Η δημοκρατία δεν είναι μόνο οι επίσημοι θεσμοί. Αντίθετα, έχει να κάνει με την ικανότητα των ανθρώπων να αλλάζουν τα πράγματα εκεί όπου ζουν.
Ετσι, μια παρέα επτά ατόμων στα Τουρκοβούνια Αττικής αποφάσισαν να μετατρέψουν το όνειρό τους για καθαρές και βιώσιμες πόλεις σε στρατηγική προτεραιότητα, εμπλέκοντας τους συμπολίτες τους ώστε να αναλάβουν δράση για την πόλη, για τη γειτονιά όπου ζουν. Σύντομα η ομάδα γιγαντώθηκε, εξελίχθηκε σε μη κερδοσκοπικό οργανισμό που μετράει σήμερα πάνω από 36.000 εθελοντές σε Ελλάδα και Κύπρο και 10.000.000 τόνους μαζεμένα σκουπίδια.
Η ιδέα ήταν απλή: «Το Save Your Hood προέκυψε από την ανάγκη μας να ζούμε σε πιο καθαρές, πιο όμορφες και πιο υγιείς γειτονιές», θα μου πει σε ένα μετείκασμα της μνήμης πίσω στον Νοέμβριο του 2020 ο Βασίλης Σφακιανόπουλος, ο ιδρυτής της οργάνωσης, όπου μαζί με τον έτερο Βασίλη, την Κατερίνα, τον Μάικ, τη Φανή, τη Μαριλένα και την Ερασμία είπαν «Ναι, μπορούμε να αποκαταστήσουμε και να προστατέψουμε τις περιοχές με αυξημένα επίπεδα ρύπανσης και να εξασφαλίσουμε έναν ποιοτικό τρόπο ζωής για εμάς και τους συμπολίτες μας».
Ωστόσο, σε αυτά τα εγχειρήματα η μεγάλη πρόκληση είναι πάντα να μετακινηθεί η κοινωνία από τη νοοτροπία τού «δεν γίνεται» προς τη συνειδητοποίηση της δύναμης που έχουν οι πολίτες να διαμορφώσουν οι ίδιοι τις πόλεις τους. Τις ζωές τους. Αλλωστε είναι ένα από τα βασικά ζητούμενα της δημοκρατίας.
Το συζητώ με τον Βασίλη και μου απαντά: «Μέσα από το Save Your Hood είδαμε και πιστέψαμε τι μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος μόνος του. Πόσο μάλλον όταν οι άνθρωποι ενώνονται. Η μεγαλύτερη επιτυχία μας δεν είναι τα σκουπίδια που μαζέψαμε σε κάθε δράση, αλλά πόσοι άνθρωποι επηρεάστηκαν και εμπνεύστηκαν από εμάς και θα συμμετέχουν στην επόμενη! Ναι, έρχεται η αλλαγή της νοοτροπίας της κοινωνίας από έναν άνθρωπο, γιατί σύντομα γίνονται δύο και έπειτα τέσσερις και μέσα σε δύο χρόνια φτάνουν σχεδόν 36.000 εθελοντές σε Ελλάδα και εξωτερικό».
Από την αφήγηση του Βασίλη καταλαβαίνω ότι, ενώ πρόκειται για ένα φαινομενικά απλό εγχείρημα, ωστόσο, αποτελεί ισχυρό παράδειγμα διαφορετικής προσέγγισης των πραγμάτων, αφού καταφέρνουν να κάνουν τις υποθέσεις της πόλης δική τους υπόθεση. Αναρωτιέμαι πώς κινητοποιήθηκαν οι χιλιάδες εθελοντές, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που όλοι προσπαθούμε για την επιβίωση.
Το συζητώ με τον Βασίλη και μου απαντά: «Πέρα από τα εκπαιδευτικά προγράμματα και τις δράσεις ευαισθητοποίησης μαθητών και μαθητριών αλλά και εργαζόμενων, τα κοινωνικά δίκτυα ήταν και είναι το βασικό μέσο επικοινωνίας με το κοινό, αφού όλοι και όλες είναι εκεί. Οι δράσεις μας οργανώνονται μέσα από τη σελίδα μας στο Facebook “Save Your Hood-Greece”, όπου εβδομαδιαία μπορεί οποιοδήποτε άτομο να προτείνει μια δράση και άλλα άτομα να ανταποκριθούν».
Επισκέπτομαι τη σελίδα στο Facebook και μπορώ να διακρίνω όχι μόνο τη διορατικότητα και τη δουλειά που κάνει η ομάδα για να βελτιώσει τα πράγματα, αλλά και τις εμπειρίες που μοιράζονται. Καταλαβαίνω ότι, μέσα από αυτό το μοίρασμα, από το ενδιαφέρον για τον άλλον άνθρωπο, όλοι μπορούμε να καταλάβουμε και τον τρόπο με τον οποίο θα διασώσουμε όχι μόνο τον τόπο διαμονής μας αλλά και το περιβάλλον και τον εαυτό μας, και εντέλει τη δημοκρατία μας και την ελευθερία μας, αφού σε μια δημοκρατία ο ρόλος των πολιτών είναι κομβικός. Ιδιαίτερα οι νέοι, που από τις παρέες τους θα βγουν ελπίζουμε οι μελλοντικοί ηγέτες και όχι από τους κομματικούς μηχανισμούς αλλά από τις κυψέλες τις κοινωνίας και των ενεργών πολιτών, θα πρέπει να ενεργοποιηθούν.
«Εχουμε θέσει πολλούς στόχους για το μέλλον, τόσο μακροπρόθεσμους όσο και βραχυπρόθεσμους. Θέλουμε να το δούμε να απλώνεται σε κάθε γειτονιά της Ελλάδας και να απολαύσουμε τους καρπούς του έργου, δηλαδή πιο καθαρές και υγιείς γειτονιές», λέει ο Βασίλης, και εγώ σκέφτομαι ότι ο αντίκτυπος ήδη υπάρχει.
Αυτό που κάποτε φαινόταν πολύ μακρινό μέσα από τη δουλειά του Save Your Hood αλλά και τόσων οργανώσεων και ομάδων ενεργών πολιτών που αγωνίζονται ακούραστα εκεί έξω, έχει δημιουργηθεί ήδη το μέλλον. Ενα μέλλον συμμετοχικό, που ενδυναμώνει τα άτομα και ενισχύει τη δημοκρατία.
