Ακόμα ένα καμπανάκι χτύπησε χθες για την κλιματική κρίση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα που αυτή προκαλεί -όλο και πιο συχνά πλέον- στον πλανήτη. Οι πρωτοφανείς καύσωνες, ξηρασίες, πλημμύρες που έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια προκάλεσαν μεγάλες αυξήσεις στις τιμές βασικών τροφίμων πυροδοτώντας ευρύτερους κινδύνους για την κοινωνία, τονίζει χαρακτηριστικά μια νέα μελέτη.
Η μελέτη εκπονήθηκε από μια ομάδα ινστιτούτων και άλλων φορέων με επικεφαλής το Κέντρο Υπερυπολογιστών της Βαρκελώνης. Εξέτασε 16 παραδείγματα σε 18 χώρες όπου οι τιμές αυξήθηκαν βραχυπρόθεσμα ως αποτέλεσμα είτε ακραίας ζέστης, είτε ξηρασίας, είτε έντονων βροχοπτώσεων, μεταξύ 2022 και 2024. Μεταξύ αυτών η τιμή του ελαιολάδου στην Ευρώπη, που πέρυσι ήταν 50% υψηλότερη σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, ύστερα από την παρατεταμένη ξηρασία που έπληξε τους δύο μεγαλύτερους παραγωγούς του κόσμου, Ισπανία και Ιταλία, το 2022 και το 2023. Η τιμή των κρεμμυδιών στην Ινδία, η οποία εκτοξεύτηκε πέρυσι τον Μάιο κατά 89% μετά από έναν έντονο καύσωνα, και η τιμή του λάχανου στην Κορέα που αυξήθηκε αντίστοιχα κατά 70%, επίσης μετά από ένα ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι. Στην Ιαπωνία πέρυσι τον Σεπτέμβριο, οι τιμές του ρυζιού αυξήθηκαν κατά 48% και στην Κίνα οι τιμές των λαχανικών κατά 30%, επίσης μετά από ένα κύμα καύσωνα στην περιοχή τον Αύγουστο. Στην Καλιφόρνια οι τιμές των λαχανικών που παράγονται στην Αριζόνα εκτοξεύτηκαν τον Νοέμβριο του 2022 κατά 80% μετά από έντονες ξηρασίες. Τέλος, οι πρωτοφανείς υψηλές θερμοκρασίες πέρυσι τον Φεβρουάριο μετά την ξηρασία στα τέλη του 2023 και στις αρχές του 2024 σε Γκάνα και Ακτή Ελεφαντοστού, όπου καλλιεργείται το 60% του κακάο παγκοσμίως, πυροδότησαν εκτόξευση των διεθνών τιμών του κατά 300%.
Η μελέτη διαπιστώνει ότι οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων έρχονται λίγους μήνες μετά την εκδήλωση των ακραίων καιρικών φαινομένων, ένα μοτίβο που, όπως προειδοποιεί, είναι πιθανό να γίνει πιο συνηθισμένο όσο εντείνεται η κλιματική αλλαγή. «Γνωρίζουμε ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται ήδη πιο έντονα και πιο συχνά από ό,τι πριν από 30-40 χρόνια και αναμένουμε ότι αυτό θα συνεχιστεί όσο οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνεχίζουν να αυξάνονται. Εάν το σύστημα τροφίμων συνεχίσει να ανταποκρίνεται με τον ίδιο τρόπο που έχουμε δει πρόσφατα, τότε θα περιμένουμε να συμβεί το ίδιο και στις τιμές και πιθανώς με πιο ακραίους και πιο απρόβλεπτους τρόπους», τόνισε ο Maximilian Kotz, μεταδιδακτορικός ερευνητής Marie Curie στο Κέντρο Υπερυπολογιστών της Βαρκελώνης και κύριος συγγραφέας της μελέτης.
Η μελέτη διαπιστώνει επίσης ότι οι υψηλότερες τιμές των τροφίμων έχουν ευρύτερο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό αντίκτυπο. Οι οικονομίες δυσκολεύονται να διατηρήσουν χαμηλά τον πληθωρισμό και αυτό μπλοκάρει τις δυνατότητες διατήρησης των επιτοκίων σε χαμηλά επίπεδα. Μια ζεστή και ξηρή άνοιξη στο Ηνωμένο Βασίλειο φέτος για παράδειγμα οδήγησε εν μέρει σε απροσδόκητα υψηλά τον πληθωρισμό, μειώνοντας τις προσδοκίες για περαιτέρω μειώσεις επιτοκίων αυτό το καλοκαίρι από την Τράπεζα της Αγγλίας.
Οι υψηλότερες τιμές τροφίμων μπορούν επίσης να πυροδοτήσουν εξεγέρσεις, κοινωνική αναταραχή και να επηρεάσουν τις πολιτικές εξελίξεις σε μια χώρα. Στη Μοζαμβίκη για παράδειγμα ο κόσμος βγήκε στους δρόμους πριν από μερικά χρόνια όταν η τιμή του ψωμιού εκτοξεύτηκε στα ύψη. Είχε προηγηθεί έντονη ξηρασία στη Ρωσία, η οποία είναι μεγάλος παραγωγός σιταριού παγκοσμίως. Αυτό υποχρέωσε τη Μόσχα σε απαγόρευση των εξαγωγών προκειμένου να προστατευτούν τα αποθέματα και αυτό με τη σειρά του σε εκτόξευση των διεθνών τιμών.
Τα φτωχότερα στρώματα της κοινωνίας επηρεάζονται εμφανώς περισσότερο από τις αυξήσεις στις τιμές των βασικών τροφίμων. Τα φτωχότερα νοικοκυριά τείνουν να μειώνουν την κατανάλωση πιο ακριβών τροφίμων όπως φρούτα και λαχανικά και καταφεύγουν σε λιγότερο θρεπτικά και φτηνότερα τρόφιμα. Αυτό ενδέχεται να έχει σημαντικό αντίκτυπο στη δημόσια υγεία αφού δίαιτες σαν την παραπάνω συνδέονται με μια σειρά παθήσεων όπως ο ο καρκίνος, ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά προβλήματα.
