Με τεράστιο πολιτισμικό πλούτο, αξιόλογες υποδομές, υπέροχα παραδοσιακά σπίτια και μια μικρή αλλά θαυματουργή κοιλάδα να ξετυλίγεται μπροστά στα πόδια τους, σίγουρα οι οικισμοί Ανω και Κάτω Πεδινά και το γειτονικό χωριό Ελαφότοπος αποτελούν έναν ξεχωριστό προορισμό ανάμεσα στα διάσημα πια Ζαγοροχώρια.
Βρίσκονται πάνω στον οδικό άξονα που συνδέει το Καλπάκι με το πασίγνωστο Μονοδέντρι, αλλά και πολύ κοντά στο διάσημο Πάπιγκο, διαθέτουν εξαιρετικές υποδομές και μπορούν να αποτελέσουν ορμητήριο για εξορμήσεις τόσο προς το Δυτικό όσο και προς το Κεντρικό Ζαγόρι.
Γεωγραφικοί προσδιορισμοί
Τα Ανω και Κάτω Πεδινά, ο Ελαφότοπος αλλά και ο Βίκος, όπως εξάλλου και η Αρίστη, ανήκουν στο οικιστικό σύμπλεγμα που έχουμε μάθει να αποκαλούμε Δυτικό Ζαγόρι, με πιο γνωστό βέβαια το χωριό Πάπιγκο, που με την προβολή που του γίνεται τα τελευταία χρόνια έχει κατορθώσει να επισκιάσει όλα τα υπόλοιπα.
Τα Ανω και Κάτω Πεδινά, αντικριστά χτισμένα στις παρυφές γυμνών υψωμάτων, κοιτούν προς τη μικρή πεδιάδα που ξανοίγεται μπροστά τους. Ανάμεσά τους περνά ο οδικός άξονας που συνδέει το Καλπάκι με το Μονοδέντρι και λίγο ψηλότερα, σε ύψος 1.100 μέτρων, απλώνει τις πέτρινες γειτονιές του κάπως πιο απόμερα ο Ελαφότοπος.
Αν δεν έχεις διαβάσει κάτι ή δεν σε τρώει το σαράκι της περιήγησης, το πιο πιθανό είναι να τα προσπεράσεις οδηγώντας βιαστικά στον δρόμο που περνά έξω από τους οικισμούς και να μην επιδιώξεις μια έστω σύντομη παράκαμψη. Ομως σαν βρεθείς στις πέτρινες γειτονιές τους θα αντιληφθείς ότι σίγουρα άξιζαν με το παραπάνω τον χρόνο σου.
Πίσω στην ιστορία
Τα Ανω και Κάτω Σουδενά –αυτό ήταν το παλιό όνομα των Πεδινών– κάποτε ήταν από τα σπουδαιότερα και παλαιότερα χωριά του Ζαγοριού. Οι παλαιότεροι τα αποκαλούσαν «Ψωμοχώρια» από τον εύφορο κάμπο τους, στον οποίο οι φιλόπονοι ορεσίβιοι καλλιεργούσαν επί αιώνες σιτάρι, κριθάρι και όσπρια. Γύρω, στις αφρόντιστες πια εξοχές όλων των οικισμών, διατηρούνται ακόμα αρκετά παραδοσιακά αλώνια που μαρτυρούν ότι εδώ ευημερούσε μια καλά οργανωμένη γεωργική κοινωνία.
Τα χωριά άκμασαν τον 18ο και 19ο αιώνα, όταν οι κάτοικοι ξεκίνησαν να μεταναστεύουν στα Βαλκάνια, στις πόλεις της Κεντρικής Ευρώπης αλλά και στην Αίγυπτο. Κατά τον 19ο αιώνα – αρχές του 20ού, τα Ανω Σουδενά αριθμούσαν 1.000 κατοίκους, διέθεταν σχολεία, εκκλησίες και σπουδαία μοναστήρια. Από εδώ καταγόταν ο Νεόφυτος Δούκας, ένας από τους γνωστότερους Δασκάλους του Γένους, αλλά και ο ιατροφιλόσοφος και συγγραφέας Ιωάννης Λαμπρίδης, ο οποίος άφησε πλούσιο έργο που ρίχνει φως στη ζωή των Ζαγορίσιων κατά τον 19ο αιώνα. Παρά τη σημερινή εικόνα της εγκατάλειψης, την ίδια ανάπτυξη γνώρισε στο παρελθόν και ο γειτονικός οικισμός του Ελαφότοπου –παλιότερα ονομαζόταν Τσερβάρι.
Τον 15ο αιώνα μερικές οικογένειες από τα Ανω και Κάτω Σουδενά αποφάσισαν, μετά από επεισόδια με Τούρκο αξιωματούχο, να μεταναστεύσουν στην περιοχή του Χελμού, στην Πελοπόννησο, και να χτίσουν τα χωριά Ανω και Κάτω Σουδενά που σήμερα έχουν μετονομαστεί σε Ανω και Κάτω Λουσοί.
Των ανθρώπων οι κοινότητες
Στα Ανω Πεδινά αυτό που σίγουρα εντυπωσιάζει είναι τα καλοβαλμένα σπίτια με τη λεπτοδουλεμένη πέτρα και τα νοικοκυρεμένα καλντερίμια. Η ήπια ανάπτυξη, που εστιάζεται σε αρκετούς μικρούς παραδοσιακούς ξενώνες, ταβέρνες και γραφικούς καφενέδες, χαρίζει ένα ευχάριστο χρώμα στο μέχρι πρότινος εγκαταλειμμένο χωριό.
Στην πλατεία δεσπόζει η εκκλησία του Αγ. Δημητρίου, χτίσμα του 1793, με κυριότερο χαρακτηριστικό της την πέτρινη τοξωτή στοά. Στο σχολείο των Ανω Πεδινών στεγάζεται σήμερα η βιβλιοθήκη του Νεόφυτου Δούκα με σπάνιους τόμους και υλικό που χρήζει μελέτης. Εδώ λειτουργεί από την εποχή ήδη του Μεσοπολέμου η Λαμπριάδειος Οικοκυρική Σχολή. Πασίγνωστο σε όλα τα Ζαγοροχώρια είναι το μοναστήρι της Ευαγγελίστριας (15ος αιώνας) αλλά και της Αγ. Παρασκευής (18ος αι.). Υπάρχουν πολλοί που υποστηρίζουν πως γύρω από το μοναστήρι της Ευαγγελίστριας άρχισαν να σχηματίζονται οι πρώτοι οικιστικοί πυρήνες του χωριού, κυρίως από άκληρους αγρότες που δούλευαν στα μοναστηριακά κτήματα.
Στον κάμπο των Σουδενών δεσπόζει η εκκλησία των Ταξιαρχών (1591) με τη λιτή μα κομψή γραμμή της, τον περίτεχνο δωδεκάπλευρο τρούλο από τις παλαιότερες σε ολόκληρο το Ζαγόρι.Στην κεντρική πλατεία των Κάτω Πεδινών, δίπλα στον γερασμένο πλάτανο θα δείτε την εκκλησία του Αγ. Αθανασίου (τρίκλιτη βασιλική με τρούλο, χτίσμα του 1704). Από εδώ η θέα προς τα προβούνια της Τύμφης, τα γειτονικά χωριά και τον Κάμπο των Σουδενών είναι πανέμορφη.
Σε υψόμετρο 1.100 μέτρων χτισμένο στη νότια άκρη της χαράδρας του Βίκου θα συναντήσουμε τον ανεπιτήδευτο και σαφώς πιο απόμερο οικισμό του Ελαφότοπου. Εδώ θα πρέπει οπωσδήποτε να έρθετε για να δείτε το αξιόλογο Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Ελαφότοπου, να σεργιανήσετε στις πέτρινες συνοικίες και να δοκιμάσετε τοπικούς μεζέδες στο παραδοσιακό καφενείο.
Οι κοντινές εκδρομές
Ελαφότοπος – Αρίστη: Ενας ασφάλτινο δρόμος, που πραγματοποιεί μια τολμηρή –η αλήθεια είναι– χάραξη στον απότομο βράχο της Τύμφης, θα σας φέρει μετά από 6 χιλιόμετρα από τον κάμπο των Σουδενών στην Αρίστη και από εκεί στην κοίτη του διάσημου Βοϊδομάτη και στο Πάπιγκο. Αυτή είναι μια εκδρομή που θα πρέπει οπωσδήποτε να κάνετε.
Πεδινά – Μονοδέντρι: Χρησιμοποιώντας τον ασφάλτινο δρόμο που συνδέει το Κεντρικό με το Δυτικό Ζαγόρι, εύκολα θα προσεγγίσετε το Μονοδέντρι (8 χλμ. από Ανω Πεδινά) και τη θέση Οξιά (7 χλμ. από Μονοδέντρι) από όπου θα έχετε την καλύτερη θέα στη χαράδρα του Βίκου. Στο μοναστήρι της Αγ. Παρασκευής, που προσφέρει επίσης εντυπωσιακή θέα, θα πάτε από το Μονοδέντρι ακολουθώντας το καλαίσθητο καλντερίμι που καταλήγει στην είσοδο του μοναστηριού.
Οι περίπατοι: Από τον Ελαφότοπο ένας κακός χωματόδρομος φεύγει βόρεια και καθώς κινείται στις δυτικές παρυφές του υψώματος Στούρος (1.621 – ψηλότερη κορφή) μας αποκαλύπτει το πλούσιο ανάγλυφο της περιοχής και από κάποια σημεία μια θαυμάσια θέα προς τους Πύργους του Πάπιγκου και τη χαράδρα του Βίκου. Η διαδρομή αυτή είναι «τυφλή» και σύντομα ο δρόμος καταλήγει σε αδιέξοδο (3 χλμ.). Στο τέλος του, ξεκινά ένα απότομο και δύσβατο μονοπάτι που οδηγεί στο χωριό Βίκος μετά από κοπιαστική πορεία 2,5 ωρών, αλλά και σε σημεία θέας στη χαράδρα του Βίκου.
Πού θα μείνετε
● Pirrion wellness boutique hotel τηλ. 26530-71141
● Αμελικό Ζαγόρι τηλ. 26530-71501
● «Primoula Country Hotel and Spa», τηλ. 26530-71133
● Amaryllis Boutique Guest House τηλ. 26530-71132
● Monopatia Mountain Resort τηλ. 6945239500
● Το σπίτι του Ορέστη τηλ. 26530-71202
● Apeiros Chora τηλ. 26530-71188
● Ξενώνας Ρόκκα τηλ. 6942485213
● Ελαφότοπος τηλ. 26530-71001
● Κείμενο – φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης | viewsofgreece.com
![Το αεροδρόμιο του Κουβέιτ επλήγη από ιρανικά drones – Τραυματίες και υλικές ζημιές [βίντεο]](https://www.efsyn.gr/wp-content/uploads/2026/06/kuwait-screenshot-X-320x213.jpg)
