Για την οριστική διακοπή του εφοδιασμού της σε φυσικό αέριο από τη Ρωσία προετοιμάζεται το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ενωσης –και η Γερμανία– υποδεικνύοντας ότι οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών θα επιλέξουν μάλλον να ρισκάρουν με τον καλπάζοντα πληθωρισμό και μια ύφεση.
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομίας Ρόμπερτ Χάμπεκ ενεργοποίησε χθες το πρώτο στάδιο του σχεδίου έκτακτης ανάγκης για τον εφοδιασμό της χώρας του με φυσικό αέριο προχωρώντας σε «έγκαιρη προειδοποίηση». Η κίνηση αποτελεί επί της ουσίας ένα αρχικό «σήμα κινδύνου» βάσει «συγκεκριμένων, σοβαρών και αξιόπιστων ενδείξεων» για ενδεχόμενες ελλείψεις φυσικού αερίου, και προέκυψε μετά την ανακοίνωση της Ρωσίας την περασμένη εβδομάδα ότι θα καταρτίσει έναν νέο μηχανισμό πληρωμών σε ρούβλια για τις εξαγωγές φυσικού αερίου ώς τις 31 Μαρτίου.
Οι αποκαλούμενες «εχθρικές» χώρες –αυτές δηλαδή που βρίσκονται πίσω από τις κυρώσεις για την εισβολή της στην Ουκρανία– θα πληρώνουν συγκεκριμένα σε ρούβλια αντί ευρώ και δολαρίου το φυσικό αέριο που αγοράζουν. Ο μηχανισμός που πρόκειται να παρουσιαστεί σήμερα στον Βλαντίμιρ Πούτιν από την Gazprpom απορρίφθηκε άμεσα τόσο από τη Γερμανία όσο και από τις υπόλοιπες χώρες που απαρτίζουν το G7 και οι οποίες αντέτειναν ότι οι συμβάσεις οφείλουν να υλοποιηθούν σύμφωνα με τους τρέχοντες όρους.
Η Ρωσία τόνισε χθες από την πλευρά της ότι θα διατηρήσει αμετάβλητες τις τιμές των συμβολαίων φυσικού αερίου κατά την αλλαγή των πληρωμών σε ρούβλι. «Μόνο το νόμισμα της πληρωμής αλλάζει, το νόμισμα της σύμβασης δεν αλλάζει», ανέφερε χαρακτηριστικά Ρώσος αξιωματούχος στο Reuters. Ωστόσο τόσο η Γερμανία όσο και η Ε.Ε. –που εισάγουν το 40% των αναγκών τους σε φυσικό αέριο από τη Ρωσία– δείχνουν μάλλον να το έχουν πάρει απόφαση ότι η ρήξη μεταξύ των δύο πλευρών είναι πλέον οριστική.
Το Σχέδιο Εκτακτης Ανάγκης του Βερολίνου που ανακοίνωσε χθες ο Χάμπεκ περιλαμβάνει τρία επίπεδα συναγερμού. Το πρώτο, που ενεργοποιήθηκε χθες, δεν προβλέπει περιορισμούς στη διάθεση του φυσικού αερίου. Αποτελεί καθαρά προληπτική δράση, μια έγκαιρη προειδοποίηση, όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι θα μπορούσε να αναπτυχθούν ελλείψεις στον εφοδιασμό. Το δεύτερο επίπεδο είναι ο συναγερμός, όταν μια διακοπή της προσφοράς ή εξαιρετικά υψηλή ζήτηση διαταράσσει τη συνήθη ισορροπία, που όμως μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς παρέμβαση.
Το τελευταίο επίπεδο είναι το «επίπεδο έκτακτης ανάγκης», όπου πλέον υφίσταται διακοπή στην παροχή φυσικού αερίου. Στο επίπεδο αυτό, η ρυθμιστική αρχή του δικτύου, η Bundesnetzagentur, επιλέγει πώς θα διανεμηθούν τα υπάρχοντα αποθέματα πετρελαίου στη χώρα. Εάν η Γερμανία δεν εξασφαλίσει αρκετό φυσικό αέριο, η πρώτη που θα πληγεί θα είναι η βιομηχανία της που απορροφά το 25% της ζήτησης φυσικού αερίου. Τα ιδιωτικά νοικοκυριά έχουν προτεραιότητα έναντι της βιομηχανίας, ενώ νοσοκομεία, οι εγκαταστάσεις φροντίδας και οι δημόσιες υπηρεσίες θα επηρεαστούν τελευταία.
