• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 9.5°C / 13.5°C
    2 BF
    78%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.7°C / 12.8°C
    3 BF
    81%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.3°C / 15.0°C
    4 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 8.8°C
    1 BF
    98%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 9.1°C
    2 BF
    81%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 11.0°C
    1 BF
    97%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 5.6°C / 7.4°C
    1 BF
    96%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    1 BF
    85%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 14.7°C
    1 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    2 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    4 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    4 BF
    86%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 12.8°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 10.5°C / 12.7°C
    1 BF
    82%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.8°C / 16.6°C
    4 BF
    79%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 12.7°C
    0 BF
    88%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    0 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 12.3°C
    1 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.6°C / 7.6°C
    2 BF
    97%

Στο πρώτο φύλλο της «Εφημερίδας των Συντακτών» για το 2021 η Κατερίνα Σακελλαροπούλου μίλησε για δημοκρατία, κράτος δικαίου και δικαιώματα

EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δημοκρατία, κράτος δικαίου και δικαιώματα

  • A-
  • A+
Άρθρο της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου

Η σχέση δημοκρατίας και δικαιωμάτων έχει μεγάλο βάθος, θεωρητικό και ιστορικό. Στη μεταπολεμική ανάδυση και εμπέδωση του κράτους δικαίου, μετά την τραυματική εμπειρία των δύο παγκοσμίων πολέμων και ιδίως τη ναζιστική θηριωδία, ο νομοθέτης δεσμεύεται από κανόνες αυξημένης τυπικής ισχύος και τα δικαιώματα συγκροτούν τους πιο ισχυρούς λόγους που μπορούμε να αντιτάξουμε σε κάθε καταπίεση.

Σε αυτή την περιεκτική αντίληψη για τη δημοκρατία οι μειοψηφίες θωρακίζονται απέναντι στην τυραννία της πλειοψηφίας, ενώ τα θεσμικά αντίβαρα, η διάκριση των εξουσιών και ο έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων, θέτουν όρια στη λαϊκή κυριαρχία και την κρατική εξουσία.

Τα δικαιώματα δεν εξαντλούνται σε εφήμερες νομικές κατασκευές, αντιθέτως φέρουν καθολικές ηθικές και πολιτικές αξιώσεις. Είναι σημεία του σύγχρονου ανθρωπισμού που δεν καθορίζουν μόνο τον νομικό μας πολιτισμό, αλλά και τον ίδιο τον τρόπο της ζωής μας.

Γνωρίζουμε ωστόσο καλά, ήδη από τις νεωτερικές τους καταβολές, ότι το υψηλό ιδανικό των δικαιωμάτων δύσκολα εκπληρώνεται. Η τυπική κατοχύρωσή τους κρύβει ουσιαστικές ανισότητες και η διεκδίκησή τους αποδεικνύεται μια συνεχής πρόκληση. Τα δικαιώματα αναπνέουν και ζουν μέσα στις εντάσεις και τις συνθήκες του πραγματικού. Η Ευρώπη σήμερα μοιάζει να βρίσκεται μακριά από την αισιοδοξία και την ευμάρεια των αρχών του αιώνα μας. Η οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας έπληξε τα πιο ευάλωτα κοινωνικά στρώματα και τα παροχικά δικαιώματα, τις υλικές προϋποθέσεις της αυτονομίας μας.

Στο μεταναστευτικό και το προσφυγικό ζήτημα δοκιμάστηκε η αλληλεγγύη της Ενωσης και στο προσκήνιο εμφανίστηκαν διαιρέσεις και διαλυτικές τάσεις μεταξύ των μελών της. H αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η εφαρμογή της Πράσινης Συμφωνίας είναι πλέον ζήτημα επιβίωσης και όχι πολυτέλειας. Οι πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις στη Γαλλία και την Αυστρία κυοφορούν βίαιες πολιτισμικές συγκρούσεις, οι οποίες απειλούν ανοιχτά την ελευθερία και την πολιτική μας συγκρότηση. Η πανδημία του κορονοϊού όξυνε τις αντιθέσεις και επέφερε μια σειρά περιορισμών στις ατομικές μας ελευθερίες.

Στην αλληλουχία αυτών των επάλληλων κρίσεων βρήκαν πολλοί την ευκαιρία να αμφισβητήσουν τη φιλελεύθερη δημοκρατία στο όνομα ενός νέου εθνοκεντρικού προστατευτισμού. Ο ευρωσκεπτικισμός είναι μια παραλλαγή της αντίδρασης στην παγκοσμιοποίηση και υποκινεί την εσωστρεφή αναδίπλωσή μας στη δήθεν εθνική ασφάλεια. Σε αυτό το κλίμα της διάχυτης καχυποψίας αναδεικνύεται η οξύμωρη έννοια της «ανελεύθερης δημοκρατίας» (illiberal democracy), ειδικά σε χώρες με αδύναμη δικαιοκρατική παράδοση. Στη λαϊκιστική στρέβλωση της δημοκρατίας η λαϊκή βούληση συγχέεται με τη βούληση της πλειοψηφίας. Οι κυβερνώντες υπονομεύουν, άμεσα ή έμμεσα, τις μείζονες εγγυήσεις του κράτους δικαίου: την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, την ακαδημαϊκή ελευθερία, την ελευθεροτυπία και την ελεύθερη έκφραση. Ομως δημοκρατία χωρίς κράτος δικαίου δεν νοείται. Και η Ευρώπη είναι πάνω από όλα μια Ενωση δικαίου.

