Σημαντικές ομιλίες των υπευθύνων χάραξης της οικονομικής πολιτικής στην Ελλάδα περιλαμβάνονται στο συνέδριο που διοργανώνει το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (27 & 28 Μαρτίου 2017), στην αίθουσα της Γερουσίας, με θέμα: «Κρίση – Μεταρρυθμίσεις – Ανάπτυξη».
Σήμερα, Δευτέρα, στο συνέδριο μίλησαν μεταξύ άλλων ο υπουργός Οικονομίας & Ανάπτυξης Δημήτρης Παπαδημητρίου, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας. Μεταξύ άλλων, τέθηκε το ζήτημα των σοβαρών αστοχιών από τους δανειστές στο ελληνικό πρόγραμμα, ενώ τονίστηκε η αναγκαιότητα άμεσης ολοκλήρωσης της β’ αξιολόγησης και της ελάφρυνσης του δημόσιου χρέους.
Παπαδημητρίου: Οι ολιγωρίες και η λιτότητα
Ο υπουργός Οικονομίας & Ανάπτυξης Δημήτρης Παπαδημητρίου αναφέρθηκε σε 12 «ολιγωρίες πολιτικής» που το ΔΝΤ και ο ΟΟΣΑ επισήμαναν στην ελληνική περίπτωση, υπογραμμίζοντας ότι οι μισές αφορούν στον τομέα των μεταρρυθμίσεων και την προβληματική εφαρμογή και σύνδεση τους με τη δημοσιονομική και οικονομική πολιτική.
Ο κ. Παπαδημητρίου υποστήριξε ότι ο σχεδιασμός των μεταρρυθμίσεων για την ελληνική οικονομία ήταν σε σημαντικό βαθμό εσφαλμένος, τόνισε ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν απέδωσαν αναπτυξιακά τα αναμενόμενα και διατύπωσε το εύλογο ερώτημα «γιατί το ΔΝΤ και οι θεσμοί γενικότερα δεν διδάσκονται από τα λάθη του παρελθόντος και από τις ίδιες τις αξιολογήσεις των πολιτικών και αποτελεσμάτων τους».
Στη συνέχεια ο υπουργός εξέφρασε την αντίθεση που παρατηρείται καθώς το ΔΝΤ ζητά το αντίθετο από αυτό που γενικά προτείνει, καλώντας την Ελλάδα να εφαρμόσει πρόσθετα μέτρα λιτότητας τα προσεχή έτη, υπογραμμίζοντας πως η ελληνική κυβέρνηση αντιπροτείνει περισσότερη ανάπτυξη μέσω διαφοροποιημένων μεταρρυθμίσεων και λιγότερη λιτότητα (μικρότερα πλεονάσματα για λιγότερα χρόνια).
Χαρακτηριστικά σημεία της ομιλίας του:
⇒ Σημαντικό ρόλο στη διόγκωση της ελληνικής κρίσης διαδραμάτισαν οι εσφαλμένες επιλογές οικονομικής πολιτικής και μεταρρυθμίσεων που επιβλήθηκαν και η αδυναμία του φαύλου εγχώριου πολιτικού συστήματος να διαπραγματευτεί μία καλύτερη πολιτική προσαρμογής.
⇒ Από τις 12 ολιγωρίες πολιτικής που οι δύο οργανισμοί επισήμαναν στην ελληνική περίπτωση, παρατηρούμε ότι οι μισές αφορούν τον τομέα των μεταρρυθμίσεων, και την προβληματική εφαρμογή και σύνδεση τους με την δημοσιονομική και οικονομική πολιτική. Τις συνοψίζουμε ως εξής:
- ανισόρροπο μείγμα μεταρρυθμίσεων με έμφαση στην αγορά εργασίας και παραμέληση της αγοράς προϊόντων, της δημόσιας διοίκησης και του ρυθμιστικού περιβάλλοντος,
- εσφαλμένη και αντίθετη με τη διεθνή εμπειρία εκτίμηση για άμεση απόδοση τους, και
- αδυναμία στην εφαρμογή τους λόγω του μεγάλου όγκου αυτών και της περιορισμένης διοικητικής ικανότητας και πολιτικής αποδοχής τους.
⇒ Όταν η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση, η βραχυπρόθεσμη επίδραση των μεταρρυθμίσεων μπορεί να είναι λιγότερο ευνοϊκή ή ακόμη και να συνεπάγεται βραχυπρόθεσμες μειώσεις της ζήτησης. Αλλά γενικά είναι πολύ δύσκολη η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων σε σύντομο διάστημα, με συρρίκνωση της συνολικής ζήτησης και με ανεπαρκή δημόσια διοίκηση.
