Μήνυμα προς Βερολίνο και Καρλσρούη ότι μπορεί και χωρίς την Bundesbank έστειλε χθες η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Σύμφωνα με δημοσίευμα του πρακτορείου Reuters, η ΕΚΤ επεξεργάζεται σχέδιο εκτάκτου ανάγκης για την ολοκλήρωση του προγράμματος αγοράς ομολόγων χωρίς την Κεντρική Τράπεζα της Γερμανίας στην περίπτωση που το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας απαγορεύσει της συμμετοχή της. Σε αυτό το δυσμενές σενάριο η ΕΚΤ θα κινηθεί μάλιστα νομικά εναντίον της γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας προσφεύγοντας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με στόχο να την επαναφέρει στο πρόγραμμα.
Το δημοσίευμα βασίζεται σε 4 ανώνυμες πηγές και, όπως φαίνεται, αποτελεί εσκεμμένη διαρροή κύκλων της ΕΚΤ. Ερχεται παράλληλα με τις χθεσινές δηλώσεις του Γάλλου κεντρικού τραπεζίτη για μεγαλύτερη ευελιξία στα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης και υποδεικνύει ότι οι αντιστάσεις που υπάρχουν στο εσωτερικό της ΕΚΤ απέναντι στα γερμανικά «θέλω» είναι για την ώρα μεγάλες.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Καρλσρούης με μια πρωτοφανή απόφασή του πριν από λίγες μέρες κάλεσε την ΕΚΤ να δώσει εξηγήσεις για τις μαζικές αγορές κρατικών ομολόγων ώς το τέλος Αυγούστου προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση η Bundesbank θα πρέπει να αποσυρθεί από το πρόγραμμα. Το Δικαστήριο αγνόησε απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που έκρινε νωρίτερα νόμιμο το πρόγραμμα ενώ παράλληλα κατέλυσε την περιβόητη αρχή της ανεξαρτησίας της Κεντρικής Τράπεζας.
Η εκτίμηση των πηγών του Reuters είναι ότι η λύση θα δοθεί από την ίδια τη γερμανική Κεντρική Τράπεζα που θα αναλάβει να εξηγήσει την πολιτική της ΕΚΤ στους δικαστές και να καθησυχάσει τις ανησυχίες τους για τις παρενέργειες που προκαλεί το πρόγραμμα PSPP (Public Sector Purchase Programme).
Διεμήνυσαν όμως ταυτόχρονα ότι τόσο οι υπόλοιπες εθνικές Κεντρικές Τράπεζες της ευρωζώνης όσο και η ΕΚΤ προετοιμάζονται και για το «απίστευτο» σενάριο της απαγόρευσης συμμετοχής της Buba στο πρόγραμμα. Σε μια τέτοια περίπτωση η πρόταση που έχει πέσει στο τραπέζι, αλλά δεν έχει ακόμη συζητηθεί από το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ, είναι να καλυφθεί η συμμετοχή της Bundesbank στο πρόγραμμα και η αγορά γερμανικών ομολόγων από τις υπόλοιπες Κεντρικές Τράπεζες της ευρωζώνης. Κάτι τέτοιο όμως, αν συμβεί, παραβιάζει την αρχή «μη αμοιβαιοποίησης του κινδύνου», στην οποία η Γερμανία επέμεινε από το 2015 όταν ξεκίνησε το πρώτο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης στην ευρωζώνη.
Σύμφωνα με αυτήν, η κάθε Κεντρική Τράπεζα αγοράζει κρατικά ομόλογα της χώρας της και ο κίνδυνος επιμερίζεται μόνο για το περιορισμένο ποσό ομολόγων που αγοράζει η ίδια η ΕΚΤ. Αν η Bundesbank διακόψει τελικά τις αγορές ομολόγων, η ΕΚΤ θα ξεκινήσει πιθανότατα, σύμφωνα με τις πηγές, νομική διαδικασία εναντίον της για μη εκπλήρωση της υποχρέωσής της ως μέλους του ευρωσυστήματος.
Αν δεν συμμορφωθεί, εξετάζεται μάλιστα η προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για πρώτη φορά από την ίδρυση του ευρώ. Σημειώνεται πάντως πως στην περίπτωση που η Bundesbank βγει από το πρόγραμμα, η ΕΚΤ δεν μπορεί να αφήσει τα γερμανικά ομόλογα απέξω από τις αγορές της αφού αυτά αποτελούν de facto σημείο αναφοράς για τους ιδιώτες επενδυτές στις αγορές.
Εν τω μεταξύ, αίσθηση προκάλεσαν οι χθεσινές δηλώσεις του Γάλλου κεντρικού τραπεζίτη Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό στο CNBC ότι η ΕΚΤ δεν χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη το μέγεθος της οικονομίας μιας χώρας όταν αγοράζει κρατικά ομόλογα στο πλαίσιο του προγράμματος για την αντιμετώπιση της πανδημίας (PEPP). Η δήλωση θέτει επί της ουσίας σε αμφισβήτηση τα «κεφαλαιακά κλειδιά» που συνδέουν τις μηνιαίες αγορές ομολόγων με το μέγεθος της οικονομίας μιας χώρας.
Ενδεχόμενη απόσυρσή τους θα αποτελέσει χτύπημα ολκής στο σκεπτικό στο οποίο στήριξε την παραπάνω απόφασή του το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας. «Το PEPP δεν αφορά μόνο τον όγκο, κύρια καινοτομία του είναι η ευελιξία του… Δεν δεσμευόμαστε σε ένα σταθερό ποσό ανά μήνα (…) και δεν είμαστε υποχρεωμένοι σε προκαθορισμένη συμμετοχή μέσω κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων και δικαιοδοσιών. Είμαστε ανοιχτοί στον όγκο, την ημερομηνία λήξης, η οποία συνδέεται με την ημερομηνία λήξης της κρίσης Covid, και σε κάθε περίπτωση όχι πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους. Ακόμη περισσότερο, εάν θέλουμε να εγγυηθούμε τη μέγιστη απόδοση του PEPP, δεν πρέπει να είμαστε δεσμευμένοι με τα κεφαλαιακά κλειδιά», διεμήνυσε ο Γάλλος συμπληρώνοντας ότι οι ορισμένες Κεντρικές Τράπεζες θα πρέπει να μπορούν να αγοράζουν περισσότερα ομόλογα και άλλες λιγότερα.