Η χρονιά που έφυγε έφερε πολλές αντιξοότητες. Τα δικαιώματά μας, στην εξαιρετική συνθήκη της πανδημίας, τελούν σε καθεστώς διακινδύνευσης και χάνουν την αυταξία τους. Εχουμε πια εισέλθει σε περίοδο επώδυνων πλην αναγκαίων συμβιβασμών και σταθμίσεων. Η προτεραιότητα στην προστασία της υγείας και της ζωής μας είναι μια αυτονόητη, νομικά και ηθικά, επιλογή. Πολύ περισσότερο που οι περιορισμοί στην ελευθερία μας παραμένουν έκτακτοι και προσωρινοί.

Εναποθέσαμε ξανά τις ελπίδες μας στο κράτος, στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και τους ανθρώπους που το υπηρετούν με αυταπάρνηση. Αντιληφθήκαμε, στην υγειονομική κρίση, τη μεγάλη αξία και της άλλης όψης των δικαιωμάτων, που είναι τα καθήκοντά μας προς τον άλλο, το χρέος της αλληλεγγύης και της φροντίδας. Τα όρια όμως ανάμεσα στη διαφύλαξη του υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος και στην αναίρεση των δικαιωμάτων μας είναι κάποιες φορές λεπτά. Την επόμενη μέρα προέχει η αμέριστη στήριξη των πιο αδύναμων κοινωνικών ομάδων και η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Στην εποχή της πανδημίας δεν κρίνεται μόνο η ατομική και η δημόσια υγεία, αλλά και η εμπιστοσύνη μας στην πολιτεία και τους θεσμούς της.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ετών 48 με… σαγιονάρες
Ετσι από τα μοντέλα της δημοκρατίας ξεπέσαμε στους μοντέλους και στις μοντέλες της δημοκρατίας. Παρ' όλα αυτά, η Δημοκρατία μεγάλωσε. Εδραιώθηκε. Εγινε ετών 48.
Ετών 48 με… σαγιονάρες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Tρία χρόνια Ν.Δ.: Τρία χρόνια βάναυσης νομοθετικής (και όχι μόνο) λεηλασίας σε δικαιώματα και ελευθερίες
Η νομοθετική επιδρομή της κυβέρνησης της ΝΔ σε δημοκρατικά δικαιώματα και ελευθερίες αφήνει βομβαρδισμένο τοπίο στην τρίχρονη κοινοβουλευτική της παραγωγή.
Tρία χρόνια Ν.Δ.: Τρία χρόνια βάναυσης νομοθετικής (και όχι μόνο) λεηλασίας σε δικαιώματα και ελευθερίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο θεσμός του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτικός κανόνας
Διατυπώνω, λοιπόν, τη θεωρητικο-πολιτική άποψη, σύμφωνα με την οποία όταν μια σύγχρονη πολιτική κοινωνία ιδρύει τον θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας στο υψηλότατο επίπεδο αυτοπροσδιορισμού της, αυτό σημαίνει...
Ο θεσμός του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτικός κανόνας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Δημοκρατία μας κάθε μέρα λιγοστεύει
Ο λόγος τής υπό τον Κ. Μητσοτάκη Ν.Δ. περί δικαιωμάτων και ελευθεριών εκκινούσε από την αρχή ότι η κοινωνία είναι άθροισμα ατόμων που ενεργούν για το δικό τους ατομικό καλό. Η αντίληψη αυτή ακυρώνει αμέσως τα...
Η Δημοκρατία μας κάθε μέρα λιγοστεύει
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τα απόβλητα του «Συμβολαίου»
Οι πολιτείες δημιουργούνται για να διαρκέσουν. Αυτό, τουλάχιστον στις νεότερες μορφές τους, μας διαμηνύεται από δύο ιδρυτικούς λόγους τους. Ο ένας αφηγείται μια συνθήκη φυσικής κατάστασης του ανθρώπου, όπου...
Για τα απόβλητα του «Συμβολαίου»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δημοκρατική άσκηση των δικαιωμάτων (Μια δημοκρατική απάντηση)
Μπορεί μία δημοκρατικά διαμορφωμένη πλειοψηφία να λάβει κάθε είδους απόφαση στο δημοκρατικό σύστημα; Μπορεί η πλειοψηφία να αποφασίσει την κατάργηση ή τον περιορισμό συνταγματικά κατοχυρωμένων ατομικών,...
Η δημοκρατική άσκηση των δικαιωμάτων (Μια δημοκρατική απάντηση)

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας