Οι ακάλυπτοι στο επίκεντρο

Η συζήτηση γύρω από το ζήτημα του «ακάλυπτου» συναντάται συχνά στους ακαδημαϊκούς κύκλους τα τελευταία 15 χρόνια.

Ο επαναπροσδιορισμός του έχει αποτελέσει θέμα πολυάριθμων διατριβών και πτυχιακών πανεπιστημιακών εργασιών, καθώς και θέμα ορισμένων πανελλήνιων αρχιτεκτονικών διαγωνισμών.

Ωστόσο, λίγες περιπτώσεις αντίστοιχων υλοποιημένων παραδειγμάτων έχουν καταγραφεί, με εξαίρεση ίσως τις προσπάθειες των Δήμων Θεσσαλονίκης και Καλαμαριάς τη δεκαετία του ’90 για ενοποίηση ακάλυπτων εκτός του ιστορικού κέντρου της πόλης, που αφορούσαν κυρίως ήπιες επεμβάσεις πλακόστρωσης και εντοπισμένης φύτευσης, εξηγούν τα μέλη της ομάδας AKALYPTOS SKG.

Σε περιόδους κρίσης ο αρχιτέκτονας καλείται να επαναφέρει τον «άνθρωπο» στο επίκεντρο του αρχιτεκτονικού αντικειμένου και να εστιάσει στις συνθήκες ζωής, βελτιώνοντας την ποιότητα του δομημένου περιβάλλοντος, λένε, και αναφέρονται «στους ακάλυπτους των οικοδομικών τετραγώνων που αποτελούν σήμερα τις εγκαταλελειμμένες περιοχές των αστικών κέντρων, όπου γίνεται φανερή η απαξίωση ενός κατοικημένου χώρου που ακροβατεί στα όρια δημόσιου και ιδιωτικού. Οι ακάλυπτοι βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με χώρους κατοικίας και εργασίας, αλλά αποτελούν ασύνδετα αποσπάσματα στο αστικό δίκτυο».

Η ομάδα AKALYPTOS SKG επινοεί έναν μηχανισμό ενεργοποίησης της ελληνικής πόλης με τη συμμετοχή των κατοίκων της.

Αποκαλύπτει αυτή την… άγνωστη πλευρά της ελληνικής πόλης και συγκεκριμένα της Θεσσαλονίκης, αναδεικνύοντας την κρυμμένη εν δυνάμει γοητεία της.

Επιχειρεί να απαντήσει στα κρίσιμα κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα που αφορούν την ανάκτηση της ανθρώπινης επαφής και της σχέσης των πολιτών με την πόλη, αλλά και για την αύξηση και αναβάθμιση των πράσινων κοινόχρηστων χώρων της.

Προτείνει διαφορετικές εμπειρίες συλλογικής ζωής, παρουσιάζει τα αποτελέσματα μεθόδων ευαισθητοποίησης και εμπλοκής των πολιτών, σχεδιάζοντας την αναγέννηση της πόλης από τα «μέσα» προς τα «έξω» και δημιουργώντας παράλληλα ισχυρούς δεσμούς του δήμου με τους πολίτες.

Μέρος της έρευνας της ομάδας για τους ακάλυπτους χώρους παρουσιάστηκε στο Διεθνές Συνέδριο Hybrid City ­Data to the People (Σεπτέμβριος 2015, Αθήνα) με τον τίτλο «Η άγνωστη πόλη. Επαναστοχασμός στον ρόλο του “ακάλυπτου” στο ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης».

Τον Νοέμβριο του 2015 το γραφείο 40.22 Architects, στο οποίο εργάζονται δύο από τα τέσσερα μέλη της ομάδας, συντόνισε ένα εκπαιδευτικό εργαστήριο για νέους επαγγελματίες και φοιτητές αρχιτεκτονικής, γεωπονίας και αρχιτεκτονικής τοπίου με θέμα τον σχεδιασμό ανάπλασης συγκεκριμένου ακάλυπτου χώρου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης

Σε λίγες μέρες προγραμματίζεται ένα ακόμη διεθνές εκπαιδευτικό εργαστήριο, στο πλαίσιο της συνεργασίας του COST Action TU 1306 και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Enhancements ­Mediated Urban Landscapes).

Στο πλαίσιο του εργαστηρίου, οι Αναστασία Παπαδοπούλου και Βανέσσα Τσακαλίδου, μέλη της ομάδας Akalyptos SKG, θα συντονίσουν ένα εργαστήριο για φοιτητές μεταπτυχιακού και διδακτορικού επιπέδου με θέμα «Akalyptos: The Hybrid Hortus Conclusus».

Τον Μάιο, η ομάδα θα παρουσιάσει το έργο της στο Εθνικό Περίπτερο της Ελλάδας στην 15η Μπιέναλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας με γενικό τίτλο «Reporting from the front».

Παράλληλα, προγραμματίζεται μια σειρά δράσεων και πρωτοβουλιών που έχουν στόχο την ευαισθητοποίηση των πολιτών, από τις μικρές ακόμη ηλικίες, καθώς και τη συμμετοχή τους στην αναγέννηση της πόλης.