Καμπανάκι για τα τυχόν προεκλογικά δώρα προς τους ψηφοφόρους στη φετινή «Μεγάλη Εκλογική Χρονιά» της υφηλίου χτυπά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, αλλά για τη μαύρη τρύπα που ανοίγει στα δημόσια οικονομικά η κλιμακούμενη εκτόξευση των στρατιωτικών δαπανών σιωπά.
Στην εξαμηνιαία έκθεσή του Fiscal Monitor, που έδωσε χθες στη δημοσιότητα, το ΔΝΤ διαμηνύει ότι η πλειονότητα των κυβερνήσεων οφείλει να επικεντρωθεί στην εξυγίανση των δημοσιονομικών τους μεγεθών αντί να εξετάζει φορολογικές περικοπές και παροχές, έτσι ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν σε περαιτέρω απροσδόκητα σοκ. Επισημαίνει ότι παρά την αποκλιμάκωσή τους τόσο το μέσο δημόσιο χρέος όσο και το δημόσιο έλλειμμα παραμένουν ακόμη υψηλά.
Ο δε αριθμός-ρεκόρ των εκλογών που θα διεξαχθούν σε όλο τον κόσμο φέτος συνιστά σημαντικό κίνδυνο οπισθοδρόμησης στην πορεία της οικονομικής εξυγίανσης. Συνολικά 88 οικονομίες ή οικονομικές περιοχές της υφηλίου έχουν εκλογές φέτος –συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Ε.Ε., της Βρετανίας, της Βραζιλίας, της Ινδίας, της Ρωσίας, της Ινδονησίας, του Μεξικού, του Πακιστάν και του Μπανγκλαντές. Αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού και το 55% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
«Τα ελλείμματα σε εκλογικές χρονιές τείνουν να υπερβαίνουν τις προβλέψεις κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε σύγκριση με τα μη εκλογικά έτη. Σε αυτό το σημαντικό έτος εκλογών οι κυβερνήσεις θα πρέπει να ασκήσουν δημοσιονομική συγκράτηση, διαφορετικά θα θέσουν σε κίνδυνο τα δημόσια οικονομικά τους» προειδοποίει το Ταμείο.
Στην έκθεση του World Economic Outlook, που δημοσίευσε μία μέρα νωρίτερα, το Ταμείο προβλέπει ότι η ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας θα περιοριστεί στο 2,2% τόσο φέτος όσο και το 2025. Κινητήρας της ανάπτυξης θα είναι οι αναπτυσσόμενες οικονομίες και οι οικονομίες των αναδυομένων αγορών που θα τρέξουν με 3,1% τόσο φέτος όσο και το 2025. Αντίθετα, οι αναπτυγμένες θα καταγράψουν αντίστοιχα ρυθμό ανάπτυξης 1,3% και 1,4%. Στους ουραγούς της ανάπτυξης συγκαταλέγεται και η ευρωζώνη, η οικονομία της οποίας θα αναπτυχθεί με ρυθμό μόλις 0,5% φέτος και 1,2% το 2025. Για τις ΗΠΑ προβλέπεται 2,1% και 1,3% αντίστοιχα.
Το ΔΝΤ, αν και επισημαίνει τη μεγάλη υποχώρηση του πληθωρισμού στα τέλη του 2023 (2,3% στις αναπτυγμένες οικονομίες στο δ’ τρίμηνο του 2023 έναντι του υψηλού 9,5% στο β’ τρίμηνο του 2022), προειδοποιεί ότι δεν έχει ακόμη πιάσει τον στόχο του στις περισσότερες οικονομίες.
Στις συζητήσεις που ακολούθησαν την παρουσίαση της έκθεσης έγινε ιδιαίτερη αναφορά για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της ανόδου των πετρελαϊκών τιμών στον πληθωρισμό. Παρά την υποχώρηση της τιμής του μαύρου χρυσού το τελευταίο διήμερο -στα 87 δολάρια το μπρεντ χθες- η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή συντηρεί το γεωπολιτικό Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι οι κεντρικές τράπεζες θα αυξήσουν τα επιτόκια εάν η κρίση στη Μέση Ανατολή πυροδοτήσει απότομη άνοδο της τιμής του πετρελαίου.
Φαίνεται να ανησυχεί ιδιαίτερα για τις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή στις αγορές πετρελαίου και προειδοποίει ότι μια άνοδός τους κατά 15% θα αυξήσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό κατά 0,7% και θα οδηγήσει σε πάγωμα των προσδοκώμενων μειώσεων των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες. Ο πρόεδρος της Fed, Τζέρομ Πάουελ, προειδοποίησε για ένα τέτοιο ενδεχόμενο την Τρίτη το βράδυ, ενώ ο Αυστριακός κεντρικός τραπεζίτης Ρόμπερτ Χόλτσμαν μίλησε για πιθανή αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ σε περίπτωση που οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επηρεάσουν αρνητικά τον πληθωρισμό. Αντίθετα η Λαγκάρντ δήλωσε ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη σε μείωση των επιτοκίων.
Για την Ελλάδα
Σημαντική βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών της Ελλάδας προβλέπει το ο ΔΝΤ στην έκθεσή του Fiscal Monitor. Το Ταμείο προβλέπει πρωτογενή πλεονάσματα στο 2,1% του ΑΕΠ από φέτος έως το 2029 και σταθερή πτωτική τροχιά του δημόσιου χρέους από το 168% του ΑΕΠ πέρσι στο 158,8% το 2024 και το 138,4% του ΑΕΠ το 2029. Τα δημόσια έσοδα θα προσεγγίσουν το 46,9% του ΑΕΠ φέτος και το 47% το 2025, αλλά στη συνέχεια θα υποχωρήσουν στο 46,1% το 2026, 44,9% το 2027, 43,9% το 2028 και 43,7% του ΑΕΠ το 2029.
Ανάλογη προβλέπεται και η πορεία των δημοσίων δαπανών στο 47,7% και το 47,8% του ΑΕΠ φέτος και το 2025 και εν συνεχεία θα υποχωρήσουν στο 47,1% το 2026, στο 46,2% το 2027, στο 45,3% το 2028 και στο 45,1% το 2029. Στην έκθεσή του World Economic Outlook το ΔΝΤ προβλέπει ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας 2% φέτος και 1,9% το 2025. Η νέα πρόβλεψη είναι χαμηλότερη του 2,1% που εκτιμούσε το Ταμείο τον Ιανουάριο αλλά και του 2,3% που προέβλεπε η Κομισιόν τόσο για φέτος όσο και το 2025.
Το ΔΝΤ αναμένει ακόμη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού από το 4,2% πέρσι σε 2,7% φέτος και 2,1% το 2025. Πτώση προβλέπεται και στην ανεργία, το ποσοστό της οποίας θα υποχωρήσει από 10,9% πέρσι σε 9,4% φέτος και 8,7% το 2025. Στο ισοζύγιο πληρωμών, τέλος, αναμένεται βελτίωση με το έλλειμμα να περιορίζεται από το 6,9% του ΑΕΠ πέρσι σε 6,5% του ΑΕΠ φέτος και σε 5,3% το 2025.
