Από stress tests θα περνούν οι τράπεζες τους δανειολήπτες!

Στις 5 Μαΐου ανακοινώνονται τα αποτελέσματα των τεστ αντοχής (stress tests) για τις συστημικές τράπεζες και όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι δεν θα υπάρξουν δυσάρεστες εκπλήξεις.

Και οι τέσσερις ελληνικές τράπεζες περνάνε αλώβητες από τη δοκιμασία και οι πιθανές κεφαλαιακές ανάγκες που θα προκύψουν είναι πολύ μικρές και διαχειρίσιμες και δίνεται αρκετός χρόνος να καλυφθούν με διορθωτικές κινήσεις.

Τώρα ωστόσο αρχίζουν τα… stress tests για τους δανειολήπτες, λόγω των νέων λογιστικών προτύπων IFRS 9 τα οποία ισχύουν από την 1η Ιανουαρίου 2018.

Τα νέα πρότυπα προβλέπουν ότι οι τράπεζες πανευρωπαϊκά οφείλουν να λαμβάνουν προληπτικά προβλέψεις και για τα ενήμερα δάνεια που παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο να καταστούν μη εξυπηρετούμενα.

Δηλαδή το ΙFRS 9 προνοεί ότι ο υπολογισμός των προβλέψεων θα γίνεται με βάση τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές και όχι με βάση τις ζημιές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, όπως συνέβαινε με το προηγούμενο Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο 39.

Ετσι λοιπόν, από τις αρχές του 2018 υπολογίζονται και ζημιές από το κανονικό-ενήμερο χαρτοφυλάκιο των τραπεζών και όχι μόνο από το προβληματικό.

Πρακτικά για τους δανειολήπτες, υφιστάμενους και μελλοντικούς, αυτό σημαίνει ότι η πιστοληπτική τους ικανότητα θα ελέγχεται διαρκώς ώστε να λαμβάνονται τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να μην… κοκκινίσουν τα δάνειά τους.

Το ενδεχόμενο λοιπόν να αναθεωρούνται τα πιστωτικά όρια σε τακτά χρονικά διαστήματα βάσει των τρεχουσών αναγκών και κυρίως των οικονομικών δυνατοτήτων του δανειολήπτη είναι προ των πυλών.

Μια σημαντική παράμετρος είναι το ιστορικό του κάθε πελάτη, δηλαδή ποια ήταν η «συμπεριφορά» του στο παρελθόν (καθυστέρηση πληρωμής δόσεων κ.λπ.).

Αν λάβουμε υπόψη ότι την περίοδο της κρίσης πολλά νοικοκυριά και επιχειρήσεις βρέθηκαν σε αντικειμενική οικονομική δυσχέρεια παρότι κατάφεραν, μετά κόπων και βασάνων, να κρατήσουν τα δάνειά τους ενήμερα, είναι βέβαιο ότι η συντριπτική πλειονότητα των δανειοληπτών βρέθηκε στην επικίνδυνη ζώνη για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Ετσι, το τραπεζικό σύστημα θα πρέπει να εντοπίζει έγκαιρα επικείμενες δυσκολίες στην αποπληρωμή δανείου.

Με τα νέα δεδομένα που δημιουργούνται, τραπεζικά στελέχη θεωρούν ότι ευκολότερη -αλλά όχι εύκολη- θα είναι η έγκριση δανείων μικρής διάρκειας, συνεπώς είτε το ύψος του δανείου θα είναι μικρότερο είτε η δόση μεγάλη.

Οι εποχές που δίνονταν στεγαστικά δάνεια με διάρκεια αποπληρωμής τα 40 χρόνια έχουν περάσει ανεπιστρεπτί.

Χαμηλότερα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν και τα πιστωτικά όρια των δανείων καταναλωτικής πίστης (πιστωτικές κάρτες κ.λπ.) που δεν έχουν εξασφαλίσεις.

Ωστόσο, σε ό,τι αφορά την καταναλωτική πίστη ήδη έχουν αναλάβει ρόλο διάφοροι πάροχοι και εταιρείες (π.χ. μεγάλες εμπορικές αλυσίδες) που χορηγούν κάρτες.

Οπως σημειώνουν τραπεζικά στελέχη, στη Σουηδία το μεγαλύτερο ποσοστό καταναλωτικής πίστης χορηγείται από εταιρείες-επιχειρήσεις εκτός τραπεζικού συστήματος.

Ετσι το μεγαλύτερο πρόβλημα με βάση τα νέα δεδομένα θα έχουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που είναι και η ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας.

Οι επιχειρήσεις

Ειδικότερα για τις επιχειρήσεις, μια παράμετρος για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής τους ικανότητας θα είναι ο κλάδος στον οποίο δραστηριοποιούνται.

Αν δηλαδή πρόκειται για κλάδο που είναι ευάλωτος, η δανειοδότηση θα είναι δυσκολότερη και οι εγγυήσεις που θα πρέπει να προσκομίσει ο υποψήφιος δανειολήπτης περισσότερες.

Σε ό,τι αφορά την εσωτερική λειτουργία των τραπεζών, η επένδυση σε συστήματα αξιολόγησης πιστωτικού κινδύνου και σε εξειδικευμένα στελέχη θεωρείται δεδομένη.

Κυρίως για τα μεγάλα δάνεια και κυρίως για τα επιχειρηματικά, που αντικειμενικά είναι πιο δύσκολα, κυρίως στο σκέλος της αναδιάρθρωσής τους.

Ετσι, αναμένεται αναβάθμιση και αναδιάρθρωση των τμημάτων Risk, IT, Finance και Operations, ώστε να αποτραπεί σε σημαντικό βαθμό η δημιουργία νέων μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων-δανείων (ΝPEs-NPLs), την ώρα που οι τράπεζες έχουν αποδυθεί σε αγώνα δρόμου για να εξυγιάνουν το δανειακό τους χαρτοφυλάκιο μειώνοντας τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στα 62 δισ. ευρώ, από 100 δισ ευρώ που είναι σήμερα, μέχρι το τέλος του 2019.