Το αρχοντικό Τσεπέλοβο

Προϊστορικές γεωλογικές αναδιατάξεις του φλοιού της Γης, ανείπωτης έντασης και έκτασης, δημιούργησαν την τραχιά γλυπτική αυτού του «τόπου πίσω από το βουνό» που είναι σήμερα γνωστός ως Ζαγόρι.

Βαθύσκιωτα φαράγγια, ορμητικά ποτάμια, σκιερά βαθυπράσινα δάση κατακλύζουν κάθε σπιθαμή γης και αφοπλίζουν με την άγρια ομορφιά τους. Κυρίαρχος του τοπίου η πυργωτή οροσειρά της Τύμφης, σκιάζει με τη βράχινη στέγη της τα πολυάριθμα χωριά που διάστικτα δηλώνουν την από αιώνων ανθρώπινη παρουσία…

Εδώ στα ριζά των νοτιοανατολικών πρανών της Τύμφης, σε ύψος 1.100 μέτρων συναντάμε ένα από τα πιο γνωστά χωριά του Κεντρικού Ζαγοριού. Το Τσεπέλοβο με τα πολλά καλοδιατηρημένα αρχοντικά και τις εκκλησίες του αποτελεί το αναμφισβήτητο κεφαλοχώρι της ευρύτερης περιοχής.

Αν η πρώτη εικόνα είναι αυτή που σου μένει για πάντα, το Τσεπέλοβο έτσι όπως θα το αντικρίσεις από μακριά –ερχόμενος από τα Γιάννινα– να αραδιάζει τις γειτονιές τους στα ριζά της χιονισμένης μέχρι τον Μάη κορφής Γκούρα (υψ. 2.467) της Γκαμήλας (Τύμφη), σίγουρα θα σε εντυπωσιάσει. Ολόγυρα η ορεινή φύση ξαφνιάζει με την ποικιλία και την πολυμορφία της, κατάστικτη καθώς είναι από τα δημιουργήματα των ανθρώπων.

Από το Τσεπέλοβο ακολουθώντας ασφάλτινους δρόμους θα προσεγγίσετε τα περισσότερα γνωστά χωριά του Κεντρικού Ζαγοριού και θα δείτε, διανύοντας μικρές αποστάσεις, τα πιο όμορφα πέτρινα γεφύρια που είναι φυσικά και το σήμα κατατεθέν της περιοχής.

Τώρα, αν έχετε διάθεση για περισσότερες και πιο εξειδικευμένες εξορμήσεις, σίγουρα δεν θα απογοητευτείτε. Ο ανεξάντλητος φυσικός πλούτος της περιοχής, σε συνδυασμό με την τεράστια πολιτιστική κληρονομιά του τόπου συνθέτουν ένα μοναδικό σκηνικό που χαίρεσαι να το απολαμβάνεις.

Τσεπέλοβο, το κεφαλοχώρι του Ζαγοριού

Δυστυχώς σήμερα, τα περισσότερα χωριά του Ζαγοριού ζωντανεύουν μόνο τα Σαββατοκύριακα, τις αργίες των τριημέρων και για ένα δίμηνο περίπου, το καλοκαίρι. Τον υπόλοιπο καιρό οι γειτονιές σιωπαίνουν, οι γεροδεμένες, ξύλινες αυλόπορτες μανταλώνονται, τα χωριά ερημώνουν και οι μόνιμοι κάτοικοι στα περισσότερα από αυτά, ιδίως τον χειμώνα, μόλις που μετριούνται στα δάχτυλα των δύο χεριών.

Το Τσεπέλοβο παρ’ όλα αυτά εξακολουθεί να διατηρεί έναν μόνιμο πληθυσμό που φτάνει σχεδόν τους 300 κατοίκους και δικαιολογημένα ακόμα και σήμερα κατέχει τον τίτλο της πρωτεύουσας του Κεντρικού Ζαγοριού.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια είχε την έδρα του εδώ ο Δήμος Τύμφης, ενώ τον 18ο και τον 19ο αιώνα το Τσεπέλοβο ήταν το διοικητικό και εμπορικό κέντρο του Ζαγοριού.

