Αθήνα, 31°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
31°C
32.4° 29.2°
3 BF
40%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
28°C
30.7° 25.6°
1 BF
53%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
25°C
25.0° 25.0°
1 BF
48%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
22°C
21.9° 21.9°
1 BF
64%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
28°C
28.5° 27.9°
3 BF
39%
Βέροια
Αίθριος καιρός
29°C
29.0° 25.7°
1 BF
55%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
25°C
25.4° 25.1°
0 BF
38%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
30°C
30.0° 30.0°
1 BF
37%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
29°C
32.1° 28.8°
4 BF
45%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
28°C
29.0° 27.9°
4 BF
33%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
31°C
31.4° 26.8°
4 BF
29%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
28°C
27.7° 26.2°
2 BF
51%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
25°C
24.9° 24.9°
0 BF
83%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
27°C
27.3° 26.9°
0 BF
38%
Λαμία
Αίθριος καιρός
28°C
28.3° 24.5°
1 BF
51%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
26°C
33.2° 26.0°
3 BF
63%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
30°C
32.1° 29.4°
3 BF
33%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
29°C
28.8° 28.3°
1 BF
52%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
27°C
29.4° 25.7°
2 BF
70%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
24°C
23.8° 23.8°
0 BF
56%
ΜΕΝΟΥ
Τρίτη, 18 Ιουνίου, 2024
Ληναίος - Ίψεν
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Από την παράσταση «Ο Εχθρός του Λαού» και η συλλογή με κείμενα για τον Ίψεν: «Η Αριστερά και ο Ιψεν», Eισαγωγικά δοκίμια των Οδ. Διαμάντη, Μ. Σικιτάνο και Χρ. Κεφαλή, Eκδόσεις Τόπος
Στέφανος Ληναίος

«Ένας γνήσιος, παθιασμένος Ιδεολόγος ήταν ο Ίψεν…»

Ο Ερρίκος Ίψεν ήταν ένας κορυφαίος, ριζοσπαστικός δραματουργός. Έθεσε στα έργα του μεγάλα κοινωνικά προβλήματα και καυτηρίασε τις αστικές συμβάσεις. Γοήτευσε έτσι τους πιο επιφανείς μαρξιστές και προοδευτικούς καλλιτέχνες της εποχής του, μεταξύ άλλων τους Ένγκελς, Λούκατς, Γκράμσι, Πλεχάνοφ, Μέρινγκ, Λουνατσάρσκι, Τρότσκι, Τσέτκιν, Μπλοκ, Σο, Λου Σουν, Στανισλάφσκι... Η συλλογή «Η Αριστερά και ο Ιψεν», που κυκλοφόρησε μόλις από τις εκδόσεις Τόπος, περιλαμβάνει κείμενά τους για τον Ίψεν, καθώς και εισαγωγικά δοκίμια των Οδ. Διαμάντη, Μ. Σικιτάνο και Χρ. Κεφαλή. Στην ίδια συλλογή περιλαμβάνεται η συνέντευξη του Στέφανου Ληναίου που ακολουθεί. Σε αυτήν, ο Στέφανος Ληναίος, ένας ηθοποιός που σημάδεψε με την παρουσία του την ελληνική θεατρική σκηνή, προσεγγίζει τον Ίψεν μέσα από τη δική του εμπειρία. Τη συνέντευξη πήρε ο Χρήστος Κεφαλής, που επιμελήθηκε και την παρουσίασή της.

● Ο Ερρίκος Ίψεν υπήρξε ένας από τους δραματουργούς με τη μεγαλύτερη επιρροή, όχι μόνο στην εποχή του, αλλά και ως τις μέρες μας. Πώς εξηγείται αυτή η διαρκής επίδρασή του;

Η διαχρονική επίδραση των έργων του Ίψεν οφείλεται σε πολλούς λόγους. Ένας από τους κυριότερους, νομίζω ότι είναι η μόνιμη αμφισβήτηση της δομής της κοινωνίας. Αμφιβάλλει αν μπορεί να υπάρξει αλήθεια και ηθική, σε οποιαδήποτε αστική κοινωνία και σε οποιαδήποτε εποχή. Καταγγέλλει συνέχεια τη δικτατορία της αγοράς που μετατρέπει τους υπεύθυνους πολίτες σε άβουλους πελάτες.

● Προ δεκαετίας, είχατε ανεβάσει στο Θέατρο Άλφα τον «Εχθρό του Λαού». Τότε είχατε συνδέσει την επιλογή σας με τις δυσμενείς για τον ελληνικό λαό εξελίξεις που σηματοδότησαν η κρίση του 2008 και τα Μνημόνια. Πού εντοπίζεται η σύνδεση του έργου του Ίψεν με τα σύγχρονα προβλήματα;

Και τότε που πρωτοπαρουσιάσαμε, πριν από 10 χρόνια περίπου, τον «Εχθρό του Λαού», και σήμερα και πάντα πιστεύουμε ότι το θέμα και τα μηνύματά του μοιάζουν και θα μοιάζουν σαν να γράφτηκαν σήμερα… Ίσως και για το «σήμερα» της μελλοντικής Ευρώπης και της παγκόσμιας κοινότητας που αγωνιά και θα αγωνιά κάθε στιγμή για το επόμενο βήμα της. Και ταυτόχρονα, είναι ένα μέγιστο μάθημα: «Αξίζει να δίνουμε και τη ζωή μας ακόμη για τις αμετακίνητες Ιδεολογικές, Ηθικές, Πολιτικές και Οικογενειακές αξίες της ζωής...».

