Μεσάνυχτα Παρασκευής, 13 Νοεμβρίου 2015, το κέντρο του Παρισιού δέχτηκε μια πρωτόγνωρη δολοφονική επίθεση. Νέα παιδιά επιτέθηκαν σε άλλα νέα παιδιά. Και τα σκότωσαν.
Οι δολοφόνοι σκοτώθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας ή αυτοκτόνησαν. Πρωινό Τετάρτης, 30 Δεκεμβρίου 2009, ένα νέο παιδί μπαίνει σε ένα σουπερμάρκετ Carrefour στη Λιόν, παίρνει ένα κουτάκι μπίρα και το πίνει.
Τέσσερα άτομα της ασφάλειας του καταστήματος τον πλησιάζουν, τον οδηγούν στα υπόγεια του καταστήματος και τον ξυλοκοπούν άγρια.
Ο νεαρός πεθαίνει από μηχανική ασφυξία. Τον σκότωσαν. Λεγόταν Μικαέλ Μπλεζ, ήταν 25 ετών, Γάλλος υπήκοος με καταγωγή από τη Μαρτινίκα. Οι δολοφόνοι του καταδικάστηκαν, καθώς το περιστατικό κατεγράφη από κάμερες ασφαλείας
Πόσο μπορεί να διαφέρει ο ένας φόνος από τους πολλούς;
Το ένα γεγονός θα μπορούσε να αποτελεί τη συνέχεια του άλλου, σε ένα σκληρό νουάρ μυθιστόρημα. Προς το παρόν, βιβλίο έγινε μόνο η δεύτερη ιστορία. Ο 48χρονος συγγραφέας Λοράν Μονιβιέ την κατέγραψε στο διήγημά του «Αυτό που εγώ ονομάζω λήθη».
Στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αγρα, σε μετάφραση Σπύρου Γιανναρά και εδώ και λίγες εβδομάδες έχει ανέβει και στο θέατρο, σε σκηνοθεσία Ασπας Τομπούλη, με τον εξαιρετικό Νίκο Νίκα στον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Λέμε «πρωταγωνιστικό» παρότι το έργο, όπως και το αφήγημα, είναι ένας και μοναδικός μονόλογος. Ωστόσο, τα πρόσωπα είναι περισσότερα, καθώς ακόμη και η «λήθη» απαιτεί ένα πολυπρόσωπο γεγονός και μια αδύναμη συνείδηση για να λειτουργήσει.
«Ο συγκεκριμένος μονόλογος με τον ασθμαίνοντα λόγο και ρυθμό του και συγχρόνως η μοναξιά που βγάζει, ουσιαστικά αλλά και πρακτικά πάνω στη σκηνή, αυτή η παραληρηματική μονωδία ενός και μόνο ανθρώπου συμπίπτουν με τον παραληρηματικό τρόπο που έζησε και πέθανε ο ήρωας της ιστορίας που γράφει ο Μονιβιέ», μας λέει ο Νίκος Νίκας.
Πράγματι, ο λόγος που αρθρώνει ο άγνωστος αφηγητής απευθυνόμενος στον μικρότερο αδελφό του δολοφονημένου νέου είναι εξαιρετικά πυκνός και ζωντανός, σχεδόν ποιητικός. Και βαθιά ανθρώπινος. Το έργο είναι ουσιαστικά η ανθρωπογεωγραφία μιας δολοφονίας.
Πόσο, στ’ αλήθεια, διαφέρει η μία δολοφονία από τις πολλές; «Ηθελε απλώς μια μπίρα», γράφει ο συγγραφέας, «ήθελε να δροσίσει το στόμα του και να σβήσει εκείνη τη γεύση της σκόνης που δεν έλεγε να φύγει».
«Ηταν νέα παιδιά που πήγαν ν’ ακούσουν το αγαπημένο τους συγκρότημα», έγραφαν οι εφημερίδες μετά τη σφαγή στο «Μπατακλάν». «Οταν τα χτυπήματα άρχισαν να πέφτουν βροχή εκείνος δεν έκανε τίποτα πέρα από εκείνη την ενστικτώδη κίνηση, αρχαία όσο και ο θάνατος, να προσπαθήσει να προστατευτεί, βάζοντας τα χέρια του μπροστά στο πρόσωπο σαν να μην ήθελε να δει και να καταλάβει αυτό που επρόκειτο να συμβεί», γράφει ο Μονιβιέ.
«Το σκηνικό ήταν τραγικό. Παντού αίματα. Κανένας ήχος. Οι τρομοκράτες ήταν ακόμη εκεί. Ούτε ανάσα δεν ακουγόταν», ήταν η μαρτυρία ενός από τους αστυνομικούς ειδικών δυνάμεων που μπήκαν μέσα στον συναυλιακό χώρο του «Μπατακλάν».
Η ζωή και ο θάνατος
«Ανθρωποι που ξαφνικά βρέθηκαν στον δρόμο, κυριολεκτικά στο περιθώριο του αποδεκτού, να φαντάζουν στα μάτια μας πιο πιθανά θύματα απ’ ό,τι όλοι οι υπόλοιποι ευυπόληπτοι πολίτες του καλώς καμωμένου πολιτισμένου δυτικού κόσμου, που όλοι πια έχουμε καταλάβει πόσο νοιάζεται για την ανθρώπινη ζωή», λέει ο Νίκος Νίκας.
«Ναι, όλοι θα μπορούσαν να είναι είτε από τη μια είτε από την άλλη πλευρά. Ολοι μας, αν δεν προσέξουμε, μπορούμε εύκολα και χωρίς σχεδόν να το καταλάβουμε να κάνουμε πράγματα που θα ορκιζόμασταν λίγο πριν ότι δεν θα τα κάναμε ποτέ… Ενα παιδί έχασε τη ζωή του για ένα κουτάκι μπίρας. Δεκάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν εν ψυχρώ γιατί… γιατί άραγε;
»Στον παραλογισμό τέτοιων γεγονότων, τέτοιας αναίτιας και αδιανόητης βίας, πραγματικά το μόνο που μπορεί να σκεφτεί κανείς είναι ότι η ανθρώπινη φύση δεν έχει κάνει μισό βήμα απ’ τον Μεσαίωνα, πως βιώνει ένα διαρκές και συνεχώς μεταλλασσόμενο απαρτχάιντ.
Αυτό όμως που με βασανίζει προσωπικά είναι ότι αυτοί οι άνθρωποι καταδικάστηκαν σε θάνατο επειδή έτυχε να βρεθούν στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή… Δεν ξέρω σε ποιον αιώνα η ανθρωπότητα θα μάθει την αξία της ανθρώπινης ζωής. Προς το παρόν, τη μετράμε με κουτάκια μπίρας και με σφαίρες, που ζωντανεύουν χωρίς λόγο…».
Σήμερα και αύριο στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων [ΚΕΤ] (Κύπρου 91Α & Σικίνου 35Α, Κυψέλη, Αθήνα, τηλ.: 213-004049). Το έργο και ο συγγραφέας παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε θεατρική μορφή, με την υποστήριξη του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδος και του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.
-320x213.jpg)