Από το Τσεπέλοβο καταγόταν ο Κωνσταντίνος Ράδος, ένα φωτισμένο μυαλό που εμπνεύστηκε την ιδέα της ίδρυσης της Φιλικής Εταιρείας, ενώ αργότερα ήταν ένας από τους συνεργάτες του Καποδίστρια, από εδώ κρατούν και οι ρίζες της μεγάλης μας ηθοποιού Μαρίκας Κοτοπούλη.

Στον πυρήνα του χωριού, που σημειωτέον έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός, δεσπόζει ο μεγαλόπρεπος ναός του Αγίου Νικολάου, κτίσμα του 18ου αιώνα με το χαρακτηριστικό εξαγωνικό καμπαναριό, το επιχρυσωμένο τέμπλο και τις σημαντικές αγιογραφίες λαϊκών ζωγράφων από το Καπέσοβο.

Εδώ θα δείτε και το παραδοσιακό κτίριο, γνωστό ως «Τσούφλειο φαρμακείο» που λειτούργησε για πρώτη φορά ως κοινοτικό φαρμακείο το 1874, με χρηματοδότηση του άρχοντα και ευεργέτη Αναστάσιου Τσούφλη. Ηταν το πρώτο φαρμακείο σε όλα τα χωριά του Ζαγοριού και ένα από τα πρώτα φαρμακεία στην ορεινή Ελλάδα. Στον αύλειο χώρο του βρίσκεται ο τάφος του Κυθήριου ποιητή και γιατρού Γιάννη Βιλαρά (1771-1823).

Σήμερα η τουριστική κίνηση του χωριού επικεντρώνεται στη μικρή όμορφη πλατεία με τις ταβέρνες και τα καφέ. Ομως αξίζει τον κόπο να χαθείτε για λίγη ώρα στα παραδοσιακά σοκάκια του όμορφου χωριού. Η θέα από τα ανηφορικά καλντερίμια προς το χωριό, αλλά και προς στην άγρια φύση που το αγκαλιάζει από παντού, είναι υπέροχη.

Το Τσεπέλοβο απέχει από τα Γιάννινα 49 χιλιόμετρα, σε δρόμο που είναι στο σύνολό του ασφαλτοστρωμένος και τον χειμώνα εκχιονίζεται συχνά. Στο χωριό υπάρχουν αρκετές, ποιοτικές επιλογές για διαμονή σε τιμές που ποικίλλουν.

Πιο σημαντικά κοντινά αξιοθέατα

Φυσικά το Τσεπέλοβο με τις θαυμάσιες υποδομές του μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αφετηρία για πολλές εκδρομές στα χωριά και στα αξιοθέατα του Κεντρικού Ζαγοριού.

Ετσι λοιπόν, με σύντομες παρακάμψεις από τον οδικό άξονα που διασχίζει το Κεντρικό Ζαγόρι και οδηγεί από τα Ιωάννινα στο Τσεπέλοβο, αξίζει να επισκεφθείτε:

Τα φημισμένα πέτρινα γεφύρια που βρίσκονται κοντά στα χωριά Κουκούλι και Κήπους, όπως του Κόκκορη ή Νούτσου, το τρίτοξο του Πλακίδα ή Καλογερικό, το δίτοξο γεφύρι του Μύλου στο ποτάμι των Κήπων, το γεφύρι του Λαζαρίδη στο φαράγγι του Βικάκη.

Εύκολα θα προσεγγίσετε το φαράγγι του Βίκου τόσο από τα χωριά Μονοδέντρι και Βίτσα όσο και από το σχεδόν άγνωστο Βραδέτο. Μάλιστα από το τελευταίο και από τη θέση Μπελόη, όπου θα πάτε ακολουθώντας βατό μονοπάτι διάρκειας 30 λεπτών (προσοχή, αυτή την εποχή ο δρόμος είναι αδιάβατος λόγω χιονιού), δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν πως η θέα είναι ανώτερη από αυτή στη θέση Οξιά, πάνω από το Μονοδέντρι.

Αξιόλογο είναι και το κοντινό χωριό Καπέσοβο με τα λίγα αλλά εντυπωσιακά του κτίσματα. Εδώ σε ένα καλοδιατηρημένο λιθόκτιστο κτίριο που έχτισαν το 1861 οι αδελφοί Πασχάλη, στεγάζεται σήμερα το λαογραφικό μουσείο, αλλά και μία πλουσιότατη βιβλιοθήκη.

