Φως στο τούνελ είδαν οι μεγάλοι των κατασκευών τη διετία 2016-2017

Η επιτάχυνση των μεγάλων έργων και η ολοκλήρωση των αυτοκινητόδρομων αποδείχθηκαν «τονωτική ένεση» για τις μεγαλύτερες τεχνικές εταιρείες. Για πολλούς οικονομικούς αναλυτές, ο κατασκευαστικός τομέας αποτελεί βασικό δείκτη για τη συνολική πορεία της χώρας και, από τη δεκαετία του 1960, είχε χαρακτηριστεί «ατμομηχανή» της οικονομίας, αφού επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα πάνω από 600.000 θέσεις εργασίας.

Αποδείχθηκε, όμως, ότι μπήκε νωρίτερα σε πορεία ύφεσης, ενώ από το 2016 εμφανίζει τα πρώτα μικρά σημάδια ανάκαμψης. Με βάση τα επίσημα στοιχεία, την τελευταία διετία, για πρώτη φορά από το 2007, καταγράφηκε άνοδος του κύκλου εργασιών που το 2016 διαμορφώθηκε στο 9% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και συνεχίστηκε στο 2017 με 4,9%.

Στις τρεις ανώτερες κατηγορίες εργοληπτικών πτυχίων (5η, 6η και 7η τάξη), παρά τα «λουκέτα» που έφερε η οικονομική κρίση, εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται 70 τεχνικές εταιρείες, από τις οποίες το 72,6% ανήκει στην ομάδα των «μεγάλων» του κατασκευαστικού κλάδου.

Με βάση την κλαδική μελέτη της ICAP, η συνολική αγορά έργων για τις τρεις κατηγορίες τεχνικών εταιρειών αυξήθηκε κατά 9,15% το 2016 και κατά 6% τη επόμενη χρονιά.

Σημαντική παραμένει η παρουσία τους και στο εξωτερικό, παρ’ όλο που το 2016 καλύπτει το 26% του συνολικού κύκλου εργασιών, έναντι 45% το 2013.

Κατά τη διετία 2015-2016 παρουσίασαν μικρή μείωση του ενεργητικού (-1,5%) και των ιδίων κεφαλαίων (-9,8%), σε αντίθεση με την άνοδο των πωλήσεων κατά 8,7% και τη βελτίωση των μεικτών κερδών, που διαμορφώθηκαν στο 4,7% σε σχέση με το 2015.

Η διαχρονική εξέλιξη των βασικών δεικτών της κλαδικής μελέτης δείχνει και άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία. Ο κατασκευαστικός κλάδος είχε μπει σε φθίνουσα πορεία από το 2007.

Ως τότε συνέβαλε στο 8,3% του ΑΕΠ, αλλά τα επόμενα χρόνια παρουσίαζε συνεχή πτώση και το 2016 περιορίστηκε στο 2,2%.

Η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του κλάδου την περίοδο 2007-2015 είχε σωρευτική μείωση 81,9%, αλλά το 2016 κατέγραψε για πρώτη φορά άνοδο 16,7%.

Ανάλογη ήταν η συμμετοχή του κλάδου στην απασχόληση, η οποία το 2008 ανερχόταν στο 8,1% του συνόλου και το 2016 διαμορφώθηκε στο 4,9%. Κατά την περίοδο 2008-2015, χάθηκαν πάνω από 189 χιλιάδες θέσεις εργασίας.

Οι βασικές αιτίες της ύφεσης, με βάση την κλαδική μελέτη, είναι η περικοπή των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, η έλλειψη τραπεζικής χρηματοδότησης και τα προβλήματα ρευστότητας που αντιμετώπισαν οι περισσότεροι όμιλοι, σε συνδυασμό με τη συρρίκνωση των διαθέσιμων εισοδημάτων για μεγάλες κατηγορίες πληθυσμού και την αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης.

Το ζητούμενο, όμως, είναι η υπογραφή συμβάσεων για τη «νέα γενιά» μεγάλων έργων, όπως η τέταρτη γραμμή του μετρό, η αναθεώρηση των συμβάσεων για όλους τους αυτοκινητόδρομους, η υποθαλάσσια ζεύξη Σαλαμίνας και η ανάπτυξη του σιδηροδρομικού δικτύου, τα οποία προχωρούν με μεγάλες καθυστερήσεις.

Στις ελληνικές κυβερνήσεις της περιόδου 2009-2014 ρίχνουν οι Βρυξέλλες το «μπαλάκι» για την υπέρβαση των προϋπολογισμών στα έργα των αυτοκινητόδρομων και την επιβάρυνση του δημοσίου με 1,2 δισ. ευρώ, όπως είχε αποκαλύψει η έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Ο ευρωπαϊκός θεσμός είχε επισημάνει ότι κατά την αναθεώρηση των συμβάσεων στα τέλη του 2013, έγινε περικοπή του αντικειμένου των έργων κατά 55%, ενώ αυξήθηκε ο προϋπολογισμός τους κατά 36%!

Η συνεισφορά της Ε.Ε., λόγω αυτών των αλλαγών, αυξήθηκε κατά 4,1 εκατ. ευρώ/χλμ. τονίζει σε ερώτησή του ο Δημήτρης Παπαδημούλης, ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

«Οι συμβάσεις έργων, χρηματοδοτούμενων έργων από την Ε.Ε. με τη μορφή ΣΔΙΤ, παραμένει αρμοδιότητα των κρατών-μελών», αναφέρει η επίτροπος Κορίνα Κρέτσου, στην απάντησή της εκ μέρους της Ε.Ε.

Επισημαίνει ότι οι προβλέψεις βασίστηκαν σε μοντέλα κυκλοφορίας που είχαν ελεγχθεί από τις τράπεζες και επιβεβαιώθηκαν ώς την οικονομική κρίση η οποία έπληξε την Ελλάδα το 2010.

«Παρ’ όλα αυτά, το μοντέλο αποδείχθηκε ανθεκτικό και ευπροσάρμοστο σε απρόβλεπτες καταστάσεις» συνεχίζει και επισημαίνει ότι με το συγκεκριμένο πρόγραμμα κατασκευάστηκαν 300 χλμ. νέων αυτοκινητόδρομων και αναβαθμίστηκαν άλλα 164 χλμ. υφιστάμενων δρόμων, ολοκληρώθηκαν 159 χλμ. στην Ιόνια οδό και άλλα 26 χλμ. στην περιοχή των Τεμπών, από τα οποία τα 11 χλμ. αφορούν τις δίδυμες σήραγγες.

Η Κορίνα Κρέτσου υπενθυμίζει με νόημα ότι για την αναβάθμιση 64 χλμ. στον αυτοκινητόδρομο Ελευσίνας-Κορίνθου διήρκεσε 20 χρόνια, από 1986 ώς το 2006 και χρειάστηκε να υπογραφούν 21 δημόσιες συμβάσεις.