Πρόκειται για ένα βιβλίο που εκδόθηκε το 2021 και ακολούθησαν άλλες 3 επανεκδόσεις. Αυτό που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση είναι το σπάνιο και πλούσιο φωτογραφικό υλικό που εμπεριέχεται στο βιβλίο (περισσότερες από 500 ασπρόμαυρες και έγχρωμες φωτογραφίες και πάνω από 100 χάρτες, πίνακες και διαγράμματα). Το δεύτερο σημείο που με εντυπωσίασε είναι η πληθώρα συνεντεύξεων και πηγών που χρησιμοποίησε ο Διαμαντής Μυρτσίδης για την τεκμηρίωση των πληροφοριών, κάνοντας μια πραγματικά αξιοθαύμαστη πολυετή έρευνα. Συνολικά έγινε χρήση 360 ελληνόγλωσσων και ξενόγλωσσων πηγών από Αγγλία, Αυστρία, Αυστραλία, Βουλγαρία, Γαλλία, Ιταλία και Τουρκία.
Στο βιβλίο, ο νεαρός συγγραφέας, τέκνο σιδηροδρομικού υπαλλήλου, επιχειρεί συνοπτική ιστορική αναδρομή στις πρώτες προσπάθειες για τη δημιουργία του σιδηροδρόμου στην περιοχή του Εβρου τον 19ο αιώνα και την ολοκλήρωση των εργασιών το 1872. Αναλύει τους λόγους επιλογής του Δεδέαγατς ως τερματικού σταθμού της σιδηροδρομικής γραμμής. Με συνέπεια τη μετατροπή του από έναν μικρό ασήμαντο οικισμό, που δεν αναφέρεται καν στους χάρτες της εποχής, στον σημαντικότερο διαμετακομιστικό κόμβο όλης της Θράκης και της Ανατολικής Ρωμυλίας προσελκύοντας πλήθος ξένων επενδυτών. Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στην παρέβρια γραμμή, η οποία αποτελεί το πρώτο υπεραστικό δίκτυο της χώρας και ανήκε σε μία από τις κύριες γραμμές του τουρκικού δικτύου, καθώς ήταν μέρος του σιδηροδρόμου Βερολίνου – Βιέννης – Κωνσταντινούπολης – Βαγδάτης. Πραγματικά, εντυπωσιακό αν σκεφτούμε ότι την ίδια στιγμή μάλιστα που η ελεύθερη Ελλάδα είχε μόλις 9 χλμ. σιδηροδρόμου στην περιοχή των Αθηνών.
Σαφώς, όπως αναφέρει ο συγγραφέας. η σύγχρονη ιστορία της Αλεξανδρούπολης, της Νέας Ορεστιάδας αλλά και ολόκληρου του Εβρου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον σιδηρόδρομο. Αλλωστε, στον νομό Εβρου ο σιδηρόδρομος καλύπτει συνολικά περισσότερα από 200 χλμ. γραμμής από τη Μέστη του Δήμου Αλεξανδρούπολης διασχίζοντας τα σημαντικότερα αστικά και ημιαστικά κέντρα του νομού για να καταλήξει στο βορειότερο χωριό της χώρας, το Ορμένιο του Δήμου Ορεστιάδας.
