Οι φουμαροδουλειές του «ΑΙΓΙΣ» και τα έργα που πάνε σημειωτόν

Ανάμικτα συναισθήματα, αν μη τι άλλο, προκαλούν τα έργα που χρηματοδοτούν τα ταμεία Πολιτικής Συνοχής για το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» (το πρόγραμμα Πολιτικής Προστασίας που έχει στόχο την πρόληψη και προστασία από τους φυσικούς κινδύνους) καθώς και η πορεία υλοποίησής τους.

Ως Παρατηρητήριο Συνοχής παρουσιάζουμε εδώ τα 23 συνολικά έργα που χρηματοδοτούνται από τα συγκεκριμένα ταμεία. Από την έρευνά μας προκύπτει πως σχεδόν το 1/3 των έργων αποτελούν… φουμαροδουλειές και τα υπόλοιπα –ύψιστης σημασίας– προχωράνε με ρυθμούς… χελώνας, τη στιγμή που οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται φανερές με κάθε ευκαιρία. Σημειώνεται πως ο προϋπολογισμός του Προγράμματος Πολιτικής Προστασίας 2021-2027 που μελετήσαμε ανέρχεται στα 713 εκατ. ευρώ.

«Επικοινωνιακά» έργα 50 εκατ. ευρώ

Ως «φουμαροδουλειές» -παραφράζοντας τον αείμνηστο ανθρωπολόγο David Graeber- ονομάζουμε εκείνα τα δημόσια έργα που είναι τόσο ανούσια, περιττά ή ακόμα και βλαπτικά, ώστε ούτε ο φορέας και ο ανάδοχος του έργου δεν μπορούν να δικαιολογήσουν πειστικά την ύπαρξή τους.

Στην περίπτωση του προγράμματος «Πολιτική Προστασία» εντοπίσαμε 7 από τα συνολικά 23, αξίας 50,5 εκατ. ευρώ, που θα μπορούσαν να ενταχθούν στον ορισμό. Ποσοστιαία, επί του συνόλου του προϋπολογισμού, το ποσό είναι μικρό, αλλά τα μηδενικά δεν παύουν να είναι σημαντικά.

Πιο αναλυτικά θα δοθούν ή και δόθηκαν από το ΕΤΠΑ (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης) και τα δημόσια ταμεία:

● 1,7 εκατ. ευρώ για «Δράσεις Επικοινωνίας και Προβολής για το Πρόγραμμα Πολιτική Προστασία 20212027», δηλαδή για διαφημιστική προβολή.

● 26,8 εκατ. ευρώ για «Βελτίωση της ικανότητας του πληθυσμού στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών μέσω Δράσεων Ευαισθητοποίησης». Δηλαδή για διαφημιστικές καμπάνιες ενημέρωσης των πολιτών για τους φυσικούς κινδύνους. Το έργο ματαιώθηκε μετά από δικαστικές προσφυγές εταιρειών λόγω ουσιωδών διαφοροποιήσεων στις τεχνικές και οικονομικές απαιτήσεις, αλλά θα ξαναγίνει ο διαγωνισμός καθώς πρόκειται για οιονεί «λίστα Πέτσα» και έρχονται εκλογές.

● 74.000 ευρώ για παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης για την προετοιμασία και υλοποίηση του παραπάνω έργου διαφήμισης που ματαιώθηκε (!).

● 19,1 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας εκπαίδευσης του προσωπικού του Εθνικού Μηχανισμού Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων καθώς και του πληθυσμού όπως και ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων και ψηφιακού περιεχομένου, καθώς και η παροχή υπηρεσιών ασύγχρονης εκπαίδευσης.

● 1,8 εκατ. ευρώ για συμβουλευτικές υπηρεσίες στις υπηρεσίες διαχείρισης του προγράμματος.

● 200.000 ευρώ για «Ενίσχυση της Διοικητικής Ικανότητας Επιτελικής Δομής ΕΣΠΑ Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας». Τα χρήματα αυτά προορίζονται, μεταξύ άλλων, για συμμετοχή των υπαλλήλων της διοίκησης σε ενημερωτικά σεμινάρια καθώς και για έξοδα διαμονής και μετακίνησης.

● 300.000 ευρώ για «Λειτουργικά Εξοδα της Υποδιεύθυνσης Προγράμματος Πολιτική Προστασία της ΕΥΔ ΠΕΚΑΠΟΛΠΡΟ». Σε πλείστες περιπτώσεις δεν διευκρινίζεται τι είδους έξοδα είναι αυτά. Ενδεικτικά όμως δόθηκαν 11.000 ευρώ για οργάνωση εκδήλωσης-συνεδρίασης.

Σημαντικά έργα καθυστερούν

Πλην των παραπάνω έργων του προγράμματος έχουν ενταχθεί και 16 ακόμα έργα που είναι όντως παρά πολύ σημαντικά για τη θωράκιση της χώρας απέναντι στους φυσικούς κινδύνους, όμως η ωρίμανσή τους είναι πάρα πολύ αργή.

