Μπορεί οι αγορές να ανακάμπτουν από το «μίνι κραχ» των τελευταίων 10 ημερών εξαιτίας της τραπεζικής κρίσης, αλλά είναι κοινό μυστικό ότι το πρόβλημα δεν έπαψε να υπάρχει.
Ενώ λοιπόν αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον το «σήμα» νομισματικής πολιτικής που θα δώσουν σήμερα και τις επόμενες μέρες σημαντικές κεντρικές τράπεζες, η ευρωζώνη «πήρε δουλειά για το σπίτι», καθώς η ημιτελής -αν όχι μόνο θεωρητικού χαρακτήρα- τραπεζική ένωση αποδείχτηκε στην τωρινή κρίση εν δυνάμει μεγάλο πρόβλημα για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Οταν το 2021 διασώθηκε στην Ιταλία η τράπεζα Monte dei Paschi di Siena, στις ευρωπαϊκές αιτιάσεις για το γεγονός ότι η διάσωση έγινε -μεταξύ άλλων- και με γενναία κρατική ενίσχυση και πάντως χωρίς να εφαρμοστεί η ευρωπαϊκή Οδηγία για την εκκαθάριση τραπεζών σε κρίση (γνωστή ως Οδηγία για το bail-in), ο «σοφός» Μάριο Ντράγκι, τότε πρωθυπουργός της Ιταλίας, σχολίαζε αφοπλιστικά ότι η τραπεζική ένωση δεν έχει ολοκληρωθεί – υπονοώντας ότι χωρίς ευρωπαϊκό σύστημα εγγύησης των καταθέσεων τραπεζική ένωση δεν υπάρχει και, εν τοιαύτη περιπτώσει, η ευρωπαϊκή Οδηγία έχει… θεωρητικό χαρακτήρα και επομένως τα κράτη-μέλη έχουν το δικαίωμα να… αυτοσχεδιάσουν.
Ο λόγος για την Οδηγία 2014/59/ΕΕ για την ανάκαμψη και εξυγίανση πιστωτικών ιδρυμάτων («BRRD»), που σχεδόν 8 χρόνια αργότερα έχει μείνει στα χαρτιά, παρότι έχει γίνει νόμος σε όλες τις χώρες της Ε.Ε., και στην Ελλάδα. Η Οδηγία αυτή προβλέπει ότι σε περίπτωση τραπεζικής «εξυγίανσης» πρώτα πληρώνουν οι μέτοχοι της τράπεζας, ύστερα οι ομολογιούχοι της και τελευταίοι οι καταθέτες με ποσά κατάθεσης άνω των 100.000 ευρώ.
Κανένα κράτος-μέλος δεν μπορεί να διακινδυνεύσει την εφαρμογή της σε τράπεζες που αντιμετωπίζουν προβλήματα, για τον προφανή λόγο ότι στην απόπειρα να εφαρμοστεί σε συνθήκες που οι καταθέσεις δεν είναι εγγυημένες, θα υπάρξει μεγάλης έκτασης bank run και αντί για «ανάκαμψη και εξυγίανση», θα έχουμε κατάρρευση και τραπεζική κρίση.
