Ω γλυκύ μου έαρ…

10 Απριλίου 2026, 06:00

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ efsyn.gr

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Το πασχαλινό αίσθημα, πένθιμο ή αναστάσιμο, ανθρωποκεντρικό ή υπερβατικό, ήταν απλώς ο σπινθήρας, το φόντο των τεσσάρων ιστοριών που έγραψαν, ειδικά για τους αναγνώστες του «Ανοιχτού Βιβλίου», τέσσερις βραβευμένοι και μεταφρασμένοι λογοτέχνες: ένα ποιητής και δοκιμιογράφος (Δημήτρης Αγγελής), δύο πεζογράφοι (Ακης Παπαντώνης και Κωνσταντία Σωτηρίου) και μία συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας (Αργυρώ Πιπίνη).

Τέσσερα ερεθιστικά διηγήματα μεταμόρφωσαν, μετωπικά ή πλάγια, κεντρομόλα ή φυγόκεντρα, το άρωμα των ημερών σε αφήγηση νοσταλγικής, αποξενωμένης, στοχαστικής ή σαρκαστικής πνοής. Τέσσερις τρόποι, ενδεχομένως, να ψηλαφήσουμε το νόημα της Μεγάλης Εβδομάδας σε καιρούς περίπλοκους, σκοτεινούς, ανέστιους και απομαγευμένους.

Το «Ανοιχτό Βιβλίο», συνεχίζοντας τη διηγηματογραφική παράδοση στις σελίδες του, εκ μέρους όλων των συνεργατών του σας εύχεται Χρόνια Πολλά και Καλό Πάσχα.

Syringa vulgaris
Του Δημήτρη Αγγελή*

Είναι όλα εδώ: το απογευματινό φως στον νεροχύτη που σημαίνει ελπίδα, τα καταβροχθισμένα χρώματα του τοίχου που δηλώνουν ανήκεστη φθορά, ο πυρακτωμένος λαμπτήρας στο ταβάνι την ώρα που διαβάζω. Το ρολόι στον τοίχο, τα ρούχα στον καλόγερο που κρύβουν έναν σωσία μου, πιθανόν πιο ασκητικό κι ευγενικό από εμένα, τα βρόμικα φλιτζάνια ακροβολισμένα στο τραπέζι, μ’ ένα κατακάθι αιωνιότητας να υπαγορεύει στη ματαιοδοξία να γράψει. Είναι όλα εδώ, μας μιλάνε ήσυχα, φωνές ενός αργόσυρτου χρόνου, αλλά δεν τις ακούμε.

Εξω παίζουμε τους ενήλικες. Παριστάνουμε τους ατσαλάκωτους. Απέναντι ανθίζει μία Syringa vulgaris. Κανείς δεν ξέρει ότι η βοτανική ονομασία αναφέρεται σε μια ανθισμένη πασχαλιά στη γειτονιά μου, που τη γυροφέρνουν βουίζοντας χιλιάδες μέλισσες, σφήκες, βομβίνια και μπούμπουρες. Ωρα 18.20, Μ. Παρασκευή 2026 και το άρωμά της έξαφνα μου θυμίζει: το φανάρι που μου φόρτωσαν λόγω ύψους τέτοια μέρα πριν από χρόνια, όταν ντύθηκα παπαδάκι στο ιερό, και μου ’πεσε απ’ τα χέρια χτυπώντας το κεφάλι του μπροστινού μου που είχε προλάβει εξαπτέρυγο. Το πέρασμα απ’ όλους τους επιταφίους για να καταλήξουμε στον πιο ωραία στολισμένο. Τα παιδιά που περνούσαν όλη τη μέρα στο περίβλεπτο κωδωνοστάσιο του Αϊ-Γιώργη για τις μονότονα θλιμμένες καμπάνες – εγώ τα ζήλευα. Τον χαζό-Γιαννο, τον νεωκόρο μας, που γκρεμίστηκα μια φορά πάνω του με το ποδήλατο και του ’ριξα κάτω τα ψώνια, περίμενα να θυμώσει αλλά έτρεξε ανήσυχος να με σηκώσει. Ηταν ο ξένος που ερχόταν το Μ. Σάββατο μετά τη λειτουργία στο οικογενειακό τραπέζι για τη μαγειρίτσα.