Τα οκτώ έργα που έχουν συμβασιοποιηθεί είναι τα εξής:

● Ιατρικός εξοπλισμός για ασθενείς ύψους 3,4 εκατ. ευρώ. Το έργο πήρε παράταση για να παραδοθεί τον Φεβρουάριο του 2026.

● Τρία συστήματα μετεωρολογικών Radar ύψους σχεδόν 11 εκατ. ευρώ. Εκτιμάται ότι θα παραδοθεί τον Οκτώβριο του 2026.

● Μέσα ατομικής προστασίας και ατομικός εξοπλισμός για τους πυροσβέστες ύψους 7,6 εκατ. ευρώ. Το έργο θα παραδοθεί ολόκληρο τον Σεπτέμβριο του 2026.

● Μηχανολογικός εξοπλισμός και μηχανήματα ύψους 9,7 εκατ. ευρώ. Θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2026.

● Πληροφοριακό σύστημα για τη δημιουργία εθνικού συστήματος διαχείρισης κρίσεων ύψους ύψους 22,3 εκατ. ευρώ. Είναι το μοναδικό έργο που έχει παραδοθεί.

● Ενα πυροσβεστικό αεροσκάφος τύπου DHC515 αξίας 55,1 εκατ. ευρώ, το οποίο εκτιμάται ότι θα παραδοθεί τον Οκτώβριο του 2029.

● Επτά drones, αξίας 1,9 εκατ., τα οποία έπρεπε να είχαν παραδοθεί τον περασμένο Δεκέμβριο, πράγμα που δεν έχει συμβεί.

● Εξι πυροσβεστικά ελικόπτερα μεσαίου τύπου, αξίας 234 εκατ. ευρώ, που θα παραδοθούν τον Δεκέμβριο του 2028.

1 στα 3 έργα σε… νηπιακό στάδιο

Σε πρώιμο στάδιο βρίσκονται ακόμα τα εξής έργα του ΑΙΓΙΣ:

● Δεκάδες πυροσβεστικά –και όχι μόνο– οχήματα για το πυροσβεστικό σώμα, αξίας 86 εκατ., με ημερομηνία παράδοσης τον Ιούνιο του 2027.

● Αμφίβια αεροσκάφη πυρόσβεσης για τα νησιωτικά συμπλέγματα, αξίας 51 εκατ., με ημερομηνία παράδοσης τον Σεπτέμβριο του 2029.

● Μηχανολογικός εξοπλισμός και μηχανήματα έργων για την πρόληψη, άμεση επέμβαση και αντιμετώπιση των επιπτώσεων από φυσικές καταστροφές, αξίας 24,3 εκατ. ευρώ, με ημερομηνία παράδοσης τον τρέχοντα μήνα (προφανώς θα πάρει παράταση).

● Πλωτά μέσα διάσωσης και μεταφοράς πολιτών, αξίας 7 εκατ., με παράδοση τον Μάρτιο του 2027.

● Ειδικά μέσα περιπολίας και απομάκρυνσης πολιτών, αξίας 32,1 εκατ., με παράδοση τον Αύγουστο του 2027.

● Εξοπλισμός για την προσωρινή διαμονή πληθυσμού μετά την εκδήλωση καταστροφών, αξίας 9,1 εκατ. ευρώ, με παράδοση τον Δεκέμβριο του 2026.

● Ενα νοσοκομείο πεδίου για την υποστήριξη πληγέντων πληθυσμών, αξίας 10,4 εκατ. ευρώ, με παράδοση τον Αύγουστο του 2026.

● Σύστημα εντοπισμού και ανίχνευσης πυρκαγιών, αξίας 14,4 εκατ., με παράδοση τον Ιούλιο του 2027.

Συνοπτικά, από το σύνολο των 16 κρίσιμων έργων έχει παραδοθεί πλήρως μόλις ένα έργο, ενώ την ίδια στιγμή έχουν συμβασιοποιηθεί 8 έργα αξίας 345 εκατ. ευρώ (48,3%), ενώ άλλα 8 έργα αξίας 234,3 εκατ. ευρώ (32,8%) βρίσκονται ακόμη σε «νηπιακή» φάση.

Μέχρι τη στιγμή που γράφεται το παρόν κείμενο έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα έργα αξίας 632 εκατ. ευρώ (90%) και περιμένουν ένταξη έργα 70 εκατ. ευρώ. Το πρόγραμμα υποτίθεται τελειώνει το 2027.

■ Συντελεστές του «Παρατηρητηρίου Συνοχής» της «Εφ.Συν.» είναι οι Χριστίνα Κοψίνη, Αλέξανδρος Χασάνι, Γιάννης Κιμπουρόπουλος.

Το δημοσίευμα αυτό έχει παραχθεί στο πλαίσιο του έργου EuSEE (πολιτικές συνοχής της Ε.Ε. στη ΝΑ Ευρώπη) το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι απόψεις και θέσεις που διατυπώνονται σε αυτό εκφράζουν μόνο τον/τη συντάκτη/ρια, δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της χορηγούσας αρχής και η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν φέρει καμία ευθύνη γι’ αυτές.