Υστερα από τη διεθνή τραπεζική κρίση του τελευταίου δεκαημέρου, όμως, η εκκρεμότητα του ευρωπαϊκού συστήματος εγγύησης των καταθέσεων είναι πλέον «βαριά» και αναπόφευκτα θα απασχολήσει τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τη νομισματική αρχή (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα). Τόσο η Κομισιόν όσο και η ΕΚΤ δήλωσαν πρόσφατα ότι εγγυώνται τις ευρωπαϊκές καταθέσεις και θα κάνουν «ό,τι χρειαστεί» για να τις προστατεύσουν, αλλά αυτή η έκτακτη και «κατόπιν εορτής», δηλαδή αφού έχει ήδη εκδηλωθεί μια τραπεζική κρίση, διαβεβαίωση δεν είναι προφανώς ο πλέον… ορθόδοξος τρόπος. Αναμένεται λοιπόν να δούμε αν στην ευρωπαϊκή σύνοδο της Πέμπτης – Παρασκευής θα τεθεί προς συζήτηση και αυτό το θέμα ή θα παραπεμφθεί ξανά στις ευρωπαϊκές γραφειοκρατικές καλένδες…
Τι είναι τα ομόλογα ΑΤ1 που «εξαϋλώθηκαν» στην κρίση
Υστερα από την οδυνηρή εμπειρία της προηγούμενης ευρωπαϊκής τραπεζικής κρίσης στα χρόνια μετά το 2008, με πρωτοβουλία των ευρωπαϊκών νομισματικών αρχών καθορίστηκε μια κλίμακα επιμερισμού των επιπτώσεων σε περίπτωση τραπεζικής κρίσης:
● Πρώτα, θα πληρώσουν οι μέτοχοι.
● Δεύτεροι στη σειρά είναι οι ομολογιούχοι, κάτοχοι των ομολόγων κατηγορίας ΑΤ1 της τράπεζας. Τα ομόλογα αυτά εκδίδονται από την τράπεζα για τον σχηματισμό εποπτικών κεφαλαίων της κατηγορίας tier 1. Εχουν «συμπεριφορά» μετοχών (δεν πληρώνουν υποχρεωτικά κάθε χρόνο κουπόνι, δηλαδή τόκο, όπως οι μετοχές δεν πληρώνουν υποχρεωτικά μέρισμα), μπορούν υπό προϋποθέσεις να μετατραπούν σε μετοχές (αν τα εποπτικά κεφάλαια πέσουν κάτω από το 5%), είναι επιβαρημένα με ρήτρα (κάθε 5 ή 10 χρόνια η τράπεζα είναι υποχρεωμένη να τα αντικαθιστά με νέα ομόλογα ίδιας ποιότητας – ένα είδος ανανέωσης της εγγύησης). Λόγω τέτοιας κακής «συμπεριφοράς» και ρόλου, έχουν πολύ υψηλό επιτόκιο (για τις ελληνικές τράπεζες πάνω από 7% και μέχρι πάνω από 10%).
● Τρίτοι στη σειρά, οι ομολογιούχοι κάτοχοι ομολόγων της κατηγορίας tier 2 των εποπτικών κεφαλαίων. Είναι κανονικά ομόλογα, δηλαδή πληρώνουν κάθε χρόνο τόκο και έχουν επίσης πολύ υψηλό επιτόκιο, λόγω του ρόλου τους ως ομολόγων υψηλού ρίσκου.
● Τέταρτοι στη σειρά οι κάτοχοι ομολόγων της κατηγορίας senior της τράπεζας (τέτοια ομόλογα έχουν εκδοθεί και στο πλαίσιο του «Ηρακλή»…)
● Πέμπτοι στη σειρά είναι οι μεγάλοι καταθέτες.
Υστερα από το τελευταίο δεκαήμερο της τραπεζικής κρίσης, τα επιτόκια αυτής της κατηγορίας ομολόγων αναμένεται ότι θα αυξηθούν σημαντικά, ακριβαίνοντας εξαιρετικά τον σχηματισμό εποπτικών κεφαλαίων από τις τράπεζες. Γι’ αυτό, άλλωστε, ΕΚΤ, SSM και EBA έσπευσαν να θυμίσουν την «ξεχασμένη» Οδηγία bail in και τη σειρά «κουρέματος» μετόχων, ομολογιούχων και καταθετών, σειρά που δεν τηρήθηκε στην περίπτωση της ελβετικής τράπεζας Credit Suisse, η οποία άλλωστε δεν δεσμεύεται από τη νομοθεσία της Ε.Ε. Σημειωτέον ότι και οι ελληνικές τράπεζες πρέπει να εκδώσουν ακόμη αρκετά δισ. ευρώ τέτοιων ομολόγων στα επόμενα χρόνια…
-320x213.jpg)
