Πάπας κατά αγοράς και ολιγαρχίας

Δριμύ κατηγορώ κατά του νεοφιλελευθερισμού, της οικονομίας της αγοράς και της οικονομικής ολιγαρχίας που κυβερνά τον κόσμο απηύθυνε χθες ο Πάπας Φραγκίσκος. Στην τρίτη του εγκύκλιο από την ανάληψη των ηνίων της Καθολικής Εκκλησίας, ο Φραγκίσκος επέκρινε τις «μαγικές θεωρίες» του νεοφιλελευθερισμού, τονίζοντας ότι αυτές απέτυχαν να δώσουν λύσεις στα κοινωνικά προβλήματα που μαστίζουν την ανθρωπότητα και στην κρίση που προκάλεσε η πανδημία και ότι ο κόσμος χρειάζεται πλέον έναν νέο τύπο πολιτικών που θα προωθούν τον διάλογο και την αλληλεγγύη και θα αποκλείουν με κάθε κόστος τον πόλεμο.

Ανέφερε τη σοβαρή απώλεια εκατομμυρίων θέσεων εργασίας λόγω της πανδημίας και ζήτησε οι πολιτικοί να ακούσουν τα λαϊκά κινήματα, τα συνδικάτα και τις περιθωριοποιημένες ομάδες και να δημιουργήσουν πιο δίκαιες κοινωνικές και οικονομικές πολιτικές.

Η 86σέλιδη εγκύκλιος -«Fratelli Tutti» (Ολοι Αδέλφια)- υπογράφηκε από τον Πάπα χθες στην Ασίζη την ημέρα της εορτής του γνωστού αγίου. Καλύπτει μια σειρά από θέματα όπως η αδελφότητα, η μετανάστευση, το χάσμα πλουσίων-φτωχών, οι οικονομικές και κοινωνικές αδικίες, οι ανισορροπίες στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και η διευρυνόμενη πολιτική πόλωση σε αρκετές χώρες.

Ο Πάπας εξαπολύει άμεσες βολές στα tricle down economics, τη γνωστή θεωρία των συντηρητικών που πρεσβεύει ότι οι φοροελαφρύνσεις και τα κίνητρα προς τις μεγάλες επιχειρήσεις και τους πλουσίους ωφελούν συνολικά οικονομία και κοινωνία καθώς η επίδρασή τους διαχέεται και οδηγεί σε αύξηση των επενδύσεων και των προσλήψεων. Ο Φραγκίσκος τονίζει ότι η πανδημία του Covid-19 απέδειξε πως οι πολιτικές αυτές όπως και οι δυνάμεις της αγοράς που τις πρεσβεύουν απέτυχαν να παραγάγουν τα κοινωνικά οφέλη που υπόσχονταν. «Υπήρχαν εκείνοι που μας έκαναν να πιστέψουμε ότι η ελευθερία της αγοράς είναι αρκετή για τη διατήρηση της ασφάλειας (μετά το χτύπημα του κορονοϊού), ότι αυτό το δόγμα της νεοφιλελεύθερης πίστης αποτελεί τη μοναδική λύση στα κοινωνικά προβλήματα. Μια καλή πολιτική όμως καθιστά δυνατή τη δημιουργία θέσεων εργασίας και όχι τις περικοπές τους».

Υπογραμμίζει ακόμη ότι η οικονομική κρίση του 2007-2008 ήταν μια χαμένη ευκαιρία για αλλαγή, αντί να παραγάγει «αυξημένη ελευθερία για τους πραγματικά ισχυρούς, οι οποίοι βρίσκουν πάντα έναν τρόπο να ξεφεύγουν αλώβητοι». Η κοινωνία πρέπει να αντιμετωπίσει «τις καταστροφικές συνέπειες της αυτοκρατορίας του χρήματος», συμπληρώνει.

Παράλληλα, ο Φραγκίσκος επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις του για αναδιανομή του πλούτου προκειμένου να βοηθηθούν οι φτωχοί και να υπάρξει δικαιότερη πρόσβαση στους φυσικούς πόρους από όλους.

«Το δικαίωμα στην ιδιωτική ιδιοκτησία μπορεί να θεωρηθεί μόνο ως δευτερεύον φυσικό δικαίωμα που απορρέει από την αρχή του καθολικού προορισμού των αγαθών», τονίζει υπενθυμίζοντας ότι τη θέση της Καθολικής Θεολογίας ότι τα αγαθά της δημιουργίας προορίζονται για την ανθρωπότητα ως σύνολο.

Ο Πάπας σημειώνει ακόμη ότι η πεποίθηση των πρώτων χριστιανών «ότι αν ένα άτομο δεν κατέχει αυτά που είναι αναγκαία για να ζήσει με αξιοπρέπεια, αυτό συμβαίνει επειδή ένα άλλο άτομο τα διακρατά» εξακολουθεί να ισχύει και όσοι έχουν πολλά πρέπει να «τα διαχειριστούν για το καλό όλων», ενώ τα πλούσια έθνη είναι υποχρεωμένα να μοιράζονται τον πλούτο με τα φτωχά. Ακόμη, χωρίς να κατονομάζει χώρες και άτομα, ο Φραγκίσκος καταδικάζει τους πολιτικούς που «επιδιώκουν δημοτικότητα με τις ανάρμοστες και εγωιστικές κλίσεις τους» ή που θεσπίζουν πολιτικές «μίσους και φόβου προς άλλα έθνη».