Kakeibo, ή πώς να αποταμιεύσετε χρήματα α λα ιαπωνικά

Από την Ιαπωνία έρχεται μια τάση -όχι πολύ νέα, είναι η αλήθεια, καθώς η εμπνεύστριά της την εφηύρε τη δεκαετία του 1950- για να μπορεί μια οικογένεια ή ένα νοικοκυριό να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση και τα χαμηλά εισοδήματα.

Και πριν μας πείτε ότι εμείς, εδώ στην Ελλάδα, ευημερούμε και ζούμε μεγάλες στιγμές με την κυβέρνηση Μητσοτάκη, και πως είμαστε προβοκάτορες, θα σας απαντήσουμε ότι δίκιο έχετε. Αλλά δεν χάνει κανείς τίποτα να μάθει μια τέχνη και, αν πεινάσει, να την πιάσει. Ή να την απορρίψει, γιατί στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή και στην προηγμένη τεχνολογικά χώρα μας το χαρτί, το μολύβι και τα… μετρητά έχουν εξοβελίζονται στο πυρ το εξώτερον.

Η «τέχνη» αυτή, ή καλύτερα τεχνική, λέγεται kakeibo. Την εφηύρε μια Γιαπωνέζα νοικοκυρά, η οποία προσπαθούσε να βάλει σε τάξη τα οικονομικά της οικογένειάς της, ώστε να τα βγάζει πέρα και, αν μένει κάτι, να το βάζει στην άκρη για μια ώρα ανάγκης.

Η λογική είναι να μοιράζεις τις μηνιαίες δαπάνες σε τέσσερις κατηγορίες: ανάγκες, επιθυμίες, αναψυχή και έκτακτα έξοδα.

• Στην πρώτη περιλαμβάνονται ενοίκιο, φως, νερό, τηλέφωνο, τρόφιμα και είδη ένδυσης-υπόδησης (αυτά όχι κάθε μήνα)
• Στη δεύτερη, επιθυμίες: εδώ μπορούν να μπουν τα είδη ένδυσης-υπόδησης και μικρές πολυτέλειες (εδώ βάζετε εσείς ό,τι θέλετε).
• Στην τρίτη, διακοπές, σινεμά, θέατρο, βόλτες.
• Και στην τελευταία, κάτι στην άκρη για μια ώρα ανάγκης: π.χ. μια έκτακτη επίσκεψη σε γιατρό, μια ζημιά στο αυτοκίνητο κ.λπ. (αυτά είναι οι αποταμιεύσεις)

Βασική αρχή, να χρησιμοποιείς χαρτί και μολύβι. Να καταγράφεις αρχικά το διαθέσιμο εισόδημά σου και τι δαπανάς κάθε μέρα σε κάθε κατηγορία (τα πάντα όμως, ακόμη και τον καφέ που παίρνεις στο χέρι πριν πας στη δουλειά). Για να έχεις μια καθαρή εικόνα, θα πρέπει να το κάνεις αυτό επί τρεις μήνες. Και τότε είναι που θα αρχίσεις να «κόβεις», από εκεί που κόβεται:

Π.χ. δεν μπορείς να κόψεις από το ενοίκιο, τους λογαριασμούς και τα έξοδα των παιδιών για το σχολείο. Αλλά μπορείς να κόψεις από το σουπερμάρκετ. Η κυρία Χάνι Μοτόκο, η Γιαπωνέζα δημοσιογράφος, που εφηύρε τη μέθοδο, λέει ότι θα πρέπει να αντικαταστήσεις κάτι «ακριβό» με κάτι «φθηνότερο», χωρίς να κάνεις εκπτώσεις στην ποιότητα.

Επίσης, αν επιθυμείς κάτι διακαώς, αλλά δεν το έχεις πραγματική ανάγκη για να επιβιώσεις, και είναι ακριβώς, δεν το αγοράζεις (τέρμα οι πολυτέλειες, δηλαδή, όπως γκάτζετς, καλλυντικά, παιχνίδια κ.λπ.).

Για να διασκεδάσεις, επιλέγεις φθηνές ή δωρεάν επιλογές: π.χ. αντί να πας για καφέ, τον ετοιμάζεις στο θερμός σου και μαζεύεσαι με τους φίλους σου στο πάρκο. Δεν είναι ανάγκη να πηγαίνεις σινεμά ή θέατρο κάθε εβδομάδα ή κάθε μήνα… Μπορείς να πας σε δωρεάν συναυλίες ή παραστάσεις που διοργανώνουν δήμοι και ιδρύματα, ή να κάτσεις σπίτι με ένα βιβλίο (μη μου πείτε ότι δεν έχετε εναλλακτικές… Και έξω που θα βγείτε, τι θα καταλάβετε).

Επίσης, αποφεύγεις να χρησιμοποιείς πιστωτική κάρτα, αλλά προτιμάς τα μετρητά. Έτσι ξέρεις ακριβώς τι ξοδεύεις και δεν ξεγελιέσαι κάνοντας υπερβολές στις αγορές σου (αυτό τώρα πρέπει να το πούμε και στο υπουργείο Οικονομικών, που επιμένει στη χρήση των καρτών για να πολεμήσει τη… φοροδιαφυγή).

Ό,τι περισσεύει (περισσεύει;) το τοποθετείς στην τέταρτη κατηγορία.

Η Χάνι Μοτόκο υποστήριζε ότι έτσι, σιγά σιγά μπορείς να αποταμιεύσεις (πολλά μάλιστα) χρήματα και μετά να επιτρέψεις στον εαυτό σου εκείνες τις μικρές πολυτέλειες που στερήθηκες. Η αλήθεια είναι ότι πολλές Γιαπωνέζες ακολουθούν επιτυχώς τη μέθοδό της.

Βέβαια, αν ο μισθός σου είναι ο βασικός στην Ελλάδα, ή έστω λίγο μεγαλύτερος, και οι λογαριασμοί του ρεύματος είναι κάθε μήνα έκπληξη, ο πληθωρισμός τροφίμων τρέχει με 9% και πρέπει να πληρώσεις ενοίκιο για δυάρι που σε κάνει να πιστεύεις ότι ζεις σε λοφτ στη Νέα Υόρκη (εντάξει, αυτό λέγεται καθ’ υπερβολήν), η μέθοδος της Χάνι Μοτόκο μπορεί να μην αποδίδει. Ή να την εφαρμόζεις κατ’ ανάγκην χωρίς να το ξέρεις -κόβεις τα πάντα για να πληρώνεις τους λογαριασμούς. Απλώς δεν γνωρίζεις ότι ήταν εφεύρεση ιαπωνική.

Αλλά, πρωτοχρονιά έρχεται, μπορείτε να τη δοκιμάσετε, στο πλαίσιο των στόχων σας για τη νέα χρονιά.