορά στον «γαλλικό» μηχανισμό σύνδεσης του χρέους με την πορεία της οικονομίας: «Το Eurogroup υπενθυμίζει τη συμφωνία του Μαΐου του 2016 για έναν μηχανισμό που θα ενεργοποιείται στην περίπτωση πολύ δυσμενέστερου απρόοπτου μακροοικονομικού σεναρίου.

Οποτε ενεργοποιείται από το Eurogroup, θα περιέχει μέτρα, όπως περαιτέρω αναδιάρθρωση του χρέους με ανώτατο όριο και παρατάσεις των πληρωμών τόκων του δανείου του EFSF, στον βαθμό που είναι αναγκαία για τη βιωσιμότητα του χρέους».

Βασική προϋπόθεση

Το προσχέδιο τονίζει ότι η κατάργηση του επιτοκιακού πέναλτι και η επιστροφή των κερδών θα γίνουν υπό την προϋπόθεση ότι η Ελλάδα θα υλοποιεί τις δεσμεύσεις της στο πλαίσιο της μεταμνημονιακής εποπτείας. Η συμμόρφωση της χώρας μας θα διαπιστώνεται με τριμηνιαίους ελέγχους, στους οποίους θα μετέχει και το ΔΝΤ, παρότι δεν θα ενεργοποιηθεί το δικό του πρόγραμμα για την Ελλάδα.

Το πρόγραμμα ενισχυμένης εποπτείας (Enhanced Surveillance), στο οποίο θα υπαχθεί μετά τις 20 Αυγούστου του 2018 η χώρα, θα προβλέπει προσαρμογή των κανόνων επίβλεψης κάθε εξάμηνο βάσει των μεταρρυθμίσεων που θα «παραδίδει» η Αθήνα και θα έχουν ως επίκεντρο τα «κόκκινα δάνεια», τη δημόσια διοίκηση, την αγορά ενέργειας και τις ιδιωτικοποιήσεις.

Oσον αφορά την τελευταία δόση του τρίτου μνημονίου, οι τεχνοκράτες πρότειναν στο Eurogroup να κυμανθεί από 11,7 έως 21,7 δισ. ευρώ, ώστε 5,5 δισ. ευρώ να χρησιμοποιηθούν για την αποπληρωμή χρέους και 6,2 έως 16,2 δισ. ευρώ για το «μαξιλάρι» διαθεσίμων.

Το τελικό ύψος του «μαξιλαριού» θα είναι μεταξύ 20,8-30,8 δισ. ευρώ και, στην καλύτερη περίπτωση, θα καλύπτει τις ανάγκες της Ελλάδας για περίπου 2,5 χρόνια. Το Eurogroup θα αποφάσιζε επίσης χθες αν ο στόχος για το πρωτογενές πλεόνασμα την περίοδο 2023-2060 θα παραμείνει στο 2,2% κατά μέσο όρο ή θα χαμηλώσει περαιτέρω προς το 2%.