Πίσω από μια κοινοτοπία

Ανθρωποι της γραφής (ποιητές, πεζογράφοι, κριτικοί, πανεπιστημιακοί) στέλνουν γράμμα στον αγαπημένο λογοτεχνικό τους ήρωα. Σύντομα επιστολικά κείμενα, διακειμενικά παίγνια, μεταιχμιακές αφηγήσεις στην κόψη επινοημένης πραγματικότητας και μυθοπλαστικής οικειότητας.

Επιμέλεια: Μισέλ Φάις

Γράμμα σ’ έναν (λογοτεχνικό) ήρωα

Αγαπητέ μου Πρίγκιπα,

Ελπίζω να είσαι καλά κτλ. Δράττομαι της ευκαιρίας κτλ. Θα είμαι σύντομος, καίτοι πιστεύω πως έχεις μπροστά σου την άνεση μερικών ακόμα αιώνων. Οσο για μένα, πέρασα ήδη εκείνο το σημείο του βίου μου απ’ όπου έχει νόημα να θέτει κανείς το περιβόητο ερώτημά σου.

Αν ήθελες να γίνεις διάσημος, με τον τρόπο που είναι παντελώς άγνωστος κάποιος, σε όσους επαίρονται πως τον γνωρίζουν, τα κατάφερες.

Αν ήθελες να γίνεις ένα σύμβολο της προκοπής, οφείλω να ομολογήσω πως απέτυχες· όχι επειδή δεν είχες τις προϋποθέσεις, αλλά επειδή παραπήρες σοβαρά την παροιμιώδη φράση: Από μικρό κι από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια.

Το γεγονός πως οι οικείοι σου δεν κατανοούν τον καταιγισμό των όντως βαθυστόχαστων ερωτημάτων που θέτεις σε κάθε εμφάνισή σου, δεν σημαίνει πως πρέπει να επαναλαμβάνεις εκείνο το ανατριχιαστικά κοινότοπο ερώτημα.

Αν δεν μπορούν να καταλάβουν τη διαφορά ανάμεσα σε έναν τρελό και σε έναν εκκολαπτόμενο φιλόσοφο, τόσο το καλύτερο για σένα.

Η προσπάθειά σου να τους δείξεις με απλούστερο τρόπο πως είσαι τρελός -αμφιβάλλοντας για την αξία της ύπαρξης, εννοώ- σε υποβαθμίζει σε επιτυχημένο φιλόσοφο.

Αυτό, βέβαια, δεν σε εμποδίζει να διεκπεραιώνεις τον ρόλο σου – στο θέατρο. Εξω από το θέατρο όμως· εκεί που οι ρόλοι έχουν πραγματικές συνέπειες;

Κοίταξε γύρω σου, ο κόσμος γέμισε με πρίγκιπες που κρατούν το καύκαλο του γελωτοποιού και επαναλαμβάνουν μέχρι τελικής ανίας το ερώτημά σου: Να υπάρχεις ή όχι; Ιδού το ερώτημα.

Δεν εξετάζω τις διόλου κολακευτικές παρωδίες του· αν και θα έπρεπε να ξέρεις πως τα λόγια διαθέτουν πάντα μια διάσταση ασχήμιας, όσο ωραία κι αν είναι.

Εν ολίγοις, τέλειωνε πια μ’ αυτό. Σε αδικεί. Να μην υπάρχεις είναι η απάντηση, αλλά κι ένα παιδί ξέρει πως πρέπει να υπάρχεις, για να τη δώσεις. Εξάλλου, ο Σοφοκλής σε πρόλαβε:

Καλά είναι να μη γεννηθείς. Αλλά αν γεννηθείς, να εύχεσαι να πας μια ώρα αρχύτερα εκεί απ’ όπου βγήκες. Ομως αυτό συνιστά μια διάσταση του θέματος διαφορετική – αν και όχι εντελώς άσχετη με την περίπτωσή σου.

Εν πάση περιπτώσει, θέτεις τόσα άλλα γόνιμα ερωτήματα. Είναι σχεδόν τραγωδία να χάνονται πίσω από μια κοινοτοπία.

Σε ασπάζομαι κ.λπ.

Γ. Μπ.

Αναφέρεται στον «Ηλίθιο» του Ντοστογιέφσκι

Τελευταίο βιβλίο του Γ. Μπλάνα είναι η ποιητική συλλογή «Στασιωτικά [51-100]» (Γαβριηλίδης, 2015)