Το βιβλίο-μαρτυρία του Μιχάλη Μαραγκάκη αποτελεί καταγραφή της οδύσσειάς του από τότε που αποφάσισε να δηλώσει δημόσια την άρνησή του να υπηρετήσει τον ελληνικό στρατό, τον Δεκέμβρη του 1986.
Ξεκινώντας με μια συνοπτική ιστορική αναδρομή σχετικά με την εμφάνιση και την ανάπτυξη του κινήματος των αντιρρησιών συνείδησης σε διεθνές και σε τοπικό επίπεδο, συνεχίζει με την εξιστόρηση του οδοιπορικού του, τη δημόσια δήλωση της άρνησης στράτευσής του, τις πρώτες διώξεις και τα όσα διαδραματίστηκαν στις αίθουσες των στρατοδικείων, ενώ παράλληλα εξιστορεί τα όσα διαδραματίστηκαν εκτός αυτών, ιδιαίτερα για την εμφάνιση και την ανάπτυξη ενός ακμαίου κινήματος συμπαράστασης στον αγώνα του από επώνυμους και ανώνυμους της εποχής.
Διαφαίνεται μέσα από τα γραφόμενα του Μαραγκάκη πως η οδύσσειά του δεν ήταν ένας μοναχικός δρόμος, αφού από τότε ακολούθησαν και άλλοι, οι οποίοι για ιδεολογικούς λόγους δήλωσαν την άρνησή τους να υπηρετήσουν στον στρατό. Κορύφωση δε του αγώνα του αποτέλεσαν οι συνεχείς απεργίες πείνας που πραγματοποίησε μαζί με τον Θανάση Μακρή, ο οποίος είχε αποφασίσει επίσης να πορευτεί στον ίδιο δρόμο.
Παράλληλα, είχε αναπτυχθεί και ένα κίνημα συμπαράστασης και αλληλεγγύης που ξεπέρασε τα όρια των τοπικών συνόρων και εξαπλώθηκε διεθνώς.
Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι μετά την αποφυλάκισή του σταματάει το οδοιπορικό του, όπως επίσης και όσων ακολούθησαν αυτήν τη δύσβατη και γεμάτη προκλήσεις διαδρομή. Φτάνει ώς την εποχή μας, αναδεικνύοντας τη συνεισφορά τόσων πολλών ανθρώπων που είτε ως συμπαραστάτες είτε ως αρνητές διατράνωσαν την άρνησή τους στην υποχρεωτική στράτευση.
Ετσι, λοιπόν, φαίνεται μέσα από τα όσα καταγράφονται σε αυτό το βιβλίο ότι υπήρξαν άνθρωποι διαφόρων ριζοσπαστικών πολιτικών τάσεων, οι οποίοι όμως τήρησαν μια κοινή αρνητική στάση απέναντι στον θεσμό του στρατού. Με αυτόν τον τρόπο, αναδεικνύεται η προοπτική μιας εναλλακτικής ατραπού που συγκρούεται με το κυρίαρχο πνεύμα της εποχής μας, αυτό των πολεμικών συρράξεων και της βίαιης επιβολής της βούλησης του ισχυροτέρου.
Στο παράρτημα αυτού του βιβλίου ορισμένοι από τους ανθρώπους που ύψωσαν την… άρνησή τους εκθέτουν τη δική τους ματιά και καταγράφουν την προσωπική τους ιστορία όσο καιρό βρισκόταν ο Μιχάλης Μαραγκάκης στη φυλακή. Ανάμεσα σε αυτές τις μαρτυρίες συμπεριλαμβάνονται του Θανάση Μακρή, του Σπύρου Ψύχα και του Γιάννη Γκλαρνέτατζη, προέδρου του συνδέσμου αντιρρησιών συνείδησης. Υπάρχουν, επίσης, κείμενα των Μιχάλη Τσαπόγα, στελέχους της ανεξάρτητης αρχής του Συνηγόρου του Πολίτη, Αλεξίας Τσούνη, αντιπροέδρου του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας, και Γιώργου Καρατζά, τα οποία σκιαγραφούν διάφορες εξελίξεις και προκλήσεις γύρω από το ζήτημα των αντιρρησιών συνείδησης.
Το εν λόγω έργο ολοκληρώνεται με έναν περιεκτικό και διαφωτιστικό επίλογο του Θοδωρή Ηλιόπουλου, ο οποίος είχε αναλάβει και τη γενική επιμέλειά του.
Πρόκειται για ένα βιβλίο που φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα άρνησης της υποχρεωτικής στράτευσης, της άρνησης συμμετοχής σε τακτικούς στρατούς – ένας αγώνας άρρηκτα συνδεδεμένος με τον αγώνα ενάντια σε πολέμους και στρατούς.
Τελικά, σε μια περίοδο όπου οι ένοπλες συγκρούσεις συνεχίζονται αμείωτες από την περιοχή του Σαχέλ, τη Λιβύη ώς τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό, από την Υεμένη ώς την Παλαιστίνη, από το Ναγκόρνο Καραμπάχ ώς την Ουκρανία, καθώς και σε άλλα σημεία του πλανήτη, το πρόταγμα της άρνησης στράτευσης καθίσταται όλο και πιο επίκαιρο. Σε μια εποχή όπου οι αγώνες των Ρώσων αντιρρησιών συνείδησης συνδέονται με αυτούς των Ισραηλινών που αρνούνται να εκπληρώσουν τη στρατιωτικής τους θητεία, δείχνοντας έτσι τον δρόμο για έναν βίο που δεν θα καθορίζεται από καμία θεσμική μορφή βιοπολιτικής-θανατοπολιτικής σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Για έναν βίο που δεν θα εξυμνεί τον θάνατο και την («δημιουργική») καταστροφή, αλλά τη ζωή και τη δημιουργία.
Από τις εκδόσεις Firebrand και τη σειρά Πλάνητες έρχεται ένα βιβλίο που καλύπτει ένα κενό στην εγχώρια βιβλιογραφία, ξεπερνώντας, ωστόσο, τα όρια μιας προσωπικής μαρτυρίας και αποτελώντας το έναυσμα για μια σειρά παραπλήσιων εκδοτικών έργων.
Αποσπάσματα της δήλωσής του
Ο Μιχάλης Μαραγκάκης κατέθσε στο Ρουφ τον Δεκέμβριο του 1986:
«Σήμερα που η κλιμάκωση των εξοπλισμών έφτασε στο ανώτερο επίπεδο από καταβολής κόσμου και η στρατικοποίηση έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής κοινωνικής ζωής, της παραγωγικής διαδικασίας, της επιστημονικής έρευνας, προχωρώντας στη στρατικοποίηση του διαστήματος:
Εγώ ο Μιχάλης Μαραγκάκης, επειδή πιστεύω ότι η ελευθερία της συνείδησης και των πεποιθήσεων αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα που πρέπει να γίνεται σεβαστό.
Επειδή μέχρι τώρα κανένας στρατός και κανένα εξοπλιστικό πρόγραμμα δεν απέτρεψε μία τοπική ή παγκόσμια πολεμική σύρραξη, αλλά αντίθετα από τη φύση του στάθηκε ενάντια στην κοινωνία και την οικολογική ισορροπία του πλανήτη, ανίκανος να διαφυλάξει την ειρήνη.
[…]
Πιστεύω ότι το να υπηρετήσω τη στρατιωτική μου θητεία σημαίνει ότι αποδέχομαι να ενταχθώ και να υποστηρίξω στην πράξη απόψεις, καταστάσεις και μηχανισμούς που με φέρνουν σε βαθιά αντίθεση με τη συνείδησή μου και τις φιλειρηνικές μου πεποιθήσεις.
[…]
Αρνούμαι δημόσια, συνειδητά και υπεύθυνα να υπηρετήσω τις Ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις και να τις εξυπηρετήσω με οποιονδήποτε τρόπο, για λόγους που επιβάλλουν η συνείδησή μου και οι φιλοσοφικές, ηθικές, ανθρωπιστικές, ειρηνιστικές πεποιθήσεις μου».
Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Γράφεται από αναγνώστες που απευθύνονται σε αναγνώστες για να τους μιλήσουν για κάποιο βιβλίο που τους συνεπήρε. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας (το πολύ 700 λέξεις) στο [email protected]
