Φορολογούμενοι –φυσικά πρόσωπα, επαγγελματίες, επιχειρήσεις, κυρίως ατομικές– δοκιμάζονται σκληρά την τελευταία τριετία από ένα τσουνάμι προστίμων. Δεν πρόκειται κυρίως για τα «παραδοσιακά» πρόστιμα που συνοδεύουν φορολογικές παραβάσεις και φοροελέγχους, αλλά για νέας γενιάς πρόστιμα, που θα μπορούσαμε να τα χαρακτηρίσουμε… ψηφιακά. Δεν πρόκειται για βραχνά κάποιας αμελητέας μειονότητας του ενεργού πληθυσμού, καθώς, ανάλογα με την περίπτωση, αφορά εκατοντάδες χιλιάδες μέχρι και εκατομμύρια ΑΦΜ, δηλαδή πολίτες και οικογένειες. Επίσης, καθόλου αμελητέο είναι και το οικονομικό τους αποτέλεσμα.
Στη σελίδα 48 του νόμου «Κύρωση του Κρατικού Προϋπολογισμού οικονομικού έτους 2026» (βλέπε σχετική φωτ.) περιλαμβάνεται η πρόβλεψη για έσοδα από πρόστιμα πάσης φύσεως συνολικού ύψους 1,31 δισ. ευρώ! Από αυτά, τα 870 εκατομμύρια προβλέπεται ότι θα είναι έσοδα από φορολογικά πρόστιμα.
Στήριγμα των πλεονασμάτων
Από το συγκλονιστικό αυτό δεδομένο εξάγονται τα εξής συμπεράσματα:
● Τα έσοδα από πρόστιμα εξελίσσονται πλέον σε βασικό, αν και άδηλο-κρυφό, φορολογικό έσοδο.
● Το πρωτογενές πλεόνασμα και πολύ περισσότερο τα υπερπλεονάσματα εξαρτώνται πλέον από αυτό το έσοδο: το 2025 τα φορολογικά υπερέσοδα, δηλαδή έσοδα πάνω από τον στόχο, του προϋπολογισμού ήταν μόλις 393 εκατ. ευρώ. Χωρίς τον πακτωλό των εσόδων από πρόστιμα θα είχαμε υστέρηση 737 εκατ. ευρώ στα φορολογικά έσοδα!
● Καταρρίπτεται το κυβερνητικό επιχείρημα ότι τα υπερέσοδα οφείλονται στην πάταξη της φοροδιαφυγής και στην «απόδοση της οικονομίας». Πέραν όλων των άλλων λόγων (πληθωριστική αύξηση εσόδων, ιδιαίτερα ΦΠΑ, πάγωμα της φορολογικής κλίμακας που αυξάνει τα έσοδα με κάθε αύξηση του κατώτατου μισθού και γενικά των εισοδημάτων), εδώ τεκμηριώνεται και ο σημαντικός ρόλος της «ληστείας διά των προστίμων» στην κατάρτιση και εκτέλεση του προϋπολογισμού.
● Αποκαλύπτεται πλέον ότι το κρεσέντο των συνεχόμενων επεισοδίων ψηφιοποίησης στον φορολογικό τομέα σε συνδυασμό με το δρακόντειο ύψος των φορολογικών προστίμων είναι όχι μόνο συνειδητά, αλλά έχουν πλέον αναχθεί σε γενικό φόρο επί των φορολογούμενων που αυξάνεται διαρκώς.
● Ο υπερεσπευσμένος χαρακτήρας των ψηφιοποιήσεων έχει επίσης τον σκοπό του: μεγιστοποιεί τον αριθμό των παραβάσεων, επομένως και το έσοδο από πρόστιμα.
Πανικός με το ΜΙΔΑ
Η ΑΑΔΕ και το υπουργείο Οικονομικών επιλέγουν, για λόγους που δεν μπορούν να χαρακτηριστούν… συμβολικοί, να εφαρμόσουν το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), ανεβάζοντας τη σχετική πλατφόρμα σε περίοδο που είναι στο φόρτε της η υποβολή των φορολογικών δηλώσεων. Πολλοί φορολογούμενοι δεν έχουν καν συνειδητοποιήσει τη νέα «υποχρέωση» που τους αφορά, οι δε φοροτεχνικοί είναι «υπερκορεσμένοι» με τις φορολογικές δηλώσεις.