Ο Χάμπεκ τόνισε πάντως χθες ότι για την ώρα οι προμήθειες είναι εξασφαλισμένες, αλλά απαιτείται ενίσχυση των προληπτικών μέτρων έτσι ώστε η χώρα να είναι προετοιμασμένη σε περίπτωση κλιμάκωσης από την πλευρά της Ρωσίας. Ο Γερμανός υπουργός απηύθυνε μάλιστα έκκληση προς τους καταναλωτές να κάνουν «όσο το δυνατόν περισσότερη» οικονομία. «Κάθε κιλοβατώρα που εξοικονομούμε, βοηθά», είπε χαρακτηριστικά ενώ διεμήνυσε ότι για τη χθεσινή κίνηση ήταν ενήμερη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Πάντως το ενεργειακό εμπάργκο κατά της Ρωσίας προβληματίζει. Ο καγκελάριος Ολαφ Σολτς προειδοποίησε την περασμένη Κυριακή για επαπειλούμενη «οικονομική κρίση». Συνδικάτα και βιομήχανοι εκφράζουν τους φόβους τους για διακοπή της παραγωγής σε κλάδους όπως η χαλυβουργία, η μεταλλουργία και η χημική βιομηχανία, όπως και για σημαντική διαταραχή στην αλυσίδα παραγωγής πολλών ακόμη κλάδων, μεταξύ των οποίων και της βιομηχανίας τροφίμων.
Από την άλλη πλευρά υπάρχουν και αυτοί που πιστεύουν ότι οι επιπτώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν. Σχετική μελέτη εμπειρογνωμόνων της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών Leopoldina διαπίστωσε ότι το εμπάργκο είναι διαχειρίσιμο για τη γερμανική οικονομία, ενώ κάποια οικονομετρικά μοντέλα αποτιμούν τις οικονομικές απώλειες έως το 3% του ΑΕΠ.
Η επιτροπή ανεξάρτητων οικονομικών εμπειρογνωμόνων ωστόσο, που συμβουλεύει τη γερμανική κυβέρνηση, υποβάθμισε χθες κάθετα την εκτίμησή της για την ανάπτυξη φέτος σε 1,8% από 4,6% που προέβλεπε τον Δεκέμβριο, επικαλούμενη τον πόλεμο, τους φόβους για τον ενεργειακό εφοδιασμό και τον πληθωρισμό. «Η υψηλή εξάρτηση από τον ρωσικό ενεργειακό εφοδιασμό ενέχει σημαντικό κίνδυνο χαμηλότερης οικονομικής παραγωγής ακόμα και ύφεσης με σημαντικά υψηλότερα ποσοστά πληθωρισμού», τόνισε η επιτροπή.
«Ο κίνδυνος ύφεσης είναι σημαντικός», προειδοποίησε χαρακτηριστικά το μέλος της επιτροπής Βόλκερ Βίλαντ, προσθέτοντας ότι η οικονομία θα χρειαστεί πλέον μέχρι το τρίτο τρίμηνο για να επιστρέψει στα προ πανδημίας επίπεδα. Ο κίνδυνος μιας νέας ύφεσης πριν καν προλάβει να ξεπεραστεί πλήρως αυτή που προκάλεσε η πανδημία δεν απειλεί μόνο τη Γερμανία αλλά αρκετές ακόμη χώρες της Ε.Ε.
Η εκτόξευση των τιμών ενέργειας, των τροφίμων και συνολικά του πληθωρισμού σε πρωτοφανή επίπεδα-ρεκόρ τσακίζουν την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και βυθίζουν σε ασταμάτητο πεσιμισμό τους καταναλωτές.
Η πολιτική επιδοτήσεων που έχουν επιλέξει οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για να απαλύνουν τον πόνο των καταναλωτών δεν επαρκούν όταν ο πληθωρισμός σε κάποιες χώρες αγγίζει πλέον το 10%. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, προειδοποίησε χθες ότι όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, η ευρωπαϊκή οικονομία της Ευρώπης ενδέχεται να υποφέρει περισσότερο απ’ ό,τι η ίδια φοβόταν μόλις πριν από λίγες εβδομάδες. Η Λαγκάρντ ανέφερε ότι τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά έχουν ήδη γίνει πιο απαισιόδοξα και οι επιχειρήσεις ενδέχεται σύντομα να αναβάλουν επενδύσεις.