Από το Καπέσοβο ξεκινά η περίφημη λιθόκτιστη σκάλα που αποτελούσε μέχρι πριν από λίγα χρόνια τη μόνη σύνδεση μεταξύ Βραδέτου και Καπέσοβου, διαδρομή που μπορείτε και σήμερα να πραγματοποιήσετε εφόσον βέβαια αντέχουν οι δυνάμεις σας.

Το απόμερο Βραδέτο είναι το πιο «ψηλό» από τα Ζαγοροχώρια (1.350 υψ.) και κρύβεται στην πιο ξεχασμένη ίσως γωνιά των βράχων της Γκαμήλας, ενώ απέχει από το Τσεπέλοβο 16 χιλιόμετρα.

Επίσης μπορείτε να πάτε στο πανέμορφο Σκαμνέλι (4 χλμ. από Τσεπέλοβο), να δείτε το παραδοσιακό χωριό, να επισκεφθείτε το μοναστήρι της Αγ. Παρασκευής και να ακολουθήσετε το σύντομο μονοπάτι για τα φτάσετε στα υπολείμματα του πελασγικού τείχους που πιθανολογείται ότι χρονολογούνται από το 2500 προ Χριστού.

Αν δεν έχει ρίξει πολύ χιόνι αξίζει να ανηφορίσετε ώς το υψίπεδο του Γυφτόκαμπου, μια διαδρομή μοναδικής φυσικής ομορφιάς που σας την έχουμε παρουσιάσει αναλυτικά σε παλαιότερο άρθρο, και να επισκεφθείτε τα απόμακρα χωριά Ηλιοχώρι, Λάιστα, Βρυσοχώρι.

Μονή Ρογκοβού

Λίγο έξω από το Τσεπέλοβο, στη σκιερή κόχη μια όμορφης χαράδρας συναντάμε την ιστορική και ανακαινισμένη σήμερα Μονή Ρογκοβού. Η μονή χτίστηκε από την Πουλχερία, αδερφή του Βυζαντινού αυτοκράτορα Ρωμανού Γ’ του Αργυρού, πιθανόν ανάμεσα στα 1028 και 1034. Το κτίσμα που βλέπουμε σήμερα κατασκευάστηκε το 1749 με χρηματοδότηση των αδελφών Κοντοδήμου από το Βραδέτο, όταν καταστράφηκε το αρχικό μοναστήρι.

Η μονή έχει κηρυχθεί με υπουργική απόφαση ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Το 2010 η Διεύθυνση Αναστηλώσεων Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού, με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, ανέλαβε την αποκατάσταση του σημαντικού μνημείου, η οποία και ολοκληρώθηκε το 2017. Το καθολικό της μονής, που είναι αφιερωμένο στον Ιωάννη Πρόδρομο, αγιογραφήθηκε από Ζαγορίσιους λαϊκούς ζωγράφους στα μισά του 18ου αιώνα.

Οπωσδήποτε αξίζει να επισκεφθείτε αυτό το σημαντικό μνημείο. Σε περίπτωση όμως που έχει χιονίσει, χρειάζεται αρκετή προσοχή η προσέγγισή της καθώς το οδόστρωμα της απότομης κατηφοριάς που θα σας βγάλει στην είσοδο της μονής πιάνει πάγο.

Διαμονή

Υπάρχουν αρκετοί ξενώνες και ενοικιαζόμενα σπίτια, ενδεικτικά να αναφέρουμε τα:

● «Τυμφαία» τηλ. 26530 81011 

● «Το Αρχοντικό 1787» τηλ. 26530 81216 

● «Δρακόλιμνη» τηλ. 26530 81318

● «Παπιγκιώτης» τηλ. 26530 81012

● «Το Καδί» τηλ. 26530 81029

● «Μικρή Αρκτος» τηλ. 26530 81128

● «Καμάρες» τηλ. 26530 81008 

*«Βίλλα Παροραία»   τηλ.  26530 81088,   

? Κείμενο – φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.com