«Δρολάπι»: η αποκατάσταση της ισορροπίας

Δρολάπι. Το νέο βιβλίο του Ευάγγελου Αυδίκου. Η φύση, ως εν δυνάμει άλλος πρωταγωνιστής, καταιγιστικά παρούσα. Από τον τίτλο μέχρι τις διεξόδους ελπίδας αλλά και ασφαλείας για τα κυρίαρχα πρόσωπα του μυθιστορήματος. Το δρολάπι, σφοδρό ανεμόβροχο, υποδηλώνει τη δύναμη και την αναταραχή που μπορεί ένα ξαφνικό καιρικό φαινόμενο να δημιουργήσει αλλά και την αντίδραση του ανθρώπινου ψυχισμού, όταν φτάσει ή ξεπεράσει τα όρια της αντοχής και της υπομονής του.

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα ανατροπών, μυστηρίου, ιστορικής αλήθειας αλλά και ιδιαίτερου δεσίματος με τη φύση και τα ζώα. Μάχεται ο Ευάγγελος Αυδίκος τα στερεότυπα κάθε μορφής. Οχι μόνο τα κοινωνικά και θρησκευτικά. Προκαλεί έκπληξη ακόμα και η επιλογή των ζώων που παρουσιάζει ως αγαπημένα των πρωταγωνιστών του.

Ο συγγραφέας ξενίζει καθώς εκτός από τον σκύλο του ενός εκ των πρωταγωνιστών αρχικά, καταλυτική τοποθετεί την παρουσία ενός μικρού κατσικιού αλλά και ενός πουλιού. Το τελευταίο δεν έχει μελωδική φωνή αλλά το κράξιμό του «Κρα κρα κρα» υποδηλώνει το δικαίωμα προσοχής που πρέπει και στα κοράκια ακόμα αλλά και το πώς το ένστικτό τους τα οδηγεί έμπρακτα στο νοιάξιμο για ανθρώπους που τα φρόντισαν. Δεν επιλέγει να εστιάσει σε οικόσιτα του καναπέ αλλά σε «ψυχούλες», όπως λέει, συνδεδεμένες με μια πιο άγρια ομορφιά και μια ασυνήθιστη εκδοχή παρουσίας.

Μολονότι η αγαπημένη Ηπειρος, η πολύπαθη Θράκη και γενικότερα περιοχές του ελληνικού Βορρά έχουν την πρωτοκαθεδρία, δεν λείπουν από το μυθιστόρημα η Αθήνα αλλά και μέρη της Αμερικής. Σημείο κοινό η ελληνικότητα κάποιων προσώπων και οι ρίζες, υπαρκτές ή βίαια «κομμένες». Ή ευστοχότερα θαμμένες; Ο Αυδίκος σταδιακά προβάλλει τη σωτήρια σύνδεση με το παρελθόν και τη γενέτειρα, όπως γίνεται για τη Ρίνα η περιοχή των Τσουμέρκων, την παυσίλυπη και αναλγητική δράση του πατρικού σπιτιού στην εύθραυστη ισορροπία της Αρσινόης αλλά και το πώς ένας άνθρωπος-σύντροφος μπορεί να είναι μια ουσιαστικότερη αίσθηση ρίζας και αναφοράς, όπως ο Μάχος.

Οι ήρωές του, βαθιά ευάλωτοι με μια αλήθεια που πονά και στιγματίζει, βιώνουν μια «ζωή που είναι ανειρήνευτη δοκιμασία». Σκηνικά ατέρμονα και απροσδιόριστα στην αρχή, που όμως σταδιακά αποδεικνύονται κομμάτια ενός παζλ με απρόβλεπτη σύνδεση· όπως ακριβώς μπορεί να λειτουργούν γεγονότα και πρόσωπα και στην ίδια τη ζωή.

