Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.8°C / 20.6°C
    2 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 18.3°C
    2 BF
    59%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 13.9°C / 21.1°C
    2 BF
    42%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    3 BF
    42%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    2 BF
    77%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 15.0°C / 17.8°C
    1 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    2 BF
    39%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 5.0°C / 19.0°C
    2 BF
    42%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.3°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    1 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.0°C / 19.0°C
    3 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.3°C / 18.3°C
    0 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    2 BF
    45%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.7°C
    2 BF
    40%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 18.9°C / 22.2°C
    2 BF
    32%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    3 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.7°C / 19.4°C
    2 BF
    59%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 14.0°C
    1 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.0°C / 17.8°C
    1 BF
    88%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    2 BF
    39%
Δημοκρατία, κράτος δικαίου και δικαιώματα

Στο πρώτο φύλλο της «Εφημερίδας των Συντακτών» για το 2021 η Κατερίνα Σακελλαροπούλου μίλησε για δημοκρατία, κράτος δικαίου και δικαιώματα

EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δημοκρατία, κράτος δικαίου και δικαιώματα

  • A-
  • A+
Άρθρο της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η σχέση δημοκρατίας και δικαιωμάτων έχει μεγάλο βάθος, θεωρητικό και ιστορικό. Στη μεταπολεμική ανάδυση και εμπέδωση του κράτους δικαίου, μετά την τραυματική εμπειρία των δύο παγκοσμίων πολέμων και ιδίως τη ναζιστική θηριωδία, ο νομοθέτης δεσμεύεται από κανόνες αυξημένης τυπικής ισχύος και τα δικαιώματα συγκροτούν τους πιο ισχυρούς λόγους που μπορούμε να αντιτάξουμε σε κάθε καταπίεση.

Σε αυτή την περιεκτική αντίληψη για τη δημοκρατία οι μειοψηφίες θωρακίζονται απέναντι στην τυραννία της πλειοψηφίας, ενώ τα θεσμικά αντίβαρα, η διάκριση των εξουσιών και ο έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων, θέτουν όρια στη λαϊκή κυριαρχία και την κρατική εξουσία.

Τα δικαιώματα δεν εξαντλούνται σε εφήμερες νομικές κατασκευές, αντιθέτως φέρουν καθολικές ηθικές και πολιτικές αξιώσεις. Είναι σημεία του σύγχρονου ανθρωπισμού που δεν καθορίζουν μόνο τον νομικό μας πολιτισμό, αλλά και τον ίδιο τον τρόπο της ζωής μας.

Γνωρίζουμε ωστόσο καλά, ήδη από τις νεωτερικές τους καταβολές, ότι το υψηλό ιδανικό των δικαιωμάτων δύσκολα εκπληρώνεται. Η τυπική κατοχύρωσή τους κρύβει ουσιαστικές ανισότητες και η διεκδίκησή τους αποδεικνύεται μια συνεχής πρόκληση. Τα δικαιώματα αναπνέουν και ζουν μέσα στις εντάσεις και τις συνθήκες του πραγματικού. Η Ευρώπη σήμερα μοιάζει να βρίσκεται μακριά από την αισιοδοξία και την ευμάρεια των αρχών του αιώνα μας. Η οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας έπληξε τα πιο ευάλωτα κοινωνικά στρώματα και τα παροχικά δικαιώματα, τις υλικές προϋποθέσεις της αυτονομίας μας.

Στο μεταναστευτικό και το προσφυγικό ζήτημα δοκιμάστηκε η αλληλεγγύη της Ενωσης και στο προσκήνιο εμφανίστηκαν διαιρέσεις και διαλυτικές τάσεις μεταξύ των μελών της. H αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η εφαρμογή της Πράσινης Συμφωνίας είναι πλέον ζήτημα επιβίωσης και όχι πολυτέλειας. Οι πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις στη Γαλλία και την Αυστρία κυοφορούν βίαιες πολιτισμικές συγκρούσεις, οι οποίες απειλούν ανοιχτά την ελευθερία και την πολιτική μας συγκρότηση. Η πανδημία του κορονοϊού όξυνε τις αντιθέσεις και επέφερε μια σειρά περιορισμών στις ατομικές μας ελευθερίες.

Στην αλληλουχία αυτών των επάλληλων κρίσεων βρήκαν πολλοί την ευκαιρία να αμφισβητήσουν τη φιλελεύθερη δημοκρατία στο όνομα ενός νέου εθνοκεντρικού προστατευτισμού. Ο ευρωσκεπτικισμός είναι μια παραλλαγή της αντίδρασης στην παγκοσμιοποίηση και υποκινεί την εσωστρεφή αναδίπλωσή μας στη δήθεν εθνική ασφάλεια. Σε αυτό το κλίμα της διάχυτης καχυποψίας αναδεικνύεται η οξύμωρη έννοια της «ανελεύθερης δημοκρατίας» (illiberal democracy), ειδικά σε χώρες με αδύναμη δικαιοκρατική παράδοση. Στη λαϊκιστική στρέβλωση της δημοκρατίας η λαϊκή βούληση συγχέεται με τη βούληση της πλειοψηφίας. Οι κυβερνώντες υπονομεύουν, άμεσα ή έμμεσα, τις μείζονες εγγυήσεις του κράτους δικαίου: την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, την ακαδημαϊκή ελευθερία, την ελευθεροτυπία και την ελεύθερη έκφραση. Ομως δημοκρατία χωρίς κράτος δικαίου δεν νοείται. Και η Ευρώπη είναι πάνω από όλα μια Ενωση δικαίου.

