Ευχολόγια για μείωση τιμών ενέργειας

Τα… παθήματα της περασμένης χρονιάς, με τις αυξημένες τιμές ενέργειας και τον υψηλό πληθωρισμό, να γίνουν… μαθήματα. Οι 27 Ευρωπαίοι υπουργοί Ενέργειας χθες στο Λουξεμβούργο προσπάθησαν να βρουν έναν κοινό βηματισμό για την αναμόρφωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Στόχος είναι να μειωθεί μεσομακροπρόθεσμα η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές και τη βιομηχανία μέσω της χρήσης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και μακροπρόθεσμων συμβάσεων. Παρ’ όλο που οι υπουργοί συμφώνησαν σε πολιτικό επίπεδο, διαφώνησαν σε επίπεδο νομοθεσίας.

Το βασικό σημείο διαφωνίας ήταν οι λεγόμενες συμβάσεις επί της διαφοράς (CfDs). Αφορούν τις συμβάσεις που θα αποφέρουν έσοδα για το κράτος. Πού θα πάνε αυτά τα έσοδα; Είναι το σημείο διαφωνίας.

Βέλγιο, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Αυστρία, Ιρλανδία, Λετονία επανέλαβαν το αίτημά τους για περισσότερη ευελιξία στη χρήση των εσόδων από τις CfDs, θέλουν δηλαδή να μπαίνουν στον προϋπολογισμό. Αντίθετα, Πολωνία, Ουγγαρία, Μάλτα, Τσεχία, Γαλλία, Ισπανία ζήτησαν να παραμείνει το κείμενο ως έχει με αναδιανομή σε όλους τους καταναλωτές (νοικοκυριά και επιχειρήσεις) αναλογικά, ώστε να υπάρχει δίκαιος ανταγωνισμός. Η Ελλάδα σιωπηρά στηρίζει τη δεύτερη εκδοχή.

Τελευταία στιγμή χθες, όμως, Ιταλία και Γερμανία επέμειναν στις θέσεις τους, θεωρώντας ότι ένα άρθρο του κειμένου δίνει πλεονέκτημα σε Γάλλους να έχουν διαθέσιμα τα κέρδη από τις συμβάσεις για να επιδοτούν τη βιομηχανία, κάτι που θα τους δώσει συγκριτικό πλεονέκτημα ως προς το ενεργειακό κόστος με τα πυρηνικά. Οπότε το κείμενο επιστρέφει σε επίπεδο πρέσβεων των 27 για διαβουλεύσεις, με την απόφαση να προσδιορίζεται για την επερχόμενη ισπανική προεδρία.

Για την Ελλάδα, το κύριο διακύβευμα ήταν η χρονική επέκταση του πλαφόν στα υπερκέρδη των εταιρειών ενέργειας (inframarginal revenues). Τελικά, η Ελλάδα πέτυχε να επεκταθεί έως τις 30 Ιουνίου του 2024, ώστε σε περίπτωση κρίσης τον επόμενο χειμώνα να υπάρχει ένα εργαλείο αντιμετώπισής της, όπως έγινε κατά το τελευταίο έτος με τη συγκέντρωση 3,2 δισ. ευρώ. Η οδηγία τώρα πάει σε διαπραγματεύσεις με το Ευρωκοινοβούλιο.

Επίσης, η Ελλάδα θέλει να σιγουρέψει στις διατάξεις περί μηχανισμών ισχύος σε τομέα ευελιξίας να ενταχθούν και οι μονάδες φυσικού αερίου και τα υδροηλεκτρικά. Το ζήτημα μάλλον έχει κλείσει, αλλά θα φανεί σε επίπεδο πρέσβεων.

Αυτό που έκλεισε χθες ήταν ο κανονισμός REMIT, που αφορά διατάξεις για αντιμετώπιση της χειραγώγησης της χονδρικής αγοράς από τους εμπλεκομένους στην αγορά. Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι η αναβάθμιση του ρόλου του ACER στη σχετική εποπτεία και στον έλεγχο, το οποίο στήριξε και η Ελλάδα.

Στο μεταξύ «σφράγισε» επιτέλους και το RED, ένα σημαντικό νομοθέτημα για όλα τα κράτη-μέλη και την Ελλάδα, διότι θέτει τον γενικό στόχο 42,5% των ΑΠΕ στη συνολική κατανάλωση ενέργειας. Για όσα κράτη μπορούν, ένα ακόμα 2,5% είναι προαιρετικό, προκειμένου ο στόχος να φτάσει το 45%. Το RED θέτει και επιμέρους τομεακούς στόχους για το μερίδιο των ΑΠΕ σε μεταφορές, βιομηχανία και θέρμανση-ψύξη μέχρι το 2030, δημιουργώντας υποχρεώσεις επίτευξής τους για τα κράτη-μέλη.

Αν και είχε ολοκληρωθεί ο τριμερής διάλογος με το Ευρωκοινοβούλιο από τις 30 Μαρτίου, η έγκριση καθυστέρησε, λόγω της πίεσης της Γαλλίας και των ανατολικών κρατών (Σλοβακία, Τσεχία, Πολωνία, Ρουμανία, Βουλγαρία) για την ένταξη της πυρηνικής ενέργειας λίγο-πολύ ως πράσινης στον σχεδιασμό της Ε.Ε. Ειδικά οι Γάλλοι πίεζαν να αναγνωριστεί ο ρόλος της πυρηνικής στην παραγωγή υδρογόνου, του «ροζ υδρογόνου» όπως λέγεται, αφού η παραγωγή του δεν εκπέμπει διοξείδιο του άνθρακα.

Εξαιρέσεις

Στο αντίπερα στρατόπεδο, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο αντιδρούσαν έντονα και «μπλόκαραν» το νομοθέτημα. Τελικά, ύστερα από επίπονες παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις που κράτησαν δύο μήνες βρέθηκε λύση… από την πίσω πόρτα.

Ενα άρθρο και μια γνώμη της Κομισιόν επιτρέπουν να εξαιρεθούν οι μονάδες που παράγουν αμμωνία, αλλά ουσιαστικά ευνοούν την προσμέτρηση για την επίτευξη του στόχου σε τομέα βιομηχανίας του υδρογόνου που παράγεται από πυρηνικά. Η Ελλάδα στήριξε τη Γαλλία επειδή, όπως είπαν στην «Εφ.Συν.» διπλωματικές πηγές, θεωρεί ότι κάθε κράτος-μέλος μπορεί να επιλέξει την τεχνολογία που επιθυμεί εφόσον δεν επηρεάζονται οι κλιματικοί στόχοι.