Αναλυτικά στοιχεία για το χρέος των χωρών-μελών και την κατανομή του ανά πιστωτή, νόμισμα και διάρκεια δημοσιοποίησε χθες η Eurostat. Τα στοιχεία συνιστούν πλήρη «ακτινογραφία» του χρέους, σε μια οικονομική συγκυρία δύσκολη, καθώς η αύξηση των αποδόσεων (μείωση τιμών) των κρατικών ομολόγων δυσχεραίνει εξαιρετικά το έργο της αναχρηματοδότησης του κρατικού χρέους.
Στη ζώνη του ευρώ, ύστερα από ένα μεγάλο άλμα επί πανδημίας που αύξησε το χρέος της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ της ευρωζώνης από 77,7% το 2019 σε 95,5% του ΑΕΠ στα τέλη του 2021, μειώθηκε στα τέλη του 2022 στο 91,6%. Αυτό σημαίνει ότι παρά τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2022 και τον υψηλό πληθωρισμό (που σημαίνει υψηλό αποπληθωριστή του ΑΕΠ), το χρέος στην ευρωζώνη μειώθηκε πολύ λίγο σε σχέση με το μεγάλο άλμα επί πανδημίας. Το ίδιο είχε συμβεί και με το προηγούμενο μεγάλο άλμα, ύστερα από την οικονομική κρίση του 2008.
Το ελληνικό χρέος, παρότι το υψηλότερο στην Ευρώπη ως ποσοστό του ΑΕΠ, έχει μερικά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά:
● Παρουσίασε τον υψηλότερο ρυθμό μείωσης ως ποσοστό του ΑΕΠ, εξαιτίας του μεγάλου άλματος του ονομαστικού ΑΕΠ το 2022, πρωτευόντως λόγω υψηλού αποπληθωριστή ΑΕΠ και δευτερευόντως υψηλών ρυθμών ανάπτυξης.
● Μικρό μόνο ποσοστό του χρέους της είναι στην κατοχή του ιδιωτικού τομέα (λιγότερα από 90 δισ. ευρώ), άρα η Ελλάδα έχει το πλεονέκτημα να μη χρειάζεται να καταφεύγει στις αγορές για να αναχρηματοδοτήσει τον μεγαλύτερο όγκο του χρέους της – είναι επομένως λιγότερο εκτεθειμένη στις πιέσεις τους.
● Εχει πολύ υψηλά διαθέσιμα (το «μαξιλάρι» διαθεσίμων) ως ποσοστό του συνολικού χρέους.
Η Ιταλία και οι άλλοι
Οι χώρες με το υψηλότερο χρέος στην Ευρώπη είναι… καθ’ ύψος η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Γαλλία και το Βέλγιο – όλες πάνω από 100% του ΑΕΠ τους.
Ομως, τα ποιοτικά στοιχεία (πέρα από το ύψος του ως ποσοστού του ΑΕΠ) είναι διαφορετικά. Με βάση αυτά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, η Ιταλία είναι στη δυσχερέστερη θέση, καθώς έχει μεγάλο ποσοστό του χρέους της σε ομόλογα μικρής διάρκειας: περί το 13% σε έντοκα γραμμάτια διάρκειας κάτω του ενός έτους, περίπου 7% διάρκειας από 1 έως 5 έτη, 10% διάρκειας 5-7 έτη, 14% 7-10 έτη. Ετσι, αναγκάζεται να βγαίνει κάθε χρόνο στις αγορές για να αναχρηματοδοτήσει μεγάλο ποσοστό του χρέους της, σε κάθε περίπτωση πάνω από 300 και μέχρι 400 δισ. ευρώ.
Ετσι, η Ιταλία δέχεται μεγάλες πιέσεις στις αγορές, με αποτέλεσμα οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων της να βρίσκονται στο ανώτερο ευρωπαϊκό επίπεδο (οι τιμές τους στο κατώτερο). Με την απόδοση του 10ετούς της ομολόγου στο 5% δεν θα αντέξει επί πολλούς μήνες αυτή την πίεση…