⇒ Από τις αξιολογήσεις των πολιτικών που ασκήθηκαν, προκύπτουν μερικά χρήσιμα συμπεράσματα.
- Πρώτον, πρέπει να αποφεύγεται η ταυτόχρονη άσκηση σκληρής περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής με την υλοποίηση βαθιών διαρθρωτικών αλλαγών εξαιτίας της σχέσης υποκατάστασης μεταξύ της δημοσιονομικής περιστολής και των μεταρρυθμίσεων.
- Δεύτερον, σχετικά με τη προτεραιότητα υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων, η έμφαση πρέπει να δίνεται πρώτα στην απελευθέρωση της αγοράς προϊόντων και υπηρεσιών, η οποία οδηγεί κυρίως σε μείωση τιμών, και κατόπιν στην απελευθέρωση της αγοράς εργασίας, που όμως η οποία οδηγεί σε μείωση κόστους αλλά και ζήτησης.
- Τρίτον, αναφορικά με τη χρονική ακολουθία των μεταρρυθμιστικών παρεμβάσεων, αυτή θα πρέπει να ξεκινά με εκείνες τις μεταρρυθμίσεις που αναμένεται να αποφέρουν τα μεγαλύτερα δυνατά οφέλη για την οικονομία και την κοινωνία, οι οποίες κατά τεκμήριο είναι εκείνες που έχουν και τη μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα.
- Και τέλος, όσον αφορά τον ρυθμό υλοποίησης, η σταδιακή εφαρμογή προσφέρει το πλεονέκτημα της διόρθωσης, αντίθετα με τη περίπτωση ταχείας εφαρμογής όπου υπάρχει ο κίνδυνος της αναστροφής των μεταρρυθμιστικών πράξεων, είτε λόγω μεταρρυθμιστικής κόπωσης είτε λόγω της χρονικής ασυνέπειας.
Δραγασάκης: Αναγκαία η διευθέτηση του χρέους
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Γιάννης Δραγασάκης, έθεσε επιτακτικά το θέμα της ελάφρυνσης του δημόσιου χρέους και τόνισε την κρισιμότητα της έγκαιρης ολοκλήρωσης της β΄ αξιολόγησης, προκειμένου η χώρα να μπει στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, το οποίο θα ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή της στις διεθνείς αγορές.
Ωστόσο, ο κ. Δραγασάκης υπογράμμισε πως η κυβέρνηση δεν πρόκειται να δεχθεί παράλογες απαιτήσεις από πλευράς δανειστών και υπογράμμισε πως «κορυφαία εθνική προτεραιότητα» είναι ο τερματισμός «το συντομότερο δυνατό, της ειδικής επιτροπείας που έχει επιβληθεί στη χώρα».
Χαρακτηριστικά σημεία της ομιλίας του:
⇒ Η διέξοδος από αυτή την πολλαπλή κρίση δεν θα γίνει με παρωχημένα νεοφιλελεύθερα κλισέ ούτε με αέναη λιτότητα. Αλλά με ένα συνολικό σχέδιο που θα σπάσει αυτό το φαύλο κύκλο αντιμετωπίζοντας τις αιτίες που τον δημιούργησαν. Η αντιμετώπιση του προβλήματος του χρέους, η διαμόρφωση ενός νέου παραγωγικού υποδείγματος, η υλοποίηση μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύουν τη βιωσιμότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη αποτελούν κεντρικούς πυλώνες αυτού του σχεδίου.
⇒ Κρίσιμος κρίκος για τη μετάβαση από την κρίση στη Βιώσιμη και Δίκαιη ανάπτυξη είναι η έγκαιρη και συνεπής με τις ανάγκες της χώρας ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης.
⇒ Η κυβέρνηση, έχοντας ανταποκριθεί έγκαιρα στις υποχρεώσεις που απορρέουν από την αρχική συμφωνία, επιδιώκει με σταθερότητα και συνέπεια το κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης με μια συνολική συμφωνία, η οποία θα επιτρέψει την ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, θα προετοιμάσει τη χώρα για την έγκαιρη πρόσβαση στις αγορές δανεισμού και θα αποτελέσει ένα αποφασιστικό βήμα για την έγκαιρη ολοκλήρωση του Προγράμματος το καλοκαίρι του 2018… Παράλληλα, έχει διακηρύξει ότι δεν προτίθεται να δεχθεί παράλογες απαιτήσεις, που αν υιοθετούντο θα διαιώνιζαν το φαύλο κύκλο της ύφεσης και της λιτότητας με ανυπολόγιστες συνέπειες για την ήδη καταπονημένη κοινωνία.
