ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ efsyn.gr , Θοδωρής Αθανασιάδης
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Είχε πιάσει να σουρουπώνει όταν βρέθηκα να ανηφορίζω βιαστικά τα σκαλοπάτια που οδηγούν στο ρημαγμένο καστέλι της Επάνω Πόλης. Το δειλινό της Κυπαρισσίας είναι μια πραγματική υπερπαραγωγή με όλη τη σημασία της λέξης και δεν σκόπευα με τίποτα να το χάσω.

Βρέθηκα στην ανάλογη θέση την κατάλληλη στιγμή, ακριβώς εκείνη την ώρα που ο ήλιος πλησίαζε αργά προς τη δύση του. Εγειρα και ακούμπησα σε μια άχρονη πέτρα από τις πολλές που βρίσκονται διάσπαρτες εδώ κι εκεί και κάποτε ενίσχυαν τη συμπαγή κατασκευή του τείχους.

Ο πυρωμένος δίσκος ακολουθώντας την προαιώνια πορεία του άγγιξε τον ορίζοντα λούζοντας με τις πιο ζωηρές κοκκινοκίτρινες αποχρώσεις το Ιόνιο, τη μοραΐτικη ακτή, τις ελιές, τα πλατάνια, τις στέγες… Ο ορίζοντας ήταν λες και είχε αρπάξει φωτιά…

Οι φωνές των πιτσιρικάδων που τρεχοβολούσαν στο πλακόστρωτο της οδού Χαμέρη, το κύμα που έσκαγε στην προβλήτα του λιμανιού, η βουή των αυτοκινήτων κάτω στον αυτοκινητόδρομο, το σύριγμα του αέρα μέσα στις ρωγμές του τείχους έντυναν με τη «μουσική» τους την αλλόκοτη παράσταση. Μια παράσταση που στήνεται καθημερινά, έχει-δεν έχει θεατές, εδώ στο θρυλικό κάστρο της Επάνω Πόλης.

Μόνο και μόνο για το δειλινό της αξίζει να επισκεφτεί κάποιος την Κυπαρισσία. Ομως δεν είναι μόνο αυτό, τούτος ο τόπος, καθώς συνδυάζει ιδανικά το βουνό με τη θάλασσα, κυριολεκτικά βρίθει από θαυμάσια αξιοθέατα. Το μικρόβιο του ταξιδευτή να έχεις μέσα σου και δεν θα βαρεθείς στιγμή!

Γεωγραφικοί προσανατολισμοί

Η Κυπαρισσία βρίσκεται στη Δυτική Πελοπόννησο και είναι φημισμένη για τις υπέροχες παραλίες της που δέχονται το ευεργετικό άγγιγμα του Ιονίου. Γι’ αυτό και το καλοκαίρι είναι ένας ιδιαίτερα δημοφιλής προορισμός για Ελληνες και ξένους.

Ομως λίγο ψηλότερα από τα λαχταριστά ακρογιάλια του Ιονίου, σ’ έναν τόπο ορεινό, σαφώς πιο σιωπηλό και παντελώς ανεπιτήδευτο, συνυπάρχουν συναρπαστικά φαράγγια με παραδοσιακά χωριά, βουεροί καταρράκτες με σπουδαίους αρχαιολογικούς χώρους, σκιερά δάση και ελαιώνες που δέχονται εδώ και αιώνες τη φροντίδα των ακούραστων ξωμάχων που παλεύουν με πείσμα και υπομονή την τραχιά τους γη.

Ανάμεσα σε αυτούς τους δύο διαφορετικούς κόσμους, στα όρια των νομών Ηλείας και Μεσσηνίας (διοικητικά υπάγεται στον νομό Μεσσηνίας), στα ριζά του βουνού Ψυχρό αραδιάζει τις γειτονίες της η Κυπαρισσία με τους 5.000 κατοίκους.

Η νεόδμητη πόλη, που εκτείνεται περισσότερο εξωστρεφής χαμηλά προς τη θάλασσα, φτάνει ώς το λιμάνι.

Η Επάνω Πόλη, που είναι και ο παλαιότερος οικιστικός πυρήνας, αγκαλιάζει τον λόφο του γερασμένου κάστρου, γνωστού στους Μοραΐτες και ως «Κάστρο των Γιγάντων» (εξαιτίας της ύπαρξης κυκλώπειου τείχους) ή «κάστρο της Αρκαδιάς», καθώς παλαιοτέρα (10ος αιώνας) στην Κυπαρισσία ζούσαν πολλοί Αρκάδες, απ’ όπου προήλθε και το όνομα «Αρκαδιά».

