«Κάτω από όσα έχει καταγράψει η Ιστορία
κι απ’ όσα έχουν περισωθεί από τη μνήμη,
κυλάει σαν υπόγειο ποτάμι
η σκληρή αλήθεια των ανθρώπινων παθών»
Η συγγραφική διαδρομή του Γιώργου Βοϊκλή θα μπορούσε να χωριστεί σε τρεις περιόδους. Πρώτη είναι η περίοδος της Πολιτικής και της Οικολογίας. Καλύπτει το χρονικό διάστημα 1975-1990 και αριθμεί τρία βιβλία. Η δεύτερη είναι η περίοδος της λογοτεχνίας για εφήβους, που διαρκεί από το 1992 μέχρι το 2000 και αριθμεί πέντε βιβλία με οικολογικό και κοινωνικό περιεχόμενο, που εκδόθηκαν από γνωστούς εκδότες (Λιβάνης, Καστανιώτης, Αγκυρα, Πατάκης). Η τρίτη είναι η περίοδος της Σάμου, που ξεκινάει το 2005. Μέχρι το 2016 είχαν εκδοθεί τρία βιβλία του για την ιστορία του νησιού. Συνέχειά τους θα μπορούσε να θεωρηθεί το νέο βιβλίο του με τίτλο «Το υπόγειο ποτάμι», το οποίο, όμως, εξετάζει σε μεγαλύτερο βάθος, δίνοντας ευρύτερη-υπερτοπική διάσταση στην τοπική ιστορία του ακριτικού νησιού.
Ξεκινώντας από τους μύθους της λαϊκής παράδοσης, ο συγγραφέας παρακολουθεί τα ιστορικά γεγονότα και τις κοινωνικές εξελίξεις του γενέθλιου τόπου του σε διάστημα μεγαλύτερο των δύο αιώνων, από το τέλος του 18ου αι. ώς τις μέρες μας.
Σ’ αυτή τη διαδρομή αναζητάει τις ομοιότητες και τις διαφορές στη συμπεριφορά των ανθρώπων, ιδιαίτερα στις κρίσιμες στιγμές της Ιστορίας και της ζωής τους. Αναζητάει τα κίνητρα των επιλογών και των πράξεών τους.
Στους μύθους της λαϊκής παράδοσης, που αποτελούν το περιεχόμενο της πρώτης ενότητας των ιστοριών του με τίτλο «του παλιού καιρού», περιλαμβάνονται θρύλοι που έλκουν την καταγωγή τους απ’ την αρχαιοελληνική μυθολογία, μεσαιωνικοί μύθοι, αλλά και νεότερες λαϊκές αφηγήσεις, αντίστοιχες με τις ιστορίες των ληστών της ηπειρωτικής Ελλάδας και του Τσακιτζή της Μικράς Ασίας. Οι αφηγήσεις αυτές, μάλιστα, προεκτείνονται μέχρι τον τρόπο που βίωναν αυτές τις παραδόσεις τα παιδιά της 10ετίας του 1950.
Οι δυο επόμενες ενότητες, «της Εθνικής Αντίστασης» και «του Εμφυλίου», έχουν να κάνουν με την Ιστορία. Ο συγγραφέας επιλέγει και παρουσιάζει μαρτυρίες που καταγράφουν χαρακτηριστικά γεγονότα της ταραγμένης 10ετίας του 1940, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος σε άγνωστα περιστατικά που, κατά τον συγγραφέα, συμπληρώνουν και, σε μερικές περιπτώσεις, «διορθώνουν» την Ιστορία, αποκαλύπτοντας κρυμμένες αλήθειες.
Οπως γράφει ο ίδιος στο Προοίμιο του βιβλίου του:
«Οι περισσότερες από τις ιστορίες αυτού του βιβλίου θα μπορούσαν να θεωρηθούν ένα πείραμα στο πλαίσιο μιας ιστορικής έρευνας που θέλει να φωτίσει σκοτεινές πλευρές της Ιστορίας. Μιας έρευνας που δεν στηρίζεται μόνο σε αρχεία και τεκμήρια, που δεν περιορίζεται μόνο στα καταγεγραμμένα στην ακαδημαϊκή Ιστορία, δεδομένα, αλλά αξιοποιεί εξαντλητικά και δημιουργικά, αφηγήσεις για γεγονότα που έχουν διασωθεί στη συλλογική μνήμη, ιστορικές μαρτυρίες και καταγραφές της Προφορικής Ιστορίας».
Στην ενότητα του Εμφυλίου θα πρέπει να εντάξουμε και το εκτός των τεσσάρων ενοτήτων βραβευμένο πρώτο διήγημα της συλλογής, το οποίο μπορεί να θεωρηθεί πρότυπο του συνδυασμού της λαϊκής παράδοσης, της Ιστορίας και της Λογοτεχνίας, που επιχειρεί να αναδείξει ως «υβριδικό» λογοτεχνικό είδος ο Βοϊκλής με αυτό το βιβλίο του.
Στην τέταρτη ενότητα με τίτλο «του καιρού μας» οι ιστορίες αναφέρονται σε χαρακτηριστικά γεγονότα και πρόσωπα των επόμενων δεκαετιών, από το τέλος του Εμφυλίου ώς τις μέρες μας. Ανάμεσά τους μια αναμέτρηση του Γιάννη Ρίτσου με τους εγκάθετους της χούντας, στο διήγημα με τίτλο «Το φως και το σκοτάδι».
Τέλος, το Επίμετρο, το διήγημα με τίτλο «Τα πάθη του βουνού» είναι ένα Ρέκβιεμ για το φυσικό περιβάλλον των παιδικών χρόνων του συγγραφέα.
Ο Κέρκης, το περήφανο βουνό της Δυτικής Σάμου, που στη σκιά του έζησε τα παιδικά του χρόνια ο Γιώργος Βοϊκλής, μέσα από τις ιστορίες που αναφέρονται στις σπηλιές και στα φαράγγια, στις ρεματιές και στα μοναστήρια του, αποκτάει μια συμβολική διάσταση. Είναι ο τόπος αναμέτρησης της αλήθειας με το ψέμα, του καλού με το κακό, του δίκιου με το άδικο.
Το ότι οι περισσότερες από τις τριάντα δύο ιστορίες του βιβλίου κινούνται στο μεταίχμιο Μύθου, Ιστορίας και Λογοτεχνίας, χωρίς να καταλήγουν σε οριστικές απαντήσεις στα ερωτήματα που θέτουν, δίνουν τη δυνατότητα στον αναγνώστη να αναζητήσει σ’ αυτές τις δικές του απαντήσεις.
Αναζητήστε, λοιπόν, τις δικές σας αλήθειες διαβάζοντας το πολυδιάστατο «Υπόγειο ποτάμι» του Γιώργου Βοϊκλή.
Το εξώφυλλο του βιβλίου κοσμεί ένα απόλυτα ταιριαστό στο περιεχόμενό του εικαστικό έργο, ζωγραφική σε πέτρα, του Γιάννη Ρίτσου.
* Δάσκαλος και ποιητής
- Πληροφορίες
Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Γράφεται από αναγνώστες που απευθύνονται σε αναγνώστες για να τους μιλήσουν για κάποιο βιβλίο που τους συνεπήρε. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας (το πολύ 700 λέξεις) στο [email protected]
-320x213.jpg)