● Τα έργα του έχουν υποκινήσει αντικρουόμενες ερμηνείες. Ο ίδιος έχει χαρακτηριστεί ποικιλότροπα ως ρεαλιστής, νατουραλιστής, συμβολιστής, ατομικιστής. Υπάρχει μια κυρίαρχη τάση του ίδιου του Ίψεν;

Όπως έχει δηλώσει ο ίδιος, «όλο το ποιητικό μου έργο είναι ενωμένο σφιχτά με ό,τι πέρασα στη ζωή μου». Κάνουν λάθος όσοι αυτό το χαρακτηρίζουν «ατομικισμό». Το αντίθετο, μάλιστα. Τα βιώματά μας είναι η καλύτερη πηγή έμπνευσης, με όλα τα θετικά και τα αρνητικά της.

● Το 2013, όταν εσείς ανεβάζατε το έργο στο Θέατρο Άλφα, είχε παρουσιαστεί στην Αθήνα η «αντικαπιταλιστική» εκδοχή του «Εχθρού του Λαού» από τον Τόμας Οστερμάγερ. Είχατε αντιταχθεί τότε ισχυρά σε αυτή τη μεταχείριση του Ίψεν. Πού τοποθετείται το όριο ανάμεσα σε μια θεμιτή αναπροσαρμογή ή εκσυγχρονισμό ενός θεατρικού συγγραφέα και την παρερμηνεία του;

Ούτε σοσιαλιστής ούτε ατομικιστής. Ένας γνήσιος, παθιασμένος ιδεολόγος ήταν ο Ίψεν. Μαχητής στο πλευρό της Αλήθειας, χωρίς κανένα «φίλτρο». Και το «έγκλημα» του Οστερμάγερ ήταν η διαστροφική διασκευή του έργου του… Όπως κάνουν πολλοί σύγχρονοι νεοσκηνοθέτες για να προβάλουν τα δικά τους απωθημένα. Απόδειξη η φράση που έβαλε στο στόμα του Γιατρού στο τέλος: «Ίσως να έκανα λάθος». Κατέστρεψε όλο το νόημα που κυριαρχεί σε όλη τη διάρκεια του έργου. Σκεφτείτε τον Γαλιλαίο να βγαίνει από το δικαστήριο και να ψιθυρίζει: «Μπορεί και να μην κινείται». Το μήνυμα του Ίψεν είναι ξεκάθαρο, έχοντας δίπλα του τη γυναίκα του και την κόρη του που τον στήριξαν μέχρι τέλους: «Οι πιο δυνατοί άνθρωποι στον κόσμο δεν είναι αυτοί που κατέχουν την εξουσία. Είναι αυτοί οι λίγοι που, έστω και μόνοι, μένουν όρθιοι, πιστοί στις ιδέες τους, δίνοντας ακόμη και τη ζωή τους. Και πάνω σ’ αυτούς, αιώνες τώρα, ακουμπάνε όλοι οι πεσμένοι και ορθώνουν το ανάστημά τους».

● Από ερμηνευτικής πλευράς ποια ήταν η εμπειρία σας από το ανέβασμα του «Εχθρός του Λαού». Ποιες ιδιαίτερες απαιτήσεις προβάλλει στον ηθοποιό ο Ίψεν; Τι θυμάστε περισσότερο από την ανταπόκριση του κόσμου;

Την ευθύνη στην ερμηνεία των έργων του Ίψεν την έχει πρώτα ο σκηνοθέτης και έπειτα ο ηθοποιός. Ο σωστός σκηνοθέτης παρουσιάζει τον λόγο του έργου απλά και πειστικά και ο ηθοποιός εκφράζει τον ρόλο-άνθρωπο και όχι ένα κραυγαλέο σύμβολο. Το αντίθετο ισχύει για έναν κακό σκηνοθέτη κι έναν μέτριο ηθοποιό. Εμείς, έτσι απλά και ανθρώπινα, προσπαθήσαμε να το παρουσιάσουμε δυο χρόνια στο Θέατρο Άλφα. Υπηρετώντας ένα έργο απόλυτα διαχρονικό. Μια ιστορία που συνέβη, συμβαίνει και, δυστυχώς, θα συμβαίνει σε κάθε εποχή, για κάθε υπεύθυνο πολίτη και για κάθε νέα γενιά. Και σας βεβαιώνουμε ότι η θερμή υποδοχή των θεατών μας θύμιζε τις αντίστοιχες στο έργο που σημάδεψε τη ζωή μας, το «Καληνύχτα Μαργαρίτα». Και εκεί, μια μικροαστική οικογένεια παρέδωσε το παιδί της στους Γερμανούς για να… σώσει την υπόληψή της! Και δε μετανιώσαμε που με τον «Εχθρό του Λαού» αποφασίσαμε να αποσυρθούμε από την ενεργό θεατρική δράση. Ως «Εχθροί του Λαού», όπως και ο γιατρός Στόκμαν-Ιψεν…

● Ποια φράση από τα έργα του Ίψεν νομίζετε ότι αντιπροσωπεύει περισσότερο από κάθε άλλη το ανθρώπινο πιστεύω του;

Η τελευταία φράση του έργου, την οποία παρέθεσα: «Τον κόσμο δεν τον αλλάζουν κάποιες κυβερνήσεις. Τον αλλάζουν κάποιοι σπάνιοι άνθρωποι που στάθηκαν όρθιοι, πιστοί στις ιδέες τους, δίνοντας και τη ζωή τους ακόμη. Και πάνω σ’ αυτούς ακούμπησαν όλοι οι πεσμένοι, βασανισμένοι της ζωής και όρθωσαν κι αυτοί το ανάστημά τους…».

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
«Ένας γνήσιος, παθιασμένος Ιδεολόγος ήταν ο Ίψεν…»

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας