Οι φοροαπαλλαγές του Τραμπ δεν έφεραν επενδύσεις

Ενα από τα βασικά αφηγήματα της αναπτυξιακής πολιτικής που πρεσβεύει η σημερινή κυβέρνηση είναι ότι η ανάπτυξη θα τονωθεί μέσω της μείωσης της φορολογίας των επιχειρήσεων. Το νεοφιλελεύθερης κοπής ιδεολόγημα θεωρεί ότι με τη μείωση της φορολόγησης οι επιχειρήσεις θα εξοικονομήσουν πόρους τους οποίους θα επενδύσουν για νέο εξοπλισμό, εγκαταστάσεις, προσλήψεις προσωπικού και συνολικά για την επέκτασή τους συμβάλλοντας έτσι στην τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης.

Η εμπειρία των ΗΠΑ, όμως, μετά τη φορολογική μεταρρύθμιση της κυβέρνησης Τραμπ δείχνει άλλα. Τον Δεκέμβριο του 2017, ο Αμερικανός πρόεδρος υπέγραψε τον περιβόητο νόμο που προέβλεπε μειώσεις φόρων συνολικού ύψους 1,5 τρισ. δολαρίων. Μεγαλύτεροι ευνοημένοι αυτού του νόμου ήταν οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι πλούσιοι Αμερικανοί. Ο νόμος ψαλίδισε δραστικά τον συντελεστή φορολόγησης των επιχειρήσεων από το 35% στο 21%, ενώ επέτρεπε σε αυτές να μεταφέρουν τις δαπάνες για επενδύσεις νέου εξοπλισμού σε ισολογισμούς μελλοντικών χρήσεων.

Δύο, περίπου, χρόνια από τη θέσπιση αυτής της νομοθεσίας, μια πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυση που δημοσιοποίησαν πρόσφατα οι New York Times δείχνει, όμως, ότι δεν υπάρχει καμία σημαντική στατιστική σχέση μεταξύ των φοροελαφρύνσεων που οι εταιρείες απήλαυσαν και των επενδύσεων που πραγματοποίησαν. Αυτό που φαίνεται με σαφήνεια, αντίθετα, είναι ότι οι επιχειρήσεις και κλάδοι που είχαν τις μεγαλύτερες φορολογικές περικοπές ήταν αυτοί που αύξησαν λιγότερο τις κεφαλαιουχικές τους δαπάνες (βλέπε γράφημα).

Συνολικά, από τις μειώσεις στη φορολογία τους, οι εταιρείες φαίνεται να έχουν ήδη εξοικονομήσει 100 δισ. δολάρια περισσότερα από αυτά που προέβλεπαν οι αναλυτές όταν ο νόμος ψηφιζόταν. Πέρυσι, οι 500 εταιρείες που οι μετοχές τους διαμορφώνουν τον ευρύτερο χρηματιστηριακό δείκτη της Wall Street S&P 500 φορολογήθηκαν με πραγματικό συντελεστή 18,1%. Το 2016 είχαν φορολογηθεί με συντελεστή 25,9%. Διακόσιες και πλέον εξ αυτών είδαν τον πραγματικό φορολογικό τους συντελεστή να υποχωρεί κατά 10% ή και περισσότερο. Ακόμη περί τις 35 εταιρείες απόλαυσαν μηδενικό φορολογικό συντελεστή, ενώ σε κάποιες εξ αυτών η ομοσπονδιακή κυβέρνηση χρωστάει.

Οι περικοπές φόρων τόνωσαν για λίγο κεφαλαιουχικές δαπάνες και ανάπτυξη. Οι επενδύσεις των επιχειρήσεων αυξήθηκαν συγκεκριμένα κατά 8,8% στο α΄ τρίμηνο του 2018, ενώ ήταν εξίσου ισχυρές και στο β΄ τρίμηνο. Ομως η επίδραση των φοροελαφρύνσεων και η τάση αυτή ξέφτισε πολύ γρήγορα. Το καλοκαίρι του 2018 ο ρυθμός αύξησης των επιχειρηματικών επενδύσεων περιορίστηκε στο 3%, ενώ οι δαπάνες για νέα εργοστάσια και επαγγελματικά γραφεία βούτηξαν κατά 15,3%. Συνολικά στην έως τώρα θητεία του Τραμπ, οι επενδύσεις των επιχειρήσεων αυξήθηκαν με πιο αργούς ρυθμούς μετά τη φορολογική του μεταρρύθμιση σε σχέση με πριν. Η μεταρρύθμιση πρόσφερε βραχυπρόθεσμη μόνο τόνωση. Σε καμιά περίπτωση δεν ήταν η μεγάλη απάντηση που πολλοί περίμεναν.

Πού ξόδεψαν όμως οι επιχειρήσεις τα χρήματα που εξοικονόμησαν από τις φοροαπαλλαγές; Από το α΄ τρίμηνο του 2018, όταν ο νόμος τέθηκε πλήρως σε εφαρμογή, οι εταιρείες τριπλασίασαν τις δαπάνες τους για μερίσματα και επαναγορές ιδίων μετοχών. Οι τελευταίες ως γνωστόν φουσκώνουν την τιμή των μετοχών και τη χρηματιστηριακή αξία μιας εταιρείας μεγεθύνοντας το χαρτοφυλάκιο και την περιουσία των μετόχων. Ειδικά των μεγαλομετόχων…