Η γλώσσα του Β. Αυδίκου, δωρική και δυναμική στην απλότητά της, αποπνέει σιγουριά και μεράκι: «Οι λέξεις είναι σαν τον σπόρο, χρειάζονται εύφορο έδαφος». Το ευφάνταστο του μυθιστορήματος έχει να κάνει με την ευρηματικότητά του στη δόμηση της πλοκής, που είναι γοργή και αριστοτεχνική. Οι διάλογοι φυσικοί αλλά με λόγια που σημαδεύουν τον αναγνώστη και τα πρόσωπα της ιστορίας.

Ο συγγραφέας με εμφανώς ξεκάθαρο τρόπο αποτυπώνει έντονη κοινωνική ευαισθησία. Προβληματίζεται με το θέμα των αστέγων της πρωτεύουσας. Ανθρώπων που μπορεί να πλήρωσαν ακριβά τη «φούσκα» του χρηματιστηρίου, θέσεις έντονης μα σύντομης προβολής, τη διαφθορά υψηλά ιστάμενων κυβερνητικών στελεχών. Εμπνέεται από τις συνθήκες της τρυφηλής ζωής κάποιων την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα και αφυπνίζει δείχνοντάς μας ότι το τέλος αντίστοιχων καταστάσεων είναι σχεδόν πάντοτε βέβαιο και η πτώση προδιαγεγραμμένα επώδυνη.

Η οπτική του δεν σταματά απλώς στην καταγραφή τέτοιων γεγονότων. Τοποθετεί τους ήρωές του να στροβιλίζονται στη δίνη της οικονομικής καταστροφής, να τσακίζονται από την αναπόφευκτη αποτυχία. Συγκινείται όμως από την προσπάθειά τους εκ νέου να σταθούν στη ζωή. Περιγράφει με έντονη ενσυναίσθηση τα στάδια της ψυχολογικής τους κατάρρευσης και ανάτασης και το πώς χαρακτηρολογικά επηρεάζονται και δημιουργούν νέους, πιο στέρεους και αυθεντικούς κώδικες ζωής. Στηλιτεύει όμως και τα θρησκευτικά στερεότυπα που δυναμιτίζουν τις ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις. Αποτυπώνει τον σαφή κοινωνικό διαχωρισμό που προκαλούν. Συχνά ακόμα και ο ίδιος ο έρωτας αδυνατεί να υπερασπιστεί το αυτονόητο της επιλογής για άτομα που τον βιώνουν, καθώς, όταν υπάρχει διαφορά θρησκευτικού δόγματος, το τίμημα που επιβάλλεται είναι βαρύ.

Το παλίμψηστο της σύγχρονης Ελλάδας, που προσπαθεί εναγωνίως να επιβιώσει, παρουσιάζεται σε όλη του τη διάσταση. Ο ερωτισμός, τα καρδιοχτύπια, η ζήλια διανθίζουν τις παράλληλες ιστορίες του μυθιστορήματος αλλά και απενοχοποιούν τον αναγνώστη για πιθανά δικά του βιώματα. Η ψυχική διαταραχή αντιμετωπίζεται από τον Β. Αυδίκο με περισσό σεβασμό και κατανόηση, τόσο για τον πάσχοντα, όσο και για τα οικεία του πρόσωπα και τον καθημερινό, άνισο πολλές φορές αγώνα να σταθούν πλάι του.

Η τέχνη και η φύση είναι εκείνοι οι παράγοντες που κατά την εξέλιξη της πλοκής αποδεικνύεται ότι απαλύνουν τον πόνο. Κάθε μορφής πληγή αντιμετωπίζεται, συν τω χρόνω, με την ευεργετική δράση της αλήθειας τους. Ακόμα και αν το δρολάπι κάποιες φορές μαστιγώνει το πρόσωπο, είναι προφανώς απαραίτητο και σωτήριο γιατί επαναφέρει στην πραγματικότητα, δραστηριοποιεί και σκληρά αλλά δίκαια αποκαθιστά την ισορροπία.