⇒ Ρητός στόχος του Προγράμματος που συμφωνήθηκε το καλοκαίρι του 2015 με τους δανειστές είναι η έξοδος στις αγορές έως το πρώτο εξάμηνο του 2018. Μπορεί να επιτευχθεί ο στόχος αυτός χωρίς ελάφρυνση του χρέους; Η πορεία των επιτοκίων, οι απόψεις των επενδυτών αλλά και το ΔΝΤ δεν συνηγορούν υπέρ μιας καταφατικής απάντησης σε αυτό το ερώτημα. Η ελάφρυνση του χρέους συνεπώς είναι βασικός όρος για την επιτυχή ολοκλήρωση του Προγράμματος.
⇒ Οι απόψεις, επομένως, που αρνούνται την ανάγκη μείωσης του χρέους δεν τεκμηριώνονται, είναι αυθαίρετες και ενδεχομένως υπηρετούν άλλες σκοπιμότητες. Το ίδιο αυθαίρετη είναι και η αντιπαράθεση της αναγκαίας ελάφρυνσης του χρέους προς την ανάγκη βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας, της ανάπτυξης ή την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων.
⇒ Η μακροχρόνια απάντηση στην κρίση χρέους είναι βεβαίως η ανάπτυξη σε νέες βάσεις και η αντιμετώπιση των αιτίων που οδήγησαν στην κρίση . Όμως η ίδια η ανάπτυξη έχει ως προϋπόθεσή της τη ρύθμιση του χρέους.
⇒ Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι «ναι ή όχι στις μεταρρυθμίσεις», αλλά «ναι ή όχι σε ποιες μεταρρυθμίσεις»; Με ποιο κοινωνικό πρόσημο; Με ποια κατανομή βαρών και κερδών; Για την υλοποίηση ποιου σχεδίου και την επίτευξη ποιου σκοπού;
⇒ Είναι επείγουσα ανάγκη:
- Πρώτον, να μπει φραγμός σε μεταρρυθμίσεις ή μέτρα πολιτικής που επεκτείνουν τη λιτότητα και επιδεινώνουν τις ανισότητες.
- Δεύτερον, όπου αυτό δεν μπορεί να αποτραπεί, να υπάρχει πρόνοια για αντίμετρα που θα αντισταθμίζουν ή θα μετριάζουν τις όποιες αρνητικές κοινωνικές συνέπειες.
- Τρίτον, παρά τους όποιους δημοσιονομικούς και άλλους περιορισμούς πρέπει να υπάρξουν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και παρεμβάσεις, με σαφές κοινωνικό πρόσημο και στόχο την ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας και συνοχής, τον περιορισμό της εκμετάλλευσης, την καταπολέμηση των ανισοτήτων και των διακρίσεων, τη δημιουργία συνθηκών ανακοπής της μετανάστευσης και ενθάρρυνσης της παλιννόστησης των νέων επιστημόνων που μετανάστευσαν.
⇒ Η ακραία αβεβαιότητα που τείνει να επικρατήσει στις ευρωπαϊκές και τις παγκόσμιες εξελίξεις καθώς και οι συνθήκες αστάθειας που επικρατούν στην ευρύτερη περιοχή καθιστούν κορυφαία εθνική προτεραιότητα τον τερματισμό το συντομότερο δυνατό της ειδικής επιτροπείας που έχει επιβληθεί στη χώρα.
⇒ Κάθε συζήτηση για 4ο μνημόνιο είναι άστοχη και μπορεί να καταστεί επικίνδυνη. Διότι το 4ο μνημόνιο ούτε προσφέρεται ούτε αντέχεται και ευτυχώς δε θα χρειαστεί.
Στουρνάρας: «Εν αμφιβόλω όλοι οι στόχοι εάν…»
Στον αέρα είναι όλοι οι αναπτυξιακοί, δημοσιονομικοί και χρηματοπιστωτικοί στόχοι για το 2017 εάν καθυστερήσει η ολοκλήρωση της αξιολόγησης, τόνισε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας.
Ο κ. Στουρνάρας ζήτησε να αλλάξει το μείγμα της οικονομικής πολιτικής που εφαρμόζεται στην Ελλάδα, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων πως πρέπει να μειωθούν τα πρωτογενή πλεονάσματα που ζητούνται από τη χώρα στα επόμενα χρόνια. Επεσήμανε πως με την επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος 2% στον Προϋπολογισμό του 2016, η χώρα έχει καλύψει το 90% της απόστασης που απαιτείται έως το 2018.
Τέλος ο κ. Στουρνάρας τόνισε την αξία των ξένων άμεσων επενδύσεων, ενώ κατέγραψε την αύξηση που παρατηρείται στον τομέα της απασχόλησης κατά περίπου 2% ετησίως τα τελευταία τρία χρόνια.