Η χρονιά που έφυγε έφερε πολλές αντιξοότητες. Τα δικαιώματά μας, στην εξαιρετική συνθήκη της πανδημίας, τελούν σε καθεστώς διακινδύνευσης και χάνουν την αυταξία τους. Εχουμε πια εισέλθει σε περίοδο επώδυνων πλην αναγκαίων συμβιβασμών και σταθμίσεων. Η προτεραιότητα στην προστασία της υγείας και της ζωής μας είναι μια αυτονόητη, νομικά και ηθικά, επιλογή. Πολύ περισσότερο που οι περιορισμοί στην ελευθερία μας παραμένουν έκτακτοι και προσωρινοί.

Εναποθέσαμε ξανά τις ελπίδες μας στο κράτος, στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και τους ανθρώπους που το υπηρετούν με αυταπάρνηση. Αντιληφθήκαμε, στην υγειονομική κρίση, τη μεγάλη αξία και της άλλης όψης των δικαιωμάτων, που είναι τα καθήκοντά μας προς τον άλλο, το χρέος της αλληλεγγύης και της φροντίδας. Τα όρια όμως ανάμεσα στη διαφύλαξη του υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος και στην αναίρεση των δικαιωμάτων μας είναι κάποιες φορές λεπτά. Την επόμενη μέρα προέχει η αμέριστη στήριξη των πιο αδύναμων κοινωνικών ομάδων και η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Στην εποχή της πανδημίας δεν κρίνεται μόνο η ατομική και η δημόσια υγεία, αλλά και η εμπιστοσύνη μας στην πολιτεία και τους θεσμούς της.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δημοκρατική άσκηση των δικαιωμάτων (Μια δημοκρατική απάντηση)
Μπορεί μία δημοκρατικά διαμορφωμένη πλειοψηφία να λάβει κάθε είδους απόφαση στο δημοκρατικό σύστημα; Μπορεί η πλειοψηφία να αποφασίσει την κατάργηση ή τον περιορισμό συνταγματικά κατοχυρωμένων ατομικών,...
Η δημοκρατική άσκηση των δικαιωμάτων (Μια δημοκρατική απάντηση)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αυτοθαυμαζόμενοι όψιμοι θαυμαστές της νέας ΠτΔ
Ο μέχρι σήμερα Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος πιστεύω ότι υπερασπίστηκε με παρρησία, υπευθυνότητα αλλά και λαϊκότητα τον θεσμικό ρόλο του και ανταποκρίθηκε, ως ουσία Πρόεδρος και χωρίς...
Αυτοθαυμαζόμενοι όψιμοι θαυμαστές της νέας ΠτΔ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πρόεδρος Δημοκρατίας ως προοδευτικό αντίβαρο
Πράγματι, η στιγμή που ο πρόεδρος της Βουλής κ. Τασούλας ανακοίνωσε την πανηγυρική εκλογή της κ. Σακελλαροπούλου στην Προεδρία της Δημοκρατίας, με τη Βουλή να χειροκροτά σχεδόν σύσσωμη και όρθια, μοιάζει σαν...
Πρόεδρος Δημοκρατίας ως προοδευτικό αντίβαρο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς θα προσφωνούμε τη γυναίκα Πρόεδρο;
Η κ. Σακελλαροπούλου πάντως, που σύντομα, όπως όλα δείχνουν, θα αναλάβει την Προεδρία της Δημοκρατίας, δεν χρειάζεται να αποποιηθεί γλωσσικά το φύλο της. Δεν χρειάζεται να γίνει ΠρόεδρΟΣ. Ας είναι η πρώτη...
Πώς θα προσφωνούμε τη γυναίκα Πρόεδρο;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πέντε παρατηρήσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση
Οσο το πολιτικό σύστημα αδυνατεί να αλλάξει το Σύνταγμα μέσω της τυπικής διαδικασίας αναθεώρησης τόσο αυξάνει η εξουσία όσων αλλάζουν το Σύνταγμα ερμηνεύοντάς το, χωρίς να αλλάζουν το κείμενό του – δηλαδή...
Πέντε παρατηρήσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Νέο είδος φακελώματος;
Με τροπολογία δίνεται η δυνατότητα στην ΕΥΠ να συνάπτει μνημόνια συνεργασίας με τον δημόσιο τομέα και την Τοπική Αυτοδιοίκηση προκειμένου οι φορείς αυτοί να συντρέχουν με πληροφορίες το έργο της. Ετσι, μπορεί...
Νέο είδος φακελώματος;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας