«Πάνω από 2 εκατομμύρια πολίτες συμβάλλουν στην ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης. Μέσω των ενεργειακών κοινοτήτων, των οικολογικών χωριών, οι προσπάθειες των πολιτών για τη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αυξάνονται διαρκώς», σχολιάζει άρθρο του περιοδικού τεχνολογίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Cordis». Επισημαίνει ότι η Ευρώπη θέλει να παράσχει ασφαλείς, βιώσιμες και οικονομικά προσιτές ενεργειακές υπηρεσίες για όλους. Οι βιομηχανίες, οι κυβερνήσεις και η ακαδημαϊκή κοινότητα επικεντρώνονται στις προσπάθειές τους να επιτύχουν μια βιώσιμη ενεργειακή μετάβαση για την Ε.Ε. Τι γίνεται όμως με τους απλούς πολίτες;
Σε ολόκληρη την Ευρώπη ενώνουν τις δυνάμεις τους μέσω συλλογικών πρωτοβουλιών για να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση.
Ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο «Scientific Reports» σημειώνει ότι περισσότεροι από 2 εκατομμύρια πολίτες σε όλη την Ευρώπη έχουν συμμετάσχει σε χιλιάδες έργα και πρωτοβουλίες με επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ για τη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το 2000 και το 2021, μια ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών της Δυτικής Νορβηγίας συγκέντρωσε δεδομένα από 30 ευρωπαϊκές χώρες. Τα ευρήματά τους υπογραμμίζουν τη σημασία και τη συμβολή της συλλογικής δράσης στην απαλλαγή της Ευρώπης από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Οι αριθμοί πάντως είναι εντυπωσιακοί, καθώς έχουν γίνει 10.540 πρωτοβουλίες και 22.830 έργα με σύνολο εμπλεκομένων 2.010.600 πολίτες. Επιπροσθέτως εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ήδη παρήγαγαν από 7,2 έως 9,9 GW, ενώ οι επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν έφτασαν τα 11,3 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του «EurekAlert!» όσον αφορά τη συμμετοχή, η Γερμανία ήρθε πρώτη (391.500 άτομα) και μετά η Δανία (306.650). Η επένδυση αντιστοιχεί σε περίπου 5.700 ευρώ ανά άτομο. Μέχρι τώρα, όλα αυτά τα στατιστικά στοιχεία έλειπαν, εξηγεί το EurekAlert. Τονίζει δε ότι «το ενεργειακό σύστημα στην Ευρώπη διέρχεται μια σημαντική μετάβαση προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την απαλλαγή από τις εκπομπές CO2. Ωστόσο, η συμβολή των προσπαθειών των πολιτών, όπως οι ενεργειακοί συνεταιρισμοί, σε αυτόν τον τομέα είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστη».
Το δημοσίευμα σημειώνει ακόμη ότι αυτές οι πρωτοβουλίες καθοδηγούνται από οργανισμούς, επίσημες και άτυπες ομάδες, ή έργα των οποίων οι λειτουργίες και η εξουσία δεν συνδέονται με κερδοσκοπικές ιδιωτικές επιχειρήσεις ή κυβερνήσεις. Δεν έχουν σκοπό το κέρδος, αλλά να ανταποδώσουν στην κοινότητα ή στην κοινωνία. Οι πολίτες μπορούν να συμμετέχουν ως ιδρυτές, μέλη, εκπαιδευτικοί, σύμβουλοι, επιχειρηματίες, δημιουργοί, τεχνικοί, υπεύθυνοι αντιμετώπισης προβλημάτων και εργαζόμενοι.
Μαζί, παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και θερμότητα που παράγεται από ηλιακή, αιολική, υδροηλεκτρική ενέργεια και βιομάζα (νεκρό φυτικό ή ζωικό υλικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή καυσίμων ή ενέργειας). Οι δραστήριοι αυτοί πολίτες αυξάνουν την ευαισθητοποίηση, διαβουλεύονται για την ενεργειακή απόδοση, βοηθούν σε σχέδια βιωσιμότητας και οργανώνουν κινητικότητα χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Επιπροσθέτως, ενισχύουν την ενεργειακή αυτάρκεια, μειώνουν το ενεργειακό κόστος για τα μέλη και τους πελάτες, υποστηρίζουν την τοπική ανάπτυξη και αυξάνουν την αποδοχή του κοινού για την ενεργειακή μετάβαση.
Ιδιώτες, μέλη, κυβερνητικοί παράγοντες και άλλες πηγές συγκεντρώνουν κεφάλαια. Οι τύποι πρωτοβουλιών περιλαμβάνουν κυρίως ενεργειακούς συνεταιρισμούς, ενέργεια, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και κοινότητες βιώσιμης ενέργειας, συνεταιρισμούς και ενώσεις στέγασης, συνεταιρισμούς βιώσιμης κινητικότητας, ενεργειακά clusters, ιστορικούς συνεταιρισμούς αγροτικής ηλεκτροδότησης και οικολογικά χωριά. Ενδεικτικό παράδειγμα, ένας συνεταιρισμός 1.000 μελών που ιδρύθηκε από 13 πολίτες στο Χέπενχαϊλ της Γερμανίας που κατέχει και εκμεταλλεύεται επτά αιολικά και 31 ηλιακά φωτοβολταϊκά έργα.
«Οι συνολικές μας εκτιμήσεις δεν υποδηλώνουν ότι η συλλογική δράση θα αντικαταστήσει τις εμπορικές επιχειρήσεις και την κυβερνητική δράση βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα χωρίς θεμελιώδεις αλλαγές στην πολιτική και στις δομές της αγοράς», συμπεραίνει το «Cordis». «Ωστόσο, βρίσκουμε ισχυρές αποδείξεις για την ιστορική, αναδυόμενη και πραγματική σημασία της συλλογικής δράσης υπό την ηγεσία των πολιτών στην ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση».
