Ευρωπαϊκή νομική θωράκιση κατά των αγωγών SLAPPs

«Η δημοσιογραφία χρειάζεται θάρρος, αλλά οι δημοσιογράφοι δεν πρέπει να αναγκάζονται να είναι γενναίοι για να την ασκήσουν. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα προστατεύει πάντα όσους αναζητούν την αλήθεια και θα υπερασπίζεται το δημοκρατικό μας δικαίωμα να ενημερωνόμαστε. Εφόσον με αβάσιμες αγωγές απειλούνται ζωές και μέσα διαβίωσης, εφόσον καταχρώνται τα δικαστικά μας συστήματα, θα πρέπει να αντιδράσουμε νομοθετώντας. Με το σημερινό νομοσχέδιο, το οποίο στηρίχθηκε σθεναρά στην Ολομέλεια, αυτό ακριβώς πράττουμε». Mε αυτήν τη δήλωση χαιρέτισε η πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου το σχέδιο Οδηγίας που υπερψήφισε (498 υπέρ, 33 κατά και 105 αποχές) την περασμένη Τρίτη στη συνεδρίαση της Ολομέλειάς του το Ευρωκοινοβούλιο για την προστασία των δημοσιογράφων και των πολιτών που μάχονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα από την απειλή των καταχρηστικών αγωγών (SLAPPs).

Mε την απόφασή του, το Ευρωκοινοβούλιο έδωσε το έναυσμα να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο αμέσως για την οριστικοποίηση του τελικού κειμένου. Υπενθυμίζεται ότι οι υπουργοί της Ε.Ε. συμφώνησαν επί της δικής τους διαπραγματευτικής θέσης τον Ιούνιο.

To σχέδιο Οδηγίας που περιέχει τη θέση του Ευρωκοινοβουλίου για τη νομική θωράκιση κατά των SLAPPs εμπεριέχει μεταξύ άλλων τα εξής σημεία:

● Οι βαλλόμενοι από στρατηγικές αγωγές κατά της συμμετοχής του κοινού (SLAPPs) θα έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν την απόρριψη της αγωγής σε πρώιμο στάδιο, πριν το δικαστήριο εισέλθει στην ουσιαστική εκδίκαση της διαφοράς. Ο ενάγων θα πρέπει να αποδείξει ότι η αγωγή του δεν είναι αβάσιμη.

● Οι κανόνες προστασίας των δημοσιογράφων στην Ε.Ε. από αβάσιμες και καταχρηστικές αγωγές θα εφαρμόζονται και σε υποθέσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα.

● Τα κράτη-μέλη δεν θα πρέπει να αναγνωρίζουν (και συνακόλουθα να εκτελούν) αποφάσεις δικαστηρίων που εκδίδονται σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης εάν αφορούν φυσικά ή νομικά πρόσωπα με έδρα εντός της Ε.Ε. Η προστασία δεν αφορά μόνο τα ΜΜΕ, αλλά και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα έργα τέχνης, τα βίντεο, καθώς και τα σκίτσα.

● Οι ευρωβουλευτές με τον απόφασή τους ζητούν να συσταθούν ειδικές υπηρεσίες σε όλα τα κράτη-μέλη, προκειμένου να απευθύνονται για βοήθεια και συμβουλές όσοι και όσες αντιμετωπίζουν αγωγές SLAPPs.

● Οι κυβερνήσεις πρέπει να παρέχουν οικονομική, νομική και ψυχολογική υποστήριξη στα θύματα καταχρηστικών αγωγών.

● Οι χώρες της Ε.Ε. καλούνται να διασφαλίσουν ότι ο νομικός κόσμος θα έχει επαρκή εκπαίδευση σε σχέση με τον χειρισμό καταχρηστικών αγωγών και οι Ενώσεις των δικηγόρων θα υιοθετήσουν κανόνες που θα αποθαρρύνουν τα μέλη τους να τις αναλαμβάνουν.

● Το Ευρωκοινοβούλιο ζητεί από τα κράτη-μέλη να συλλέξουν δεδομένα για τις καταχρηστικές αγωγές και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συστήσει μητρώο στο οποίο θα συγκεντρώνονται όλα τα στοιχεία.

Προστασία

«Με την οδηγία αυτή επιδιώκουμε να διασφαλίσουμε ότι τα θύματα θα προστατεύονται σε ολόκληρη την Ε.Ε., ότι θα λαμβάνουν οικονομική και ψυχολογική στήριξη και ότι θα υπάρχει ευρύτερος ορισμός των διασυνοριακών υποθέσεων. Τα δικαστήριά μας δεν μπορούν να αποτελούν πεδίο δράσης για τους πλούσιους και ισχυρούς» δήλωσε μετά την ψηφοφορία ο εισηγητής Tiemo Wölken (Σοσιαλδημοκράτες, από τη Γερμανία).

Την απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου χαιρέτισε η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών.

Σε πρόσφατη συνάντηση που είχαν με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γ. Φλωρίδη, ο πρόεδρος της ΠΟΕΣΥ, Σ. Τριανταφύλλου, και η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ, Μ. Αντωνιάδου, έθεσαν το ζήτημα της ανησυχητικής αύξησης των περιπτώσεων αναγκαστικής εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων που έχουν τελεσιδικήσει, με τις οποίες οι ενάγοντες αναζητούν τα επιδικασθέντα ποσά από τους δημοσιογράφους, καθώς τα Μέσα και οι επιχειρήσεις που έχουν καταδικαστεί στην καταβολή αποζημίωσης δεν υπάρχουν πλέον. «Ειδικά στην Ελλάδα, η πτώχευση ή η διακοπή λειτουργίας πολλών Μέσων Ενημέρωσης την προηγούμενη δεκαετία και οι γνωστές καθυστερήσεις στη διαδικασία απονομής δικαιοσύνης επιβαρύνουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση» αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση. «Καθίσταται επιτακτική η ανάγκη ενός αρραγούς μετώπου απέναντι στη βιομηχανία αγωγών, τόσο νομοθετικού όσο και πολιτικού» σημείωσαν οι δύο πρόεδροι, επιμένοντας πως «η κινητοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμών είναι πολύ σημαντική και επιβάλλεται να μην υπάρξουν υπαναχωρήσεις και εκπτώσεις στη διαδικασία έκδοσης σχετικής Οδηγίας, προκειμένου να υπάρξει ενιαία νομοθετική ρύθμιση η οποία θα παρέχει ουσιαστική προστασία στους δημοσιογράφους και θα στηρίζει την ελευθερία της ενημέρωσης».