Θυμήθηκα επίσης: τις ατελείωτες ουρές στο Ρίο-Αντίρριο για το φέριμποτ – αν ταξιδεύαμε Μ. Παρασκευή στο κασετόφωνο του Οπελ Καντέτ δεν έπαιζε μουσική, τηρούσαμε πένθος. Τον παράξενο εκείνο τύπο με το μουστάκι, που ερχόταν υποβαστάζοντας τη μητέρα του στην εκκλησία, αξύριστος και με μαύρο περιβραχιόνιο πάνω απ’ το σακάκι για την περίσταση, που τον έβαζαν να πει το «Πάτερ Ημών». Τον γδούπο που ακουγόταν μεταμεσονύκτια στον ναό και ξέραμε πως σχεδόν πάντοτε ήταν η αδελφή μου που λιποθυμούσε απ’ τις αναθυμιάσεις των κεριών. Τα κάρβουνα της Κυριακής, τους καπνούς της θυσιαστικής τσίκνας που αναδύονταν στον κάμπο, τους πλανόδιους γύφτους με τα κλαρίνα, τις εορταστικές μπαλοθιές. Το κουνάβι που πιάστηκε στο δόκανο αφού είχε γιορτάσει το δικό του αιματηρό Πάσχα μακελεύοντας ολόκληρο το κοτέτσι και το σκότωσε ο παππούς μου ακαριαία, χτυπώντας το στο κεφάλι μ’ ένα ρόπαλο. Τα κουλούρια, τα κόκκινα αυγά, μ’ εκείνο το καλό που είχα πετύχει και το ’κρυβα επιμελώς κάτω απ’ το μαξιλάρι αφού είχε ήδη συντρίψει στο τσούγκρισμα άλλα δέκα και παρέμενε παραδόξως αράγιστο. Το πρώτο παγωτό της χρονιάς στην παραλία, στο Γρίμποβο, μετά από σαράντα και βάλε μέρες νηστείας.

[Θέμα έκθεσης στο Δημοτικό: «Προτιμάτε τα Χριστούγεννα ή το Πάσχα;». Θέμα έκθεσης (μόνιμο) για το απόγευμα της Δευτέρας του Πάσχα: «Μια εκδρομή στον Αϊ-Θανάση». Εκεί που στρώναμε κατάχαμα κουβέρτες για πικνίκ και είχε μια χωμάτινη αλάνα για ποδόσφαιρο, αν και συχνά η μπάλα κατρακυλούσε στους παρακείμενους χορταριασμένους τάφους.]

Θυμήθηκα: μια Μ. Τετάρτη που φύγαμε κρυφά απ’ την ακολουθία με τον ξάδελφό μου στην Πάτρα για να δούμε «Μαγκάιβερ» στην τηλεόραση και δοκιμάσαμε να φτιάξουμε με φωτιστικό οινόπνευμα το ίδιο φλογοβόλο μ’ εκείνο που ο ήρωάς μας σκότωνε τερμίτες – κάψαμε τελικά την κουρτίνα πάνω απ’ τον νεροχύτη, την κρύψαμε πριν επιστρέψει η θεία, αλλά η μυρωδιά του καμένου δεν έφυγε απ’ την κουζίνα και μας πρόδωσε. Κι ακόμα: το απόγευμα του Μ. Σαββάτου που υποχρεωνόμασταν να κοιμηθούμε για ν’ αντέξουμε το βράδυ και να κοινωνήσουμε αφάγωτοι, παρά τον κατηχητικό λόγο του Χρυσοστόμου για «νηστεύσαντες και μη νηστεύσαντες»∙ τη λαμπαδηδρομία μας πηγαίνοντας το αναστάσιμο φως στο σπίτι, το κερί λιώνοντας μας έκαιγε τα δάχτυλα, δεν είχαμε φαναράκια, ο νύχτιος άνεμος έσβηνε τη φλόγα κι επιστρέφαμε ξανά και ξανά για ν’ ανάψουμε.

Δεν υπάρχει πια αυτό το Πάσχα. Υπαίτιος ο δήμος, που έκοψε το δέντρο του δρόμου με τα λιλά, φλύαρα λουλούδια. Syringa vulgaris. «Εϊ», μου φωνάζει απ’ το απέναντι πεζοδρόμιο ο χαζό-Γιαννος με τη λεπτή, κοριτσίστικη φωνή του, «πες “Απρίλης” να συνεννοούμαστε»! Κρατάει στο χέρι για κατοικίδιο ένα κουνάβι με κατακόκκινο, λερωμένο στόμα, δεμένο με λουρί. Αλλά κι αυτός έχει πεθάνει και περιμένει τώρα τη δική του Ανάσταση.

Εμάς μας έχει δοθεί επιπλέον χρόνος. Αλλά κανείς δεν μας είπε ποτέ πάνω σε τι ακριβώς επιπλέει.

* Τελευταίο βιβλίο του Δ. Αγγελή είναι το Σκίτσα δρόμων κι έναστρης νύχτας (Πόλις, 2024)

SMS
Του Ακη Παπαντώνη*

(Αντρας, γύρω στα σαράντα, πληκτρολογεί στο κινητό ακουμπισμένος στην περίφραξη ενός παιδικού σταθμού· πού και πού σηκώνει το κεφάλι να δει αν σχόλασαν τα παιδιά.)

Καλησπέρα, γράφει και το σβήνει.

Τερέζα, γράφει μα το σβήνει κι αυτό.

Γεια σου, γράφει.

Γεια σου, έμαθα από την Ελενα, συνεχίζει αλλά το σβήνει.

Γεια, έτυχε να δω την Ελενα τις προάλλες. Μου είπε για τη μαμά σου. Ηθελα να σου γράψω συλλυπητήρια. Ξέρω πως έχουμε δυο χρόνια να μιλήσουμε, γράφει αλλά το σβήνει.