Φυσικά, σύμβολο των γραμμών αυτών έγινε η διάσημη υπερταχεία Orient Express, με τους σταθμούς Πυθίου και Αδριανουπόλεως να αποτελούν μόνιμες στάσεις για το τρένο. Επειτα, ο συγγραφέας μάς μιλά για την εταιρεία Jonction που συνέδεσε το Δεδέαγατς με τη Θεσσαλονίκη. Ακολουθεί χρονικά η περίοδος των πολέμων, με τον σιδηρόδρομο να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην απελευθέρωση της Θράκης. Ωστόσο, το τρένο είχε σημαντικό ρόλο και σε άσχημα γεγονότα, όπως η μαζική μεταφορά των Ελλήνων προσφύγων της Ανατολικής Θράκης. Σημειώνεται ότι συνολικά στον Εβρο εγκαταστάθηκαν 49.724 πρόσφυγες, η εγκατάσταση τους πραγματοποιήθηκε κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες. Μεταξύ των προσφύγων ήταν και οι σιδηροδρομικοί υπάλληλοι, η πλειονότητα των οποίων μετ-εγκαταστάθηκε «προσωρινά» σε βαγόνια στην Αλεξανδρούπολη. Ακόμη, στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο το τρένο αποτέλεσε μέσο για τη μεταφορά των Εβραίων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Μετέπειτα, το τρένο έγινε στόχος των δυνάμεων του Δημοκρατικού Στρατού κατά τον Εμφύλιο, ενώ μεταγενέστερα αποτέλεσε το μέσο για τη μετανάστευση των Ελλήνων στο εξωτερικό, καθώς με αυτό ταξίδευαν συμπατριώτες μας, κυρίως στη Γερμανία, και στους σιδηροδρομικούς σταθμούς γίνονταν οι αποχαιρετισμοί.
Στη συνέχεια ο συγγραφέας αναλύει την περίοδο του εκσυγχρονισμού των ελληνικών σιδηροδρόμων, με την προμήθεια των νέων αμαξοστοιχιών «Intercity», που αναβάθμισαν σημαντικά τον σιδηρόδρομο. «Τα κόκκινα βέλη» προσέφεραν υψηλές ανέσεις και μείωσαν σημαντικά τον χρόνο διαδρομής. Το σημαντικότερο, όμως, δημιούργημα του σιδηρόδρομου ήταν στατικό και ήταν οι σιδηροδρομικοί σταθμοί. Στο βιβλίο παρουσιάζεται αναλυτικά το ιστορικό των 20 σιδηροδρομικών σταθμών και των 25 στάσεων, καθώς και των χωριών και των πόλεων του Εβρου που συνδέονται με το σιδηροδρομικό δίκτυο. Αλλωστε μέσω του τρένου ο Εβρος, αν και βρίσκεται στην άκρη της χώρας, εξελίχθηκε σε ένα σημαντικό εμπορικό σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης. Φυσικά, από το βιβλίο δεν θα μπορούσε να λείπει η ζωή των σιδηροδρομικών υπαλλήλων και ο Πολιτισμός, ο οποίος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τα τρένα, και ο Μουσειακός Σιδηρόδρομος.
Τέλος, γίνεται μνεία στα σύγχρονα προβλήματα, τα οποία δυστυχώς παρά τα έργα εκσυγχρονισμού που έχουν γίνει εξακολουθούν να υφίστανται και είναι πλέον ορατά στο ευρύ κοινό. Ο συγγραφέας προτείνει ορισμένες λύσει για να πολλαπλασιαστούν τα οφέλη της γραμμής και να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητά της.
Εν κατακλείδι, περιέχει πάρα πολλές πληροφορίες για τον σιδηρόδρομο και τον νομό Εβρου. Παρά το μεγάλο μέγεθος του (312 σελίδες σε μέγεθος Α4) το βιβλίο είναι ευκολοδιάβαστο. Προσωπικά το διάβασα σε λίγες μόνο ώρες. Θεωρώ ότι αξίζει να το προμηθευτεί κάθε λάτρης του τρένου και του Εβρου και να απολαύσει το ταξίδι στις ράγες της ιστορίας…
*M.Sc. χημικός μηχανικός – αν. προϊστάμενος Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Ορεστιάδας
—
♦ Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Γράφεται από αναγνώστες που απευθύνονται σε αναγνώστες για να τους μιλήσουν για κάποιο βιβλίο που τους συνεπήρε. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας (το πολύ 700 λέξεις) στο [email protected]
-320x213.jpg)
