Ενα από τα μείζονα ζητήματα που απασχόλησε τη σύνοδο του ΔΝΤ ήταν οι παρενέργειες της χαλαρής νομισματικής πολιτικής. Απουσία επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής, οι κεντρικοί τραπεζίτες μείωσαν δραστικά τα επιτόκια -κάποιοι κάτω από 0%- και έριξαν χρήμα με τη σέσουλα στις ιδιωτικές τράπεζες αγοράζοντας ομόλογα και άλλους τίτλους.
Στόχος (φαινομενικά τουλάχιστον) ήταν η στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος, της ρευστότητας και της οικονομικής δραστηριότητας και εν συνεχεία η αντιμετώπιση των επιπτώσεων του εμπορικού πολέμου και άλλων κινδύνων.
Η στρατηγική αυτή όχι μόνο απέτυχε στους στόχους της, αλλά οδήγησε και σε σημαντικές παρενέργειες: αρνητικές αποδόσεις, ανάληψη υψηλότερων ρίσκων από τους επενδυτές που έψαχαν με το κιάλι την καλή αποδοση, επικίνδυνη αύξηση του επιχειρηματικού δανεισμού.
Το ΔΝΤ προειδοποίησε την προηγούμενη εβδομάδα για μια λίμνη ομολόγων 15 τρισ. δολαρίων με αρνητικό επιτόκιο και καλπάζον επιχειρηματικό χρέος 19 τρισ. δολαρίων που σε περίπτωση ύφεσης θα προκαλέσει «κανόνια».
«Δεν είναι πραγματικά ξεκάθαρο πώς θα βγούμε από αυτή την κατάσταση» ομολόγησε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Στάμφορντ, Τζον Τέιλορ, σε πάνελ κεντρικών τραπεζιτών της συνόδου.
Στη συζήτηση αναδείχτηκε το πόσο έχει αλλάξει το τοπίο σε σχέση με το 2007-09. Το μείζον τότε ήταν οι αντισυμβατικές νομισματικές πολιτικές, όπως η ποσοτική χαλάρωση, και αν αυτές είναι οι κατάλληλες. Ζητούμενο σήμερα είναι το αν η παραδοσιακή πολιτική των κεντρικών τραπεζών είναι βιώσιμη, αν ιδιαιτερότητες, όπως τα αρνητικά επιτόκια, είναι αυτοτροφοδοτούμενες και αν οι κεντρικές τράπεζες χρειάζεται να ξεκινήσουν ανοιχτά τη χρηματοδότηση κυβερνητικών προγραμμάτων προκειμένου να υπάρξουν εκείνες οι δημόσιες δαπάνες που θα προσφέρουν την πολυπόθητη έξοδο από αυτές τις ιδιαιτερότητες.
Με άλλα λόγια, χρήμα στο κράτος για να ασκήσει επεκτατική δημοσιονομική πολιτική, να βγει η οικονομία από το τέλμα της στασιμότητας και να αντιμετωπιστούν οι παρενέργειες του εμπορικού πολέμου, του Brexit και άλλων κινδύνων. Ετσι ίσως βγούν και οι κεντρικές τράπεζες από τον παραπάνω φαύλο κύκλο των μηδενικών επιτοκίων και των αντισυμβατικών πολιτικών τους.
«Πρέπει να κάνουμε ευκολοτερη για τους πολιτικούς την άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής, όταν η νομισματική πολιτική δεν λειτουργεί καλά» είπε χαρακτηριστικά ο πρώην αντιπρόεδρος της Fed, Στάνλεϊ Φίσερ, που τώρα δουλευει για την BlackRock. Πρόκειται αναμφίβολα για μεγάλη αλλαγή σκέψης από τους πιο ένθερμους οπαδούς της… συναίνεσης.
«Τα αρνητικά επιτόκια ενδεχομένως αποκρύπτουν βαθύτερα προβλήματα, αποτελούν ένδειξη ασθένειας για τις αναπτυγμένες οικονομίες» παρατήρησε πάντως ο κεντρικός τραπεζίτης της Ισλανδίας, Ασγκεϊρ Τζόνσον.
