Η Ιαπωνία πρωταθλήτρια εβδομάδας σε… ύφεση

Κάθε εβδομάδα το παγκόσμιο ρεκόρ ύφεσης λόγω πανδημίας αλλάζει χέρια κι έπειτα από το ρεκόρ της Βρετανίας την περασμένη εβδομάδα, με συρρίκνωση του ΑΕΠ της το δεύτερο τρίμηνο του έτους κατά 20,4%, ήταν η σειρά της Ιαπωνίας χθες να εκπλήξει αρνητικά. Το ΑΕΠ της τρίτης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου συρρικνώθηκε το δεύτερο τρίμηνο του έτους κατά 27,8% σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό και κατά 7,8% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του έτους. Φυσικά αξεπέραστο παραμένει το ρεκόρ της αμερικανικής οικονομίας με συρρίκνωση 33% στο δεύτερο τρίμηνο.

Η Ιαπωνία τεχνικά ήταν σε ύφεση ήδη από το προηγούμενο τρίμηνο, καθώς και το τελευταίο τρίμηνο του 2019 έκλεισε με μείωση ΑΠΕ 1,9%, ενώ το πρώτο τρίμηνο του 2020, την ώρα που η πανδημία του Covid-19 είχε κορυφωθεί στη γειτονική και στενά συνδεδεμένη Κίνα, η ιαπωνική οικονομία συρρικνωνόταν μόλις κατά 0,6%. Πρόκειται για τη βαθύτερη ύφεση στην Ιαπωνία εδώ και τουλάχιστον 40 χρόνια (βλέπε γράφημα) και την πρώτη από το 2015. Η δεύτερη χειρότερη ύφεση τριμήνου, 17,8%, καταγράφηκε το πρώτο τρίμηνο του 2009, στην κορύφωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Το ερέθισμα στη στροφή της χώρας στην ύφεση ήδη από το τέλος του 2019 και πριν κηρυχτεί η πανδημία είχε δώσει η απόφαση της κυβέρνησης Αμπε να αυξήσει τον ΦΠΑ πέρσι τον Οκτώβριο προκαλώντας μείωση της κατανάλωσης.

Οι επιδόσεις της ιαπωνικής κοινωνίας στην αντιμετώπιση της πανδημίας δεν μπορούν να θεωρηθούν κακές για τη χώρα των 125 εκατ, κατοίκων. Τα 56.000 κρούσματα και οι περίπου 1.100 θάνατοι από τον κορονοϊό αποτυπώνουν μια καλή διαχείριση καθώς και την εμπειρία της κοινωνίας από προηγούμενες επιδημίες SARS.

Ωστόσο το δίμηνο των περιοριστικών μέτρων που επιβλήθηκαν τον Απρίλιο και τον Μάιο, χωρίς πάντως καθολικό λοκ ντάουν, κόστισε σε μείωση της κατανάλωσης 29%, πτώση των εξαγωγών κατά 56%, μείωση των επενδύσεων κατά 1,5% και φυσικά αύξηση των δημόσιων επενδύσεων (κυρίως για την αντιμετώπιση της πανδημίας) κατά 1,2%. Προφανώς οι επενδυτές ήταν σχετικά προετοιμασμένοι για την εξέλιξη, αφού το Χρηματιστήριο του Τόκιο έκλεισε με σχετικά μικρή πτώση (-0,83% ο δείκτης Nikkei, στις 23.096,75 μονάδες), ενώ τα υπολοιπα ασιατικά χρηματιστήρια μάλλον αδιαφόρησαν για την εξέλιξη, αφού τα περισσότερα -με πρώτο της Σανγκάης- έκλεισαν με άνοδο.

Πάντως αξίζει να σημειωθεί ότι την ιαπωνική αγορά την απασχόλησε περισσότερο από την ύφεση-σοκ η είδηση ότι ο πρωθυπουργός της χώρας, Σίνζο Αμπε, μπήκε στο νοσοκομείο για εξετάσεις. Ανακοινώσεις δεν έγιναν, το πρωθυπουργικό περιβάλλον έκανε λόγο για το συνηθισμένο τσεκάπ, αλλά είχε προηγηθεί ενδοκομματικό «κουτσομπολιό» για υπερκόπωση του 65χρονου πρωθυπουργού που στο παρελθόν, το 2007, έχει παραιτηθεί επικαλούμενος πρόβλημα υγείας.

Μεταξύ ύφεσης και διαδηλώσεων η Ταϊλάνδη

Ούτε η Ταϊλάνδη απέφυγε τον «κανόνα του δεύτερου τριμήνου» της πανδημίας, στη διάρκεια του οποίου το ΑΕΠ της μειώθηκε κατά 12,2% σε ετήσια βάση. Και γι’ αυτήν την «ασιατική τίγρη», κατά το κλισέ προηγούμενων δεκαετιών, ήταν η χειρότερη επίδοση από το 1998, όταν η χώρα κλυδωνιζόταν από την ασιατική οικονομική κρίση. Σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του έτους η ιδιωτική κατανάλωση έπεσε κατά 6,6%, οι πάγιες επενδύσεις κατά 8%.

Σε επίπεδο κλάδων, η υψηλή εξάρτηση της χώρας από τον τουρισμό και την εστίαση αποτυπώνεται στο ρεκόρ πτώσης του τζίρου στον κλάδο: έπεσε 50,2%, έναντι μείωσης 38,9% στις μεταφορές, 25% στις διοικητικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες, 14% στη βιομηχανία και μόλις 3% στη γεωργία, παρά το γεγονός ότι τελευταία πλήττεται και από παρατεταμένη ξηρασία. Αντίθετα, όπως συμβαίνει σε όλες τις χώρες που πλήττονται από την πανδημία, οι κρατικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 1,4% στο δεύτερο τρίμηνο του έτους. Συνολικά για τη χρονιά οι αναλυτές προβλέπουν ύφεση 7,3% έως 7,8%, έναντι ανάπτυξης 5% που περίμεναν μέχρι και τον περασμένο Μάιο.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται με φόντο τις συνεχιζόμενες ογκώδεις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, με πρωτοστάτες τους νέους και τους φοιτητές, που ζητούν δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, νέο Σύνταγμα, διάλυση και επανεκλογή Κοινοβουλίου και περιορισμό των εξουσιών του σχεδόν μόνιμα απόντος από τη χώρα βασιλιά. Πάνω από 10.000 νέοι και φοιτητές διαδήλωσαν με αυτά τα αιτήματα και την περασμένη Κυριακή, αντιμετωπίζοντας για πολλοστή φορά μαζικές συλλήψεις των ηγετών τους. Η προχθεσινή διαδήλωση στην Μπανγκόκ θεωρείται από τις μεγαλύτερες από το 2014, οπότε επιβλήθηκε στη χώρα στρατιωτικός νόμος.

Παρόμοιες με την Ταϊλάνδη υφεσιακές επιδόσεις κατέγραψαν κι άλλες ασιατικές οικονομίες το δεύτερο τρίμηνο του έτους: συρρίκνωση ΑΕΠ 13,2% ανακοίνωσε η Μαλαισία, το ίδιο η Σιγκαπούρη και 16,5% οι Φιλιππίνες.