Ελλιπής η λογοδοσία της Κομισιόν για τον δανεισμό του Ταμείου Ανάκαμψης

«Ναι μεν, αλλά…» είναι περίπου η αξιολόγηση που κάνει το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο στον τρόπο με τον οποίο η Κομισιόν διαχειρίζεται τον πρωτοφανή σε μέγεθος και ποιότητα κοινό δανεισμό για τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Σε εκτενή έκθεση που έδωσε χθες στη δημοσιότητα ο θεματοφύλακας της διαφάνειας και της λογοδοσίας των θεσμικών οργάνων της Ε.Ε, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ), εξαίρει μεν την ταχύτητα με την οποία η Κομισιόν προώθησε το σχέδιό της για ανάκαμψη μετά την πανδημία με το ύψους 800 δισεκατομμυρίων ευρώ Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ή NextGeneration EU), αλλά ταυτόχρονα την επικρίνει για έλλειμμα σαφήνειας στους στόχους για τη διαχείριση του χρέους που θα εξοφλείται για τα επόμενα τριάντα χρόνια. «Τα παιδιά και τα εγγόνια μας είναι αυτοί που θα το αποπληρώσουν.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή χρειάζεται να προσαρμόσει κατάλληλα τις ικανότητες που αναγκάστηκε να αναπτύξει σε χρόνο μηδέν και να βελτιώσει την αναφορά στοιχείων σχετικά με τις επιδόσεις στη διαχείριση του χρέους», είπε χαρακτηριστικά ο Jorg Kristijan Petrovič, μέλος του ΕΕΣ και αρμόδιος για την έκθεση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, μέχρι και το τέλος του 2022 είχε εκδώσει χρέος σχεδόν 200 δισ. ευρώ, με τη μορφή συμβατικών ή πράσινων ομολόγων, διάρκειας από 5 έως και 30 ετών (134,5 συμβατικά, 36,5 δισ., πράσινα), ενώ δανείστηκε άλλα 17 δισ. ευρώ με έκδοση εντόκων γραμματίων μέχρι ενός έτους.

Μέχρι και το 2026 θα δανείζεται από τις αγορές περίπου 150-200 δισ. ευρώ τον χρόνο που θα διαθέτει στη συνέχεια στα κράτη-μέλη της Ε.Ε., με βάση τα ποσά που τους αναλογούν (στην Ελλάδα, ως γνωστόν, αναλογούν 31 δισ., 18 δισ. επιδοτήσεις και 13 δισ. δάνεια).

Το ΕΕΣ σημειώνει στην έκθεσή του τα πιο γκρίζα στοιχεία αυτού του μηχανισμού:

● Μέχρι το τέλος του 2026 η Κομισιόν επιδιώκει να συγκεντρώσει έως 807 δισ. από τις κεφαλαιαγορές. Το τελικό ποσό θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή από τις χώρες της Ε.Ε. του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF).

● Το πρώτο έτος εφαρμογής του Ταμείου το κόστος δανεισμού αντανακλούσε τη θέση της Επιτροπής στην αγορά, και οι αποδόσεις των ομολόγων του ήταν συγκρίσιμες με τις αποδόσεις των κρατών-μελών με παρόμοια πιστοληπτική ικανότητα (Γαλλία και Αυστρία). Ομως, από τις αρχές του 2022 οι αυξανόμενες αποδόσεις στην αγορά και η αστάθεια των τιμών έχουν επηρεάσει και τους τίτλους του Ταμείου Ανάκαμψης.

● Η Επιτροπή είναι κυρίως υπόλογη για την έγκαιρη παροχή επαρκών κεφαλαίων. Η λογοδοσία της σχετικά με τους υπόλοιπους στόχους που συνδέονται με τη διαχείριση του χρέους παραμένει ασαφής. Η μέτρηση των επιδόσεών της και η αναφορά σχετικών στοιχείων από την Κομισιόν είναι ελλιπείς. Για παράδειγμα, η Επιτροπή δεν δίνει επαρκή στοιχεία για το πώς ελαχιστοποιεί το κόστος δανεισμού ή για το ποσοστό των εσόδων των πράσινων ομολόγων που δαπανώνται σύμφωνα με το σύστημα περιβαλλοντικής ταξινόμησης της Ε.Ε.

● Το ΕΕΣ ζητεί από την Επιτροπή να τεκμηριώνει με συνεπή τρόπο τις αποφάσεις τιμολόγησης στην περίπτωση κοινοπρακτικής έκδοσης ομολόγων της Ε.Ε.

● Παρ’ όλο που η Επιτροπή συγκρότησε σχετικά γρήγορα μια εξειδικευμένη βασική ομάδα, εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από έκτακτο προσωπικό για τη διαχείριση των πράξεων δανεισμού, κάτι που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την επιχειρησιακή συνέχεια.

● Προβληματικό χαρακτηρίζει το ΕΕΣ το γεγονός ότι η ομάδα διαχείρισης κινδύνων και ο/η επικεφαλής της (CRO) που ανέλαβε να καλύπτει όλα τα προγράμματα δανεισμού ταυτίζονται με την αναπληρώτρια γενική διευθύντρια της Γ.Δ. Προϋπολογισμού της Ε.Ε. Το ΕΕΣ συστήνει ανεξαρτητοποίηση της ομάδας διαχείρισης κινδύνων.