Αν κάποιος κάνει μία απλή αναζήτηση στο «τι είναι κλιματική αλλαγή», το πρώτο πράγμα που θα μάθει είναι για την ασύστολη ανθρώπινη δραστηριότητα, εξαιτίας της οποίας ο πλανήτης κινδυνεύει με πλήρη κατάρρευση. Τι σημαίνει αυτό; Οχι κάτι σημαντικό: οι ενεργειακές πηγές θα στερέψουν, χιλιάδες χιλιάδων είδη πανίδας και χλωρίδας θα καταστραφούν και θα εξαλειφθούν δίχως ποτέ να μπορέσουν να «αναστηθούν» (όχι, για τα ζώα και τα φυτά δεν ισχύει καμία «ανάσταση»), οι θάλασσες θα γεμίσουν πλαστικά, οι στεριές θα γεμίσουν ανθρώπους, μπετόν και πλαστικά, το ανθρώπινο σώμα θα γεμίσει πλαστικά, οι εποχές θα εξαλειφθούν και αυτές, οι φυσικές καταστροφές θα εντείνονται χρόνο με τον χρόνο και ο αέρας θα γεμίσει δηλητήρια. Ολα αυτά εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας. Για τους περισσότερους επιστήμονες, η κατάσταση είναι μη ανατρέψιμη ή είμαστε στο τσακ στο να γίνει.
Κι εμείς τι απαντάμε; «Μια φάλαινα που άνοιξε μπουτίκ/ ήθελε να τη βαφτίσει Μόμπι Ντικ/ μα ένας συγγραφέας είπε “oh no, my dear,/ είναι πιασμένο τ’ όνομα this year”/ κι η φάλαινα έβγαλε Πόπη την μπουτίκ»… Αυτό το λίμερικ του Σάκη Σερέφα μαζί με δεκάδες άλλα χρησιμοποιεί η Ολγα Ποζέλη στην παράστασή της «Κλιματική αλλαγή; Εχει πολλές θερμίδες;» ακριβώς για να καταδείξει μέσω του χιούμορ (ναι, γελάς πολύ στην παράστασή της για το μαύρο μας το χάλι σε σχέση με το περιβάλλον!) ότι ίσως να φτάνουν και ώς εκεί οι γνώσεις μας περί κλιματικής αλλαγής και καταστροφής του περιβάλλοντος. Η ίδια είναι σκηνοθέτις και ηθοποιός, από τις πρώτες που έκανε devised θέατρο («θέατρο της επινόησης») στην Ελλάδα μαζί με την ομάδα της «Νοητή Γραμμή». Οχι μόνο βραβεύτηκε γι’ αυτές, αλλά ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο μαζί τους.
Η συγκεκριμένη παράσταση φέρει πολλά στοιχεία του θεάτρου της επινόησης και ταυτόχρονα ξεφεύγει από τη δομή μίας κλασικής θεατρικής παράστασης: ο θεατής κινείται κατά το δοκούν στον χώρο, όπου από δωμάτιο σε δωμάτιο «συνδιαλέγεται» με ηθοποιούς, εικαστικά δρώμενα, εικόνες και ήχους, διαδραστικές εμπειρίες. Με τη χρήση του μη θεατρικού χώρου, των εικόνων, των ήχων (man-made και μη) και της εγγύτητας με τους θεατές, η ομάδα χρησιμοποιεί πρακτικές που τοποθετούν τον ερμηνευτή και τους συμμετέχοντες μέσα σε σύνθετα δίκτυα κινδύνου, ενοχής και ευθύνης που όμως συνυπάρχουν με το χιούμορ. Ενα χιούμορ καθημερινό, βαθύ και ελαφρό, τόσο μαύρο όσο και τρυφερό. Εξάλλου, όπως λέει η ίδια η σκηνοθέτις, «στόχος της παράστασης είναι οι θεατές να ενεργοποιηθούν και όχι να μουδιάσουν από τον φόβο τους!».
«Η βία της κλιματικής αλλαγής είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή από όσους δεν τη βιώνουν άμεσα» | Ολγα Ποζέλη
Η ίδια μελέτησε για μήνες ώστε να μπορέσει να συλλάβει τη δομή της εικαστικής αυτής πολυμεσικής περφόρμανς και τα κατάφερε: δημιούργησε κάτι πολύ σύγχρονο και μοντέρνο, που ξεφεύγει από τα όρια της Ελλάδας και μπορεί να υπάρξει σε όποιο σημείο του πλανήτη θελήσει. Ο θεατής λειτουργεί και ως συν-δημιουργός της παράστασης, καθώς οι αντιδράσεις του (πλήρως ελεύθερες) και η συνδιαλλαγή του, λεκτική ή σωματική, με τον χώρο και τους ηθοποιούς αλλάζουν κάθε φορά την ίδια την παράσταση. Αυτό δεν συμβαίνει και με το περιβάλλον;
«Η βία της κλιματικής αλλαγής είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή από όσους δεν τη βιώνουν άμεσα» μάς λέει η κ. Ποζέλη. «Ο Rob Nixon, στο βιβλίο του “Slow Violence and the Environmentalism of the Poor” (2011) ταυτίζει την κλιματική αλλαγή με τον “αργό θάνατο”. Αυτό είναι το είδος της βίας που συχνά είναι αόρατη ή παρεξηγημένη επειδή συμβαίνει σταδιακά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Και παρ’ ότι αργή και σωρευτική, δεν παύει να είναι βία». Πόσο έτσι είναι… και με αυτό το «πόσο έτσι!» φτάνουμε στο κυρίαρχο ερώτημα που θέτει και πάλι η σκηνοθέτις: «Μπορούν το θέατρο και η περφόρμανς να προτείνουν νέους τρόπους θέασης και σκέψης, να φωτίσουν τυφλά σημεία και αδικίες, να ξεκινήσουν οικολογικές συζητήσεις, να θέσουν ερωτήματα και να αμφισβητήσουν τους κυρίαρχους ανθρωποκεντρικούς τρόπους αναπαράστασης;».
Η απάντηση, από όσους δουν και βιώσουν την παράσταση αυτή, είναι μόνο μία: Ναι. Μπορεί. Και η συγκεκριμένη το πετυχαίνει απολύτως.
ℹ️ «Κλιματική αλλαγή; Εχει πολλές θερμίδες;» | Στη Βιβλιοθήκη Νομικής Σχολής (Παλαιό Χημείο – Σόλωνος 104 και Μαυρομιχάλη – Ο χώρος είναι προσβάσιμος σε ΑμεΑ) για τα επόμενα τρία Σαββατοκύριακα (29, 30/3 και 5, 6, 12, 13/4), από δύο παραστάσεις κάθε μέρα στις 19.00 και στις 21.00. Η απογευματινή παράσταση είναι μία ακόμα ιδιαίτερη εμπειρία από μόνη της, καθώς επειδή υπάρχει ακόμα φως, η σκηνοθέτιδα έχει εντάξει και περαιτέρω δράσεις κατά τη διάρκειά της. Σάββατο και Κυριακή 17 και 18/5 στις 21.00, η παράσταση θα μεταφερθεί στον υπέροχο χώρο της γκαλερί Λόφος Art Project (Βελβενδού 39, τηλ. 6938675348). Προπώληση: online: www.ticketservices.gr, τηλεφωνικά: 2107234567, εκδοτήριο: Πανεπιστημίου 39