Η κωμόπολη απέχει από την Αθήνα 245 χιλιόμετρα (μέσω Τρίπολης), με ήπια οδήγηση να υπολογίζετε γύρω στις 3 ώρες.

Με θέα στην Ιστορία

Η περιοχή της Κυπαρισσίας υπαγόταν στην ευρύτερη περιοχή της δυτικής Πελοποννήσου που διαφέντευε ο ομηρικός βασιλιάς Νέστορας και πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο με την ονομασία «Κυπαρισσίεντας».

Την πρώτη γνωστή αμυντική διαμόρφωση του λόφου την έκανε το 326 π.Χ. ο Επαμεινώνδας που χτίζει ακρόπολη πάνω στις βάσεις κυκλώπειου τείχους. Οι Βυζαντινοί επί Ιουστινιανού (527-565), όχι μόνο δεν εγκατέλειψαν το αρχαίο κάστρο, αλλά το ενίσχυσαν με νέες επάλξεις, αξιοποιώντας την εξαιρετικά στρατηγική του θέση.

Το 1207, μετά την άλωση της Κων/πολης από τους Σταυροφόρους, οι Φράγκοι έβαλαν στο μάτι το ισχυρό κάστρο και τελικά ο Γοδεφρείδος Βιλεαρδουίνος το εκπόρθησε.

Αργότερα το κάστρο πέρασε στα χέρια των Παλαιολόγων, μετά των Ενετών, για να έρθουν, τέλος, οι Τούρκοι και να στρογγυλοκαθίσουν περισσότερο από τετρακόσια χρόνια στον Μοριά και σε όλη την Ελλάδα.

Το 1828 η Κυπαρισσία απελευθερώθηκε, η Πελοπόννησος αποτέλεσε τον κορμό του νεοσύστατου ελληνικού κράτος και το κάστρο της Επάνω Πόλης έχασε τη στρατηγική του σημασία και παροπλίστηκε.

Περίπατοι στην Επάνω Πόλη

Σήμερα η παλιά Επάνω Πόλη με τα πέτρινα αρχοντόσπιτα, τις λαϊκές γειτονιές και τα στενά ανηφορικά καλντερίμια είναι μια από τις πιο όμορφες καστροπολιτείες του Μοριά.

Θα κάνετε μια στάση στην πλατεία της Αρκαδιάς όπου διασώζονται ακόμη ο ιστορικός πλάτανος και οι λιθόχτιστες κρήνες, θα επισκεφθείτε το Λαογραφικό Μουσείο που στεγάζεται στο σπίτι της οικογένειας του ποιητή Κωστή Παλαμά, θα ξαποστάσετε σε κάποιο από τα καφέ που υπάρχουν ολόγυρα στην παλιά αγορά.

Οπως είπαμε, καλύτερη ώρα για να διαβείτε την πύλη του κάστρου είναι το δειλινό. Εδώ, από τις χορταριασμένες πολεμίστρες θα παρατηρήσετε τα λαδοπράσινα κυπαρίσσια να ξεπετάγονται μέσα από τους πυκνόφυτους ελαιώνες ακολουθώντας γραμμή παράλληλη με το βαθυγάλανο πέλαγο και θα δείτε τον ήλιο να χάνεται στα βάθη του Ιονίου.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως ο Γάλλος πολιτικός Ζορζ Κλεμανσό που επισκέφτηκε την Κυπαρισσία στις αρχές του 20ού αιώνα δήλωσε ότι από εδώ απόλαυσε το πιο όμορφο ηλιοβασίλεμα των ταξιδιών του.

Ανηφορίζοντας για λίγο τον στενό τσιμεντένιο δρόμο θα πάτε ώς τη Δεξαμενή που δεσπόζει λίγο ψηλότερα από τον λόφο του κάστρου, από το σημείο αυτό θα απολαύσετε την αεροπορικών διαστάσεων θέα στο κάστρο, στην ακτογραμμή, στην πόλη, στο λιμάνι και στο Ιόνιο.

Ενας έρωτας με κακό τέλος: Σε μικρή απόσταση από την κεντρική πύλη του κάστρου υπάρχουν τα υπολείμματα του αρχοντόσπιτου της οικογένειας του γιατρού Χαμέρη, που ήταν από τις πιο ευυπόληπτες οικογένειες του Μοριά κατά τον 18ο αιώνα.

Την κόρη του Χαμέρη, γνωστή ως Χαμερούλα ή Χαμεροπούλα (το κανονικό της όνομα ήταν Ελένη Χαμέρη), ερωτεύτηκε παράφορα ο Τούρκος αγάς της Αρκαδίας. Η Ελένη, που για χάρη της έλιωναν πολλά παλικάρια, Ελληνες και Τούρκοι, ήταν αρραβωνιασμένη με τον Αυγερινό Χούντρα και απαρνήθηκε τον έρωτα του αγά.

