Ανθρωποι της γραφής (ποιητές, πεζογράφοι, κριτικοί, πανεπιστημιακοί) στέλνουν γράμμα στον αγαπημένο λογοτεχνικό τους ήρωα. Σύντομα επιστολικά κείμενα, διακειμενικά παίγνια, μεταιχμιακές αφηγήσεις στην κόψη επινοημένης πραγματικότητας και μυθοπλαστικής οικειότητας. Σημερινή επιστολογράφος η Μαρία Στασινοπούλου.
Επιμέλεια: Μισέλ Φάις
Αγαπητέ κ. Κόινερ,
Πάνε πολλά χρόνια από τότε που συναντηθήκαμε για πρώτη φορά. Με πονάει να θυμάμαι πόσα∙ όχι για σας, για μένα. Ημουν νέος βλαστός που τώρα έχει πια ωριμάσει και τον φοβίζει ο νόμος της βαρύτητας. Αν ξέρατε πόσο πολύ μπολιάσατε τη σκέψη μου και την ψυχή μου, πόσες από τις ιστορίες σας βίωσα στη συνέχεια, και όχι μόνον μία φορά, θα νιώθατε αμήχανα, μπορεί όμως και λυτρωτικά.
Η ίδια αισθάνομαι ευτυχής γι’ αυτό. Ιδέες σας «έκλεψα» και τσιτάτα σας ενσωμάτωσα σε κείμενά μου. Συχνά, σε στιγμές ευφορίας, έπιανα τον εαυτό του, όχι χωρίς κάποια δόση έπαρσης, να σκέπτεται σαν να ήμουν εσείς: «Πώς είναι δυνατόν να διατηρείται κανείς τόσο ωραίος στον χρόνο; Ρώτησε η μεσήλικη μαθήτρια. – Αυτό που βλέπεις δεν είναι πάντα αυτό που είναι, απάντησα, κι άφησα την ψυχή μου να δακρύζει “απ’ ό,τι ζώντας αφαιρούσε του θανάτου”».
Σας διάλεξα για δάσκαλο, γιατί μου λέγατε πολλά με λίγα. Η κοινωνική κριτική που ασκούσατε και η ηθική διάσταση που έβγαινε από τις ιστορίες σας μού ταίριαζαν απόλυτα. Δώσατε σάρκα και οστά στην έννοια της διαλεκτικής, απλουστεύοντας και τον Σωκράτη και τον Μαρξ χωρίς να τους προδίδετε.
Ακόμα και το όνομά σας μάς πάει στην αλληλεγγύη των εποχών: «Το όνομα Κόινερ πλησιάζει υπαινικτικά τη λέξη keiner (κανένας) και διεκδικεί τη διαχρονική διάσταση του ομηρικού “ούτις”, ενώ, όπου συντομογραφείται “κύριος Κ.” γίνεται αντίποδας του ομώνυμου ήρωα της καφκικής “Δίκης”» αποφάνθηκαν οι μελετητές σας.
Διάβασα πολύ στη ζωή μου, περισσότερο από όσο μπορούσα, αλλά λιγότερο απ’ όσο θα ‘θελα. Προτιμώ τον σύντομο και περιεκτικό λόγο από τον φλύαρο και αναλυτικό. Και αυτό, όχι από οκνηρία. Αντίθετα, πιστεύω ότι η πυκνότητα θέλει χρόνο, υπομονή και αντοχή για να μεταφερθεί στο κείμενο και προσπάθεια για να αφομοιωθεί από τον αναγνώστη. Πώς το ’λεγε ο Πασκάλ γράφοντας σ’ έναν φίλο του: «Σου γράφω πολλά, γιατί δεν έχω χρόνο να σου γράψω λίγα».
Από εσάς ως αφορμή, και από κάποια σκόρπια μεταφρασμένα ποιήματα του Μπρεχτ, του δημιουργού σας, οδηγήθηκα στο υπόλοιπο έργο του. Η αναγνωστική απόλαυση που μου πρόσφερε, ακόμη και όταν με πίεζε συναισθηματικά, είναι κέρδος ζωής πολύτιμο.
Εσαεί ευγνώμων για τη γνωριμία,
Μαρία Στασινοπούλου
Βασίζεται στις «Ιστορίες του κ. Κόινερ» (εκδ. Θεμέλιο) του Μπέρτολ Μπρεχτ.
Τελευταίο βιβλίο της Μαρίας Στασινοπούλου είναι η συλλογή αφηγημάτων «Κυρία, με θυμάστε;» (Κίχλη, 2011).