Επιπλέον, η ΑΑΔΕ επέλεξε να συσχετίσει τη λειτουργία του ΜΙΔΑ με τη συμπλήρωση των δηλώσεων ΟΣΔΕ των αγροτών, καθυστερώντας έτσι επί μήνες την κατάθεσή τους και αναγκάζοντας τους αγρότες να περιμένουν τα χρήματά τους. Αυτή η υπερεπίσπευση, τυπική σε όλες τις περιπτώσεις ψηφιοποίησης από την ΑΑΔΕ τα τελευταία χρόνια, φέρνει τρεις σοβαρές απειλές:
Πρώτον, τη δημιουργία απίστευτου «μπάχαλου» στη διαδικασία ενημέρωσης της πλατφόρμας: στην πλατφόρμα θα «πέσουν» στοιχεία από το Ε9, το Κτηματολόγιο, το έντυπο Ε2, τον πίνακα τεκμηρίων του εντύπου φορολογίας εισοδήματος των φυσικών προσώπων (έντυπο Ε1) που αφορά τα τεκμήρια για την κατοικία, την πλατφόρμα για τα μισθώματα (Πληροφοριακά Στοιχεία Μισθώσεων Ακίνητης Περιουσίας), από τον ΔΕΔΔΗΕ και την ΕΥΔΑΠ.
Δεύτερον, καταιγισμό προστίμων εξαιτίας παρατυπιών κατά τη δήλωση και στον συνδυασμό των στοιχείων: στα παλιά συμβόλαια συνήθως τα δικαιώματα χρήσης είναι μπερδεμένα ή αδιευκρίνιστα, ακόμα και στα δικαιώματα ιδιοκτησίας υπάρχουν λάθη εξαιτίας λανθασμένων συμβασιοποιήσεων διαθηκών κ.λπ., ενώ προβλήματα θα προκύψουν και από τα δεδομένα του Κτηματολογίου.
Τρίτον, σοβαρά έξοδα για τους υπόχρεους ιδιοκτήτες ακινήτων για τη διευθέτηση παρατυπιών: ο κυκεώνας στοιχείων που θα απαιτήσουν επαναρρύθμιση θα δώσει πολλή δουλειά σε συμβολαιογράφους, μηχανικούς και δικηγόρους (που είναι ήδη δυσεύρετοι) και θα αφαιρέσει σοβαρά ποσά από τους λογαριασμούς των υπόχρεων.
Σε κάθε περίπτωση, το «μπάχαλο» που θα προκύψει και το ύψος των προστίμων δεν θα έχουν ιστορικό προηγούμενο…
Στον βαθμό που αυτά δεν αρκούν –και ποτέ δεν θα αρκούν–, έρχεται τον Οκτώβριο και η δεύτερη φάση του ψηφιακού τιμολογίου…
«Δουλίτσα» για τους παρόχους τιμολόγησης
Η μεγιστοποίηση των εσόδων από τα πρόστιμα δεν είναι φυσικά το μοναδικό κίνητρο για το κρεσέντο της ψηφιακής γραφειοκρατίας. Κατ’ αποτέλεσμα τουλάχιστον, κάθε κρίκος στην αλυσίδα της ψηφιοποίησης είναι και μια νέα γενναία αύξηση εσόδων για τις εταιρείες-ηλεκτρονικούς παρόχους, δηλαδή τις εταιρείες πληροφορικής. Ο συνολικός τζίρος που τους «πάσαρε» το υπουργείο Οικονομικών μέσα από αυτή τη διαδικασία είναι πολύ μεγάλος – είναι πολλά τα λεφτά, Άρη…
Το γεγονός ότι οι δύο «ηγεμόνες» του κλάδου, η Epsilon Net EntersoftOne, εξαγοράζονται από ξένα funds, δίνει πλέον ελάχιστες ελπίδες για αναζήτηση πιθανής διαδρομής πολιτικού χρήματος. Βεβαίως τέτοιο ζήτημα δεν υφίσταται στην περίπτωση της Ελλάδας – το σημειώνουμε απλώς για εγκυκλοπαιδικούς λόγους.
Τι πρέπει να δηλώσουν οι κάτοχοι ακινήτων
Στο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) της ΑΑΔΕ οι κάτοχοι πάσης φύσεως ακινήτων στην Ελλάδα (οικία, κύρια και εξοχική, επαγγελματικό ακίνητο, αγροτεμάχιο ή οικόπεδο) πρέπει να δηλώσουν:
● ΚΑΕΚ
● Επικαιροποίηση στοιχείων: μισθωμένα, κενά, δωρεάν παραχωρούμενα
● Λογαριασμό ΔΕΔΔΗΕ και ΕΥΔΑΠ
● Ενεργά μισθωτήρια
● Δικαιώματα (δήλωση χρήσεων)