Τυφλωμένος από θυμό ο αγάς την πήρε με τη βία και την έκλεισε στο σαράι με σκοπό να τη μεταπείσει. Οταν αυτό δεν το κατάφερε, τη σκότωσε και αμέσως μετά σκότωσε και τον Αυγερινό Χούντρα. Από την ιστορία αυτή δεν έμεινε ασυγκίνητη η δημοτική μούσα που εμπνεύστηκε το γνωστό μοραΐτικο τραγούδι «Στης Αρκαδιάς τον πλάτανο».

Οι τάφοι της Ελένης και του Αυγερινού υπάρχουν ακόμη στην Επάνω Πόλη. Σήμερα η οδός Ελένης Χαμέρη, που οδηγεί από την πλατεία της Επάνω Πόλης στο κάστρο, καταλήγει περνώντας από την Παζαρόβρυση στο σημείο όπου μέχρι πρόσφατα υπήρχε το σπίτι της οικογένειας Χαμέρη.

Στο φαράγγι της Νέδας

Ας αφήσουμε όμως την πόλη και τις μνήμες της και ας πάρουμε τα βουνά αναζητώντας ένα από τα φυσικά θαύματα της περιοχής που δεν είναι άλλο από το φαράγγι της Νέδας.

Πρώτα θα προσεγγίσουμε το χωριό Πλατάνια (20 χλμ. από Κυπαρισσία), το κοντινότερο χωριό στο πιο ενδιαφέρον και συνάμα στο πιο εύκολα προσεγγίσιμο σημείο του φαραγγιού της Νέδας. Από το κέντρο του χωριού ο στενός χωματόδρομος κατηφορίζει με απανωτές στροφές για 3 χλμ. (προσοχή, τα χαμηλά αυτοκίνητα ίσως έχουν πρόβλημα) μέχρι την κοίτη του ποταμού και το πέτρινο γεφύρι.

Από εδώ ξεκινά εύκολο και συντηρημένο μονοπάτι που οδηγεί στους δύο καταρράκτες και στο εκκλησάκι της Παναγίας, χωμένο στην αγκαλιά του βράχου.

Από το όμορφο χωριό Πλατάνια όπου υπάρχουν ταβερνάκια, αξίζει να ακολουθήσετε τη διαδρομή που συνεχίζει σε δρόμο με άφθονες στροφές προς τον σπουδαίο αρχαιολογικό χώρο του Επικούριου Απόλλωνα που έχει χαρακτηριστεί Παγκόσμιο Μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς και βρίσκεται πάνω στα όρια των νομών Μεσσηνίας, Ηλείας και Αρκαδίας (απέχει από την Κυπαρισσία 50 χλμ. και από τα Πλατάνια 20 χλμ.).

Μη χάσετε: Εύκολα από τον παραλιακό δρόμο Κυπαρισσίας-Πύργου θ’ ανηφορίστε ώς το χωριό Ράχες (6 χλμ. από Κυπαρισσία) απ’ όπου σύντομα θα προσεγγίσετε τον αρχαιολογικό χώρο της Περιστεριάς όπου έχουν εντοπιστεί τρεις θολωτοί τάφοι, ενώ έχουν ανασκαφεί σημαντικά ευρήματα πρωτομυκηναϊκού οικισμού του 16ου και 15ου π.Χ. αιώνα.

Να σημειώσουμε πως οι πρώτες ανασκαφές στην περιοχή ξεκίνησαν από τον Σπύρο Μαρινάτο το 1960 και συνεχίστηκαν το 1970 από τον καθηγητή Γεώργιο Κορρέ.

Ακολουθώντας το ευδιάκριτο μονοπάτι που ξεκινά μπροστά από τον αρχαιολογικό χώρο, θα καταλήξετε στην είσοδο φυσικού σπηλαίου με εξαιρετικό διάκοσμο από σταλαγμίτες και σταλακτίτες όπου αναβλύζει μια από τις πηγές της περιοχής.

Διαμονή

Αν θέλετε να είστε κοντά στην πόλη θα προτιμήσετε τα ξενοδοχεία της Κυπαρισσίας. Στην παραλιακή τοποθεσία Καλό Νερό (4 χλμ. βόρεια από την Κυπαρισσία) υπάρχουν επίσης εξαιρετικά καταλύματα που προσφέρουν πρόσβαση τόσο στα παράκτια σημεία όσο και στα ορεινά.

▶ Καλό Νερό

 Κείμενο